Zużyty olej po frytkach może mieć drugie życie. Z jednego litra nawet 123 ładowania iPhone’a

Olej po smażeniu frytek zwykle trafia do butelki, a potem do kosza lub – niestety – do zlewu. Tymczasem może stać się surowcem do produkcji biopaliwa, z którego da się wytworzyć energię elektryczną. Według wyliczeń projektu Olejomaty jeden litr zużytego oleju mógłby wystarczyć na około 123 pełne ładowania iPhone’a 16. To pokazuje, że kuchenny odpad ma znacznie większy potencjał, niż mogłoby się wydawać.

Ile razy naładujemy iPhone’a z litra zużytego oleju?

Po przygotowaniu obiadu zostaje nam patelnia lub garnek z tłuszczem, którego nie można już wykorzystać do smażenia. Wiele osób nie wie, co z nim zrobić. Tymczasem zużyty olej spożywczy nie musi być odpadem bez wartości. Po odpowiednim przetworzeniu może posłużyć między innymi do produkcji biopaliw.

Jak duży jest jego potencjał energetyczny? Projekt Olejomaty postanowił przedstawić go w sposób bliski codziennemu doświadczeniu. Zamiast posługiwać się wyłącznie kilowatogodzinami, przeliczył energię możliwą do uzyskania z biopaliwa na liczbę pełnych ładowań smartfona.

W obliczeniach uwzględniono ilość energii elektrycznej, którą można uzyskać z biopaliwa wyprodukowanego ze zużytego oleju, a także straty powstające podczas pracy agregatu prądotwórczego i ładowania baterii. Wynik porównano z zapotrzebowaniem energetycznym iPhone’a 16.

Według przedstawionego modelu z jednego litra zużytego oleju można uzyskać biopaliwo pozwalające wyprodukować około 2,7 kWh energii elektrycznej. To równowartość około 123 pełnych ładowań telefonu. Przy jednym ładowaniu dziennie taki zapas energii wystarczyłby na mniej więcej cztery miesiące.

Nawet niewielka ilość tłuszczu ma znaczenie. Z 250 ml zużytego oleju można byłoby uzyskać energię odpowiadającą około 31 ładowaniom iPhone’a 16.

Co daje zbiórka oleju w kilku gospodarstwach?

Potencjał recyklingu rośnie, gdy do zbiórki włącza się więcej osób. Jeśli dziesięć gospodarstw domowych zgromadzi po pół litra zużytego oleju, łącznie otrzymamy pięć litrów surowca.

Przy założeniu wydajności energetycznej wynoszącej 2,7 kWh z litra oznaczałoby to możliwość wyprodukowania około 13,5 kWh energii elektrycznej. Taka ilość odpowiada mniej więcej 615 pełnym ładowaniom iPhone’a 16. To ponad półtora roku codziennego ładowania telefonu.

Warto przy tym pamiętać, że są to przeliczenia modelowe, a rzeczywisty uzysk energii zależy od rodzaju i jakości oleju, technologii jego przetwarzania oraz sprawności urządzeń wykorzystywanych do produkcji energii.

Zużyty olej wylewany do zlewu to problem dla kanalizacji

Mimo możliwości ponownego wykorzystania tłuszczu wielu Polaków nadal nie wie, jak prawidłowo się go pozbywać. Badanie przeprowadzone przez Ogólnopolski Panel Badawczy Ariadna na zlecenie projektu Olejomaty wskazuje, że zaledwie 27 proc. respondentów wie, jak właściwie zagospodarować zużyty olej spożywczy. Ponad połowa badanych przyznaje, że wylewa go do kanalizacji lub wyrzuca do śmieci.

Tymczasem wylewanie tłuszczu do zlewu może prowadzić do poważnych problemów. Olej osadza się na wewnętrznych powierzchniach rur, a wraz z innymi zanieczyszczeniami przyczynia się do powstawania trudnych do usunięcia zatorów. Ich usuwanie generuje dodatkowe koszty i może powodować awarie instalacji kanalizacyjnej.

Zużyty olej nie powinien również trafiać do przydomowego kompostownika. Najlepszym rozwiązaniem jest przekazanie go do odpowiedniego punktu zbiórki.

Olejomaty przyjmują zużyty tłuszcz. Jak z nich korzystać?

Jednym ze sposobów oddawania zużytego oleju są specjalne urządzenia – Olejomaty. Pierwsze pojawiły się w Polsce w 2024 roku. Według danych projektu sieć obejmuje obecnie 129 urządzeń. Zasady korzystania z nich są stosunkowo proste. Użytkownik zakłada konto w aplikacji Olejomaty, a następnie skanuje kod QR przy urządzeniu, aby otrzymać specjalną butelkę do zbierania tłuszczu. Zużyty olej można gromadzić stopniowo, po ostudzeniu i przelaniu do przeznaczonego do tego opakowania. Szczelna butelka ogranicza wydostawanie się nieprzyjemnego zapachu. Kiedy zostanie napełniona, wystarczy oddać ją do Olejomatu i pobrać kolejną.

Po weryfikacji zawartości użytkownik otrzymuje punkty, które może wymienić na nagrody dostępne w aplikacji.

Projekt rozwija również działalność edukacyjną. Według przekazanych danych uczestniczy w nim 528 szkół, przeprowadzono 562 prelekcje edukacyjne, a użytkownikom wydano łącznie 93 601 butelek do zbiórki.

Jak pokazuje badanie Ariadny, do regularnego oddawania zużytego oleju mogłoby zachęcić przede wszystkim ułatwienie dostępu do punktów zbiórki. Bliskość miejsca odbioru wskazało 71 proc. respondentów. Kolejne 41 proc. zwróciło uwagę na wygodną formę zbierania, a 34 proc. na możliwość otrzymania niewielkiej nagrody za zaangażowanie.

Z frytek do biopaliwa. Co dzieje się z olejem po zbiórce?

Oddanie pełnej butelki do Olejomatu nie oznacza jeszcze, że olej jest gotowym paliwem. Najpierw musi zostać odebrany, odpowiednio oczyszczony i poddany dalszemu przetwarzaniu. Dopiero w kolejnych etapach może zostać wykorzystany jako surowiec do produkcji biopaliw. Jednym z możliwych zastosowań jest wytwarzanie biodiesla, który może zastępować część paliw pochodzenia kopalnego.

– Po smażeniu zwykle zastanawiamy się, co zrobić ze zużytym olejem. Rzadziej myślimy o jego wartości jako surowca do produkcji biopaliw. Przeliczenie na ładowania telefonu pokazuje, ile energii można jeszcze z niego uzyskać – mówi Małgorzata Rdest, inicjatorka projektu Olejomaty i wiceprezes zarządu EMKA S.A.

Jak podkreśla, nie trzeba jednorazowo zbierać dużych ilości tłuszczu. Regularne gromadzenie niewielkich porcji pozwala stopniowo napełnić butelkę i przekazać ją do recyklingu.

---

Opublikowany: 4 listopada, 2026