Definicja pojęcia:

drewno topoli

Drewno topoli, drewno topolowe drewno pozyskiwane z kilku gatunków topoli (Populus), rodzaju drzewa z rodziny wierzbowatych (Salicaceae) występującego w strefie umiarkowanej półkuli północnej.
  1. Drewno topoli - pozyskiwanie
  2. Budowa anatomiczna drewna topoli
  3. Cechy charakterystyczne drewna topoli
  4. Zastosowanie drewna topoli

Drewno topoli - pozyskiwanie

Drewno topoli pozyskiwane jest m.in. z topoli białej, białodrzewu (Populus alba), topoli  czarnej, sokory (Populus nigra) i topoli osiki (Populus tremula) występujących na obszarze Europy, Azji i północnej Afryki; topoli eufrackiej (Populus euphratica) porastającej północną Afrykę oraz zachodnią i środkową Azję; topoli kalifornijskiej (Populus trichocarpa) i topoli osikowej (Populus tremuloides) występujących w Ameryce Północnej oraz topoli kanadyjskiej (Populus × canadensis) – krzyżówki topoli czarnej z topolą amerykańską (Populus deltoides).
Topola czarna (Populus nigra). Wikimedia.org

Budowa anatomiczna drewna topoli

Drewno topoli jest drewnem rozpierzchłonaczyniowym o prostowłóknistej, jednorodnej strukturze o długich i cienkościennych włóknach; bez wyraźnego podziału na drewno wczesne (wiosenne) i drewno późne (letnie). Naczynia rozmieszczone są pojedynczo, parami i promieniowo przebiegających grupach, równomiernie na powierzchni słoja rocznego; nie są widoczne na przekrojach. Jednorzędowe promienie drzewne są niewidoczne. Przyrosty roczne i strefy przyrostu są szerokie i wyraźne.

Drewno topoli cechuje się białą lub jasnoszarą barwą z zielonkawym lub żółtawoszarym odcieniem w partiach centralnych. Drewno topoli jest niezróżnicowane na biel i twardziel; drewno innych gatunków (np. topoli białej i topoli czarnej) cechuje się wąskim bielem o barwie białej oraz żółtą, żółtobrunatną lub brązową twardzielą, często z czerwonawym odcieniem. Drewno topoli zawiera ciemne plamki rdzeniowe.
Przekrój pnia topoli białej. Wikimedia.org

Cechy charakterystyczne drewna topoli

Drewno topoli pozyskiwane z różnych gatunków topoli jest drewnem miękkim (I klasa twardości Brinella), bardzo lekkim, łatwo łupliwym i łatwo zapalnym. Cechuje się niewielką trwałością oraz małą kurczliwością. Suszy się dobrze, szybko i równomiernie; wykazuje małą skłonność do pęknięć desorpcyjnych i do paczenia się. Drewno topoli w stanie świeżym posiada charakterystyczny, kwaskowaty zapach; wysuszone drewno jest bezwonne.

Drewno topoli jest drewnem cechującym się niewielką trwałością; jest bardzo narażone na uszkodzenia wywołane przez grzyby oraz żerujące w drewnie owady. Wykazuje stosunkowo dużą odporność na działanie kwasów oraz małą odporność na działanie zasad.

Drewno topoli jest drewnem łatwym w obróbce mechanicznej. Obróbka skrawaniem jest łatwa, przy piłowaniu wzdłużnym stosuje się piły o dużym rozwarciu zębów. Gładkie powierzchnie podczas strugania i frezowania drewna uzyskuje się z wykorzystaniem bardzo ostrych narzędzi. Najgładszą powierzchnię otrzymuje się w procesie szlifowania. Drewno topoli gnie się dobrze (po uprzednim parzeniu).

Drewno topoli cechuje się dużą podatnością na obróbkę powierzchniową – sklejanie, barwienie, bejcowanie oraz impregnowanie. Wykazuje dużą nasycalność. Źle znosi lakierowanie, polerowanie oraz politurowanie.

Do wad drewna topoli, oprócz małej trwałości, zalicza się także występowanie krzywizn, guzowatości, skrętu włókien i plamek rdzeniowych, widlastość, ciągliwość drewna (drewno reakcyjne), niecylindryczność, pęknięcia mrozowe, zgnilizny spowodowane obecnością grzybów oraz zniszczenia dokonane przez żerujące w drewnie owady (chodniki owadzie).
Drewno osiki. Wikimedia.org

Zastosowanie drewna topoli

Drewno topoli wykorzystywane jest jako drewno konstrukcyjne budynków oraz konstrukcji o niewielkich wymaganiach wytrzymałościowych; z tarcicy topoli wykonuje się budynki gospodarcze (np. szopy, stodoły), szalunki, podkłady szynowe, elementy wozów konnych, obudowy przyczep samochodowych i ciągników, płoty i ekrany akustyczne. Tarcica z drewna topoli po wyschnięciu w warunkach zmiennej wilgotności staje się zwarta i wyjątkowo trwała. Drewno topoli osiki używane jest do wyrobu gontów oraz klepek do beczek. Drewno topoli pozyskiwane z drzew występujących na terenach zalewowych cechuje się zawiłym układem włókien drzewnych; otrzymuje się z nich materiał wykorzystywany do wykańczania wnętrz. 

Topole różnych gatunków (m.in. topoli osiki, topoli czarnej, topoli białej, topoli kanadyjskiej oraz topoli eufrackiej) dostarczają miękkiego drewna wykorzystywanego do produkcji celulozy i masy drzewnej wykorzystywanej w przemyśle celulozowo-papierniczym do wyrobu papieru. Celuloza otrzymywana z drewna topoli osiki jest bardzo mocne i cechuje się białą barwą i połyskiem (papier japoński). Drewno topoli powyższych gatunków stanowi także doskonały surowiec do wyrobu sklejki, wełny drzewnej, płyt wiórowych i pilśniowych.

Drewno topoli, w związku z dobrą podatnością na obróbkę, stosowane jest w produkcji zapałek i pudełek do zapałek, rysownic, obcasów do butów, ołówków, kredek, zabawek, artykułów modelarskich, łubianek, szpulek, mebli, beczek, skrzynek i innych  przedmiotów codziennego użytku. Drewno topoli wykorzystywane jest również do produkcji instrumentów muzycznych – korpusów gitar elektrycznych oraz instrumentów perkusyjnych (np. bębnów). Drewno topoli białej znalazło zastosowanie w rzeźbiarstwie; wykonuje się z niego m.in. rzeźby plenerowe. 

Drewno pozyskiwane z topoli jako materiał opałowy cechuje się niską (topola biała) bądź średnią wartością energetyczną (osika). W procesie suchej destylacji można otrzymywać z niego węgiel drzewny, który wykorzystywany jest do wyrobu prochu strzelniczego.
Meble z wykończeniem z drewna topolowego. Wikimedia.org

Bibliografia

  1. Wojciech Kokociński; “Drewno – pomiary właściwości fizycznych i mechanicznych, ”; Prodruk, Poznań 2004;
  2. Owen Johnson, David More; “Drzewa. Przewodnik Collinsa ”; Oficyna Wydawnicza Multico, Warszawa, 2016.;
  3. Zdzisława Otałęga (red. nacz.); “Encyklopedia biologiczna T. XI”; Agencja Publicystyczno-Wydawnicza Opres, Kraków 2000.;
  4. Frederic P. Miller, Agnes F. Vandome, John McBrewster, ; “Hardwood ”; Alphascript Publishing, 2010.;
  5. Jean-Denis Godet; “Poradnik leśnika. Atlas drewna”; Multico Oficyna Wydawnicza, Warszawa 2008.;
  6. Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.); “Słownik botaniczny”; Wydawnictwo Wiedza Powszechna, Warszawa 2003.;
Legenda. Pokaż objaśnienia oznaczeń i skrótów
Szukaj
Oceń stronę
Ocena: 5.0
Wybór wg alfabetu:
a b c ć d e f g h i j k l ł m n o q p r s ś t u v w x y z ż ź
Pasaż zakupowy