Papierowe słomki bardziej szkodliwe niż plastikowe? Zaskakujące wyniki badań

Papierowe słomki miały 6,33 razy większy wpływ na wskaźnik rakotwórczości niż tradycyjne słomki plastikowe – wynika z badania zleconego przez rząd Korei Południowej. Analiza obejmująca cały cykl życia produktów pokazała, że ekologiczne zamienniki plastiku nie zawsze oznaczają mniejsze obciążenie dla środowiska. Naukowcy wskazują jednak przede wszystkim na potrzebę ograniczenia zużycia jednorazowych produktów.

Papierowe słomki pod lupą naukowców

Papierowe słomki miały być odpowiedzią na problem zanieczyszczenia środowiska tworzywami sztucznymi. W wielu miejscach zastąpiły plastikowe odpowiedniki, ale czy rzeczywiście są od nich bardziej ekologiczne? Wyniki badania z Korei Południowej podważają przekonanie, że zmiana materiału automatycznie przynosi korzyści środowiskowe.

Badanie zleciło Ministerstwo Klimatu, Energii i Środowiska Korei Południowej. Analizę przeprowadzono od maja 2025 do kwietnia 2026 roku, a jej wyniki ujawniono publicznie w październiku 2026 roku. Opracowanie obejmowało cztery rodzaje słomek jednorazowych: tradycyjne plastikowe, papierowe, biodegradowalne plastikowe oraz wykonane z biopolietylenu (bio-PE). Naukowcy ocenili 16 kategorii oddziaływania na środowisko. Uwzględnili między innymi emisje gazów cieplarnianych, wpływ na zdrowie człowieka, powstawanie pyłów zawieszonych, zakwaszenie środowiska i zużycie zasobów.

Wskaźnik rakotwórczości wyższy dla papierowych słomek

Jednym z najbardziej zaskakujących wyników było porównanie wpływu poszczególnych rodzajów słomek na wskaźnik rakotwórczości związany z emisjami w całym cyklu życia produktu. W przypadku słomek papierowych wskaźnik ten był 6,33 razy wyższy niż dla tradycyjnych słomek plastikowych. Papierowe odpowiedniki osiągnęły również 2,04 razy wyższy wynik w kategorii zakwaszenia środowiska.

Warto jednak właściwie interpretować te liczby. Wynik dotyczący rakotwórczości nie oznacza, że picie przez papierową słomkę zwiększa ryzyko zachorowania na raka 6,33 razy. To wskaźnik modelowanego wpływu emisji powstających na kolejnych etapach cyklu życia produktu, od pozyskania surowców po zagospodarowanie odpadu. Zakwaszenie środowiska oznacza natomiast potencjał emisji do zwiększania kwasowości ekosystemów, co może negatywnie oddziaływać na organizmy i procesy przyrodnicze.

Jak wypadły słomki biodegradowalne?

Wyniki nie były korzystne również dla części alternatyw reklamowanych jako bardziej przyjazne środowisku. W porównaniu z tradycyjnymi słomkami plastikowymi słomki papierowe miały 6,33 razy wyższy wskaźnik rakotwórczości i 2,04 razy większy wpływ na zakwaszenie. Słomki z biodegradowalnego plastiku osiągnęły odpowiednio 3,34 razy wyższy wskaźnik rakotwórczości i 1,98 razy większy wpływ na zakwaszenie. Słomki z biopolietylenu (bio-PE) miały 16,18 razy wyższy wskaźnik rakotwórczości i 5,9 razy większy wpływ na zakwaszenie. Bio-PE jest produkowany z surowców pochodzenia biologicznego, na przykład trzciny cukrowej, ale pod względem chemicznym jest taki sam jak konwencjonalny polietylen. Nie oznacza to, że jest biodegradowalny. Pochodzenie surowca i zdolność materiału do rozkładu to dwie różne cechy.

Plastik wypadł lepiej w 10 z 16 kategorii

Według badania tradycyjne słomki plastikowe miały najniższy wpływ na środowisko w 10 spośród 16 analizowanych kategorii. Dotyczyło to między innymi zmiany klimatu, zakwaszenia, pyłów zawieszonych i toksyczności dla człowieka. Nie oznacza to jednak, że plastikowe słomki są bezproblemowe. Ocena cyklu życia nie wyczerpuje wszystkich zagadnień związanych z zanieczyszczeniem tworzywami sztucznymi, w tym ich przedostawaniem się do środowiska i długotrwałym utrzymywaniem się w nim.

Istotne są także możliwości zagospodarowania zużytych produktów. Jak wskazano w opisie badania, niewielkie rozmiary słomek utrudniają ich sortowanie, a powłoki i kleje mogą dodatkowo komplikować recykling. W praktyce słomki różnych rodzajów materiałów mogą więc trafiać do odpadów, które nie zostaną poddane recyklingowi.

Najbardziej ekologiczna słomka? Ta, której nie użyjemy

Wyniki koreańskiego badania pokazują, dlaczego ocena produktów nie powinna opierać się wyłącznie na materiale, z którego zostały wykonane. Papier, plastik pochodzenia biologicznego czy tworzywa biodegradowalne mogą wiązać się z różnymi obciążeniami środowiskowymi na etapie produkcji i utylizacji. Nie ma też podstaw, by na podstawie jednej analizy uznać, że plastik jest zawsze lepszy od papieru. Wynik zależy między innymi od przyjętych założeń, technologii produkcji i sposobu zagospodarowania odpadu.

Wnioski badaczy wskazują na potrzebę ograniczania zużycia jednorazowych słomek zamiast automatycznego zastępowania jednego materiału innym. Jedną z proponowanych metod jest wydawanie słomek na życzenie klienta, a nie dołączanie ich domyślnie do każdego napoju.

---

Opublikowany: 27 października, 2026