Najczystsze jeziora w Polsce
Co roku latem najczystsze jeziora w Polsce przyciągają setki tysięcy turystów, krajowych i zagranicznych. Wszyscy oczekują bezpiecznej i przyjemnej kąpieli i wspaniałych warunków do wypoczynku. Owa popularność nie zawsze jednak służy jakości wody, a dodatkowym obciążeniem są zanieczyszczenia przedostające się do wody z rzek i pól. W rezultacie na prawie 700 kąpielisk regularnie badanych przez GIS tylko część może pochwalić się doskonałą jakością. Gdzie warto pojechać?
Stan czystości jezior to nie tylko to, co widzimy gołym okiem – przejrzysta woda i raki. Jednostki odpowiedzialne na monitoring czystości wód powierzchniowych regularnie badają zawartość elementów fizyko-chemicznych, biologicznych i hydromorfologicznych, określając tzw. stan ekologiczny zbiorników naturalnych. Może on być dobry lub zły – niestety z danych GIOŚ wynika, że większość jezior w Polsce charakteryzuje się złym stanem wód.
Które jeziora są zatem najczystsze?
Jezioro Jasne
Zwane również jeziorem Czystym jest absolutną perełką wśród polskich jezior. Położone w pobliżu wsi Siemiany, otoczone jest lasem i nie posiada żadnych odpływów. Całkowita powierzchnia jeziora to ok. 11 ha, a maksymalna głębokość 19,8 m – dzięki idealnej przejrzystości wody światło dociera jednak na głębokość nawet 15 m.
Jezioro posiada bezapelacyjnie I klasę czystości. Życie w nim jest jednak dość ubogie wskutek relatywnie wysokiego zakwaszenia (na poziomie pH 4,3). Niestety, nie mamy też dobrych wieści dla miłośników pływania – kąpiele w jeziorze są zabronione właśnie ze względu na jego unikalne walory ekologiczne. Warto się tu jednak wybrać na spacer w ramach pobytu w Parku Krajobrazowym Pojezierza Iławskiego.
Jezioro Jasne, Iława, fot. Fotokon/Shutterstock
Jezioro Powidzkie
Jezioro Powidzkie zasłynęło w mediach w sierpniu 2023 r., kiedy kontrola przejrzystości tutejszych wód dała rekordowy wynik 10,38 m. Badanie widzialności realizuje IMGW za pomocą tzw. krążka Secchi’ego – biało-czarnego krążka, który zatapia się coraz niżej, obserwując, gdy zniknie z pola widzenia. 10 metrów to wynik imponujący – inne jeziora w Polsce mogą w najlepszym przypadku pochwalić się widzialnością na poziomie ok. 7 m. Nie jest to oczywiście jedyne kryterium czystości wody, ale kąpiel w Powidzkim jest nie tylko bezpieczna, ale także niesamowicie przyjemna.
Polodowcowe jezioro Powidzkie położone jest na Pojezierzu Gnieźnieńskim, ma długość ok. 11 km i maksymalną głębokość ok. 50 m. Wypływa z niego rzeka Meszna, a cały akwen objęty jest strefą ciszy.
Jezioro Powidzkie odznacza się wyjątkową przejrzystością wody, fot. Cegli/Shutterstock
Jezioro Jegocin
Z przywilejów związanych z niewielką presją turystyczną korzysta położone w powiecie piskim jezioro Jegocin (nie mylić z Niegocinem!). Malowniczo usytuowane na Równinie Mazurskiej, ma powierzchnię ok. 120 ha oraz maksymalną głębokość 36 m. Jest zbiornikiem bezodpływowym, o wysokim poziomie wapnia, porośniętym wokół przez lasy sosnowe.
Ten dość rzadko odwiedzany, a dzięki temu wciąż dziewiczy akwen, nie jest okolony przez ośrodki wypoczynkowe ani żadne zabudowania. Jako element obszaru Natura 2000 Puszcza Piska stanowi siedlisko dla wielu wodolubnych gatunków, o czym warto pamiętać podczas odwiedzin. Parametry czystości fizyczno-chemicznej są tutaj wyjątkowo dobre, podobnie jak stan bezkręgowców bentosowych, wykorzystywany do oceny stanu ekologicznego zbiorników wodnych.
Zachodnia część jeziora Jegocin; źródło: Panek, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons
Jezioro Leleskie
Krystalicznie czyste jezioro Leleskie należy do Pojezierza Olsztyńskiego i zajmuje powierzchnię 423,5 ha, z maksymalną głębokością 49,5 m. W naturalny sposób podzielone jest na dwie części – wschodnią i zachodnią – które oddziela od siebie malowniczy półwysep. Wschodni brzeg porośnięty jest przez las, na zachodnim znajdują się mokradła.
Jezioro Leleskie ma dość chłodną wodę, ale nie odstrasza to nurków ani kąpiących się, którzy mogą korzystać z uroczych dzikich plaż i pomostów. W zatokach można podziwiać grążele, grzybienie i żabiścieki, a pod powierzchnią żyją sielawy, leszcze, szczupaki i węgorze. Akwen można zwiedzać w ramach szlaku kajakowego wiodącego również przez jezioro Kalwa.
Jezioro Leleskie na Warmii, fot. Aquadiver.pl/Shutterstock
Jezioro Budzisławskie
Średniej wielkości jezioro położone na Pojezierzu Gnieźnieńskim, w okolicach miejscowości Anastazewo i Tręby Stare. Przejrzystość wody sięga tutaj nawet 8 m, a ocena elementów biologicznych w ramach regularnego monitoringu daje bardzo dobre rezultaty. Turkusowy akwen o powierzchni 140 ha znajduje się na terenie Powidzkiego Parku Krajobrazowego i ma charakter polodowcowy. Południowo-zachodnia część jeziora Budzisławskiego jest płytka i porośnięta roślinnością, we wschodniej głębokość sięga nawet 36 m. Wielkim atutem jeziora są piaszczyste plaże poszerzające się wskutek stałego obniżania poziomu wody.
Jezioro Budzisławskie; źródło: Subjectiveart, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons
Jezioro Białe Wigierskie
Wchodzące w skład Wigierskiego Parku Narodowego jezioro Białe Wigierskie odznacza się przeźroczystą, błękitną wodą o wysokiej przejrzystości (4-7 m). W porównaniu z sąsiednimi akwenami zbiornik jest mało żyzny i bogaty w tlen. Światło dociera tutaj nawet 10 m w głąb, co umożliwiło rozwój podwodnych łąk. Tworzą je głównie duże glony zwane ramienicami, fitoplanktonu jest natomiast bardzo mało. Na dnie występują też rzadkie okazy rośliny naczyniowych, w tym m.in. przesiąkry okółkowej. Wzdłuż brzegów jeziora o powierzchni przekraczającej nieco 100 ha prowadzi urocza ścieżka krajobrazowa, zapewniająca widoki również na sąsiednie jezioro Wigry.
Jezioro Białe Wigierskie; źródło: Wojciech Zabolotny, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons
Jezioro Lubie
Do najczystszych jezior w Polsce zalicza się również jezioro Lubie, będące jednym z największych akwenów na Pojezierzu Drawskim (1487,5 ha). Malownicze jezioro rynnowe rozciąga się na długość 14 km, a w najgłębszym punkcie mierzy 46 m. Na jego obszarze znajduje się pięć wysp i dwa duże półwyspy.
Wokół brzegu znajdują się jedynie trzy niewielkie miejscowości, a cały południowy brzeg jeziora porasta Puszcza Drawska – dzięki temu można tu znaleźć ciszę i spokój. Czystość jeziora wynika również z ograniczeń, jakie na rozwój turystyki nałożyło sąsiedztwo poligonu. W wodach spotkać można liczne gatunki ryb, w tym sieje, sielawy, leszcze, płocie i okonie. Pod koniec XX w. zidentyfikowano tu również występowanie reliktowych gatunków polodowcowych skorupiaków.
Jezioro Lubie wiosną, fot. radar60/Shutterstock
Jezioro Białe
Pierwszą klasą czystości pochwalić się może także położone w powiecie włodawskim województwa lubelskiego jezioro Białe. Mierzący nieco ponad 1,6 km na długość akwen ma charakter bezodpływowy, a wokół brzegu dominują piaszczyste plaże – roślinność woda jest tu dość skąpa, dzięki twardemu dnu. Wzdłuż południowego brzegu jeziora rozciąga się Sobiborski Park Krajobrazowy z sześcioma rezerwatami przyrody, a jedyna łąka została oddzielona groblą, tak że nie znajduje się na terenie zlewni. Jezioru nie zaszkodził dość dynamiczny rozwój turystyki wokół – istnieje tu ponad 80 obiektów wypoczynkowych. Zdaniem ekspertów jezioro posiada unikalne zdolności do samooczyszczania, które zawdzięcza podłożu kredowemu.
Jezioro Białe obok Okuninki – widok z drona, fot. PhotopankPL/Shutterstock
Jezioro Kłodno
Położone na terenie Kaszubskiego Parku Krajobrazowego jezioro Kłodno ma powierzchnię 134,9 ha, długość 2,3 km i maksymalną głębokość 38,5 m. Przepływa przez nie rzeka Radunia, łącząc je z jeziorami Małe Brodno i Raduńskim Dolnym.
Przejrzyste wody jeziora co roku przyciągają miłośników sportów wodnych oraz nurkowania. Nad brzegami można łatwo spotkać wędkarzy czyhających na liczne sielawy, liny, węgorze czy szczupaki. Cały akwen objęty jest strefą ciszy, co oznacza, że nie spotkamy tu łodzi motorowych. Według danych GIS z sierpnia 2023 r. jakość wody w tutejszych kąpieliskach była doskonała.
Jezioro Kłodno na Kaszubach, fot. sashk0/Shutterstock
Jezioro Kirsajty
Mimo położenia w obrębie popularnego kompleksu jeziora Mamry, jezioro Kirsajty słynie z I klasy czystości – jest mało obciążone biogenami, a jego wody są silnie natlenione. W obrębie mierzącego 207 ha akwenu znajduje się kilka wysp, które obejrzeć można podczas rejsu żaglówką lub kajakiem z Giżycka do Węgorzewa. Niestety bowiem, mimo czystości i urody jezioro jest trudno dostępne – jego brzegi są zabagnione i porośnięte roślinnością, a dno zamulone. Południowo-zachodnia część znajduje się na terenie rezerwatu Sztynort, gdyż w tutejszych zatokach gnieżdżą się liczne gatunki ptactwa wodno-błotnego. W tym obszarze obowiązuje zakaz wpływania dla sprzętu wodnego.
Mazurskie jezioro Kirsajty, fot. Artur Bociarski/Shutterstock
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 22 maja, 2024 | Zaktualizowany: 29 lipca, 2025
- „Ochrona środowiska 2023”, GUS, Warszawa 2023;
- „DANE ARCHIWALNE I BIEŻĄCE Z MONITORINGU WÓD POWIERZCHNIOWYCH” GIOŚ, https://wody.gios.gov.pl/pjwp/publication/367, 8/05/2024;
- „Stan środowiska w Polsce – raport 2022” GIOŚ, Bibliotek Monitoringu Środowiska, Warszawa 2022;
- „Serwis kąpieliskowy” Główny Inspektorat Sanitarny, https://sk.gis.gov.pl/index.php/kapieliska, 8/05/2024;
- „Baza danych jezior Polski” Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, 2014;
Wkradła się pomyłka, ponieważ Jezioro Białe w powiecie włodawskim leży w woj. lubelskim a nie lubuskim. Cieszy jego dobry stan!
Dziękujemy za czujność! Błąd został już poprawiony.
Pozdrawiam
Joanna Szubierajska, Ekologia.pl