Wykwit piankowaty (Fuligo septica)

Nazywany/a też: wykwit zmienny, w. różnobarwny, psie wymioty, wymioty chowańca, masło czarownicy

Wykwit piankowaty, fot. shutterstock
Wykwit piankowaty (w. różnobarwny) to zapewne najszerzej rozpowszechniony i najbardziej rozpoznawalny śluzowiec świata, od niepamiętnych czasów otoczony rozmaitymi gusłami. Organizm co raz szerzej wykorzystywany w laboratoriach.
  1. Sezon
  2. Występowanie
  3. Wygląd
  4. Właściwości
  5. Zastosowanie
  6. Systematyka
  7. Galeria zdjęć

Sezon

Wykwit piankowaty (w. różnobarwny) w Polsce pojawia się od lata do późnej jesieni, zwykle po ulewach.
Czy wiesz, że...Dawni Wikingowie wierzyli, że wykwit piankowy to wymioty chowańca: demonicznego kota towarzyszącego czarownicom, a żywiącego się mlekiem odessanym krowom. Południowe szczepy Germanów widziały w plazmodiach wykwitu raczej rodzaj masła produkowanego przez wiedźmy.

Występowanie

Wykwit piankowaty (w. różnobarwny) w Polsce bywa najczęściej obserwowany w lasach różnego typu oraz starych, zaniedbanych parkach. To jeden z najszerzej rozpowszechnionych śluzowców świata, spotykany wszędzie poza Antarktydą.

Wygląd

Zrosłozarodnie: jaskrawo, zwykle cytrynowo lub jajecznie żółte, rzadziej brązowo żółte, zwykle w kolorze jajka sadzonego,  chropowatej powierzchni pokrytej jakby kłaczkami, o nader różnych kształtach. Całe plazmodium mierzy zwykle kilka cm, wyjątkowo do kilkunastu cm. Ściśle przylega do podłoża. W poszukiwaniu pokarmu powoli pełza dzięki swoim nibynóżkom. Śluźnia żółta.Kora: łamliwa, zwapniona, o bardzo zmiennej grubości.Wysyp zarodników brudno fioletowy. Zarodniki lekko bruzdkowane lub zupełnie gładkie, osiągają 7-10 μm średnicy, o dwuwarstwowej ścianie. Spory wykwitu różnobarwnego roznoszone są przez chrząszcze.Podłoże: najczęściej opadłe liście i gnijące pniaki, rzadziej żywe, wciąż rosnące rośliny.

Właściwości

Zwykle uznawany za niejadalny. Spożywanie wykwitów zmiennych jest ryzykowne z uwagi na ich zdolność do akumulowania w sobie metali ciężkich.

Zastosowanie

Ludzka pomysłowość nie zna granic, toteż nawet tak niesamowity organizm jak wykwit piankowy znalazł szereg zastosowań. Choć większość ludów uznaje go za lekko trujący, to jednak bywa spożywany na Rusi Zakarpackiej i w Meksyku. Grillowane lub smażone plazmodia Meksykanie nazywają „kupą Księżyca”.Wykwit piankowy słynie ze swojej nieprawdopodobnej odporności na obecność metali ciężkich w podłożu, jak również z wielkiej ilości RNA. Dlatego znalazł zastosowanie jako organizm modelowy przy badaniu mechanizmów detoksykacji na poziomie komórkowym, tudzież przy badaniach mechanizmu przetwarzania RNA.Trwają prace nad otrzymaniem z wykwitu antybiotyków oraz leków przeciwnowotworowych.

Bibliografia

  1. Blackwell M., Laman T. 1982. ; “Spore dispersal of Fuligo septica (Myxomycetes) by Lathridiid beetles. ”; Mycotaxon 14 (1): 58–60.;
  2. Garnweidner E., Garnweidner H. 2006.; “Grzyby: przewodnik do poznawania i oznaczania grzybów Europy Środkowej. ”; Wyd. Muza SA, Warszawa. ;
  3. Haugen P., Coucheron D., Rønning S., Haugli K., Johansen S. 2003.; “The molecular evolution and structural organization of self-splicing group I introns at position 516 in nuclear SSU rDNA of Myxomycetes.”; Journal of Eukaryotic Microbiology 50 (4): 283-292. ;
  4. Healy R., Huffman D., Tiffany L., Knaphaus G. 2008.; “Mushrooms and other Fungi of the Midcontinental United States (Bur Oak Guide). ”; University of Iowa Press, Iowa City. ;
  5. Krzemieniewska H. 1960. ; “Śluzowce Polski na tle flory śluzowców europejskich”; PWN, Warszawa.;
  6. Krzysztofiak L., Krzysztofiak A., Romański M. 2010; “Świat śluzowców, grzybów i mszaków Wigierskiego Parku Narodowego. Stow. „Człowiek i Przyroda””; Wigierski Park Narodowy, Suwałki.;
  7. Latowski D., Lesiak A., Jarosz-Krzemińska E., Strzałka K. 2008.; “Fuligo septica, as a new model organism in studies on interaction between metal ions and living cells. ”; Metal Ions in Biology and Medicine and Medicine 10: 204-209. ;
  8. Lundblad E., Einvik C., Rønning S., Haugli K., Johansen S. 2004. ; “Twelve Group I introns in the same pre-rRNA transcript of the myxomycete Fuligo septica: RNA processing and evolution. ”; Molecular Biology and Evolution 21 (7): 1283-1293. ;
Wykwit piankowaty, fot. shutterstock Wykwit piankowaty, fot. shutterstock

Galeria zdjęć

Wykwit piankowaty, fot. shutterstockWykwit piankowaty, fot. shutterstock
Wykwit piankowaty, fot. shutterstockWykwit piankowaty, fot. shutterstock

Systematyka

Domena:Eukarionty
Królestwo:Protozoa
Rząd:Physarida
Rodzina:Physaraceae
Rodzaj:wykwit
Indeks nazw polskich - typ Śluzowce
A B C D E F G H I J K L Ł M N O Q P R S Ś T U V W X Y Z Ż Ź
Pasaż zakupowy