Pół miliona ton odpadów z cmentarzy. Co zrobić ze zniczami i kwiatami po Wszystkich Świętych?
Około 500 tys. ton odpadów rocznie powstaje na polskich cmentarzach. Po Wszystkich Świętych do kontenerów trafiają tony szkła, plastiku, metalu i resztek roślin, które często można byłoby odzyskać. Problemem jest jednak brak segregacji i zanieczyszczenie surowców ziemią oraz woskiem. Stowarzyszenie „Polski Recykling” apeluje o lepszą organizację zbiórki odpadów i przypomina, gdzie wyrzucać zużyte znicze, kwiaty i doniczki.
- Znicze, plastik i szkło trafiają do jednego kontenera
- Znicze LED to także problem elektroodpadów
- Kto odpowiada za segregację na cmentarzach?
- Wrocław zmienia organizację zbiórki odpadów
- Gdzie wyrzucić znicz, kwiaty i doniczkę po Wszystkich Świętych?
- 🕯️ Plastikowy znicz
- 🫙 Szklany znicz
- 🔋 Znicz LED i baterie
- 🌼 Kwiaty i doniczki
- 💐 Wieniec lub wiązanka
- 📦 Kartony i tacki po zniczach
- Mniej odpadów zaczyna się przed wizytą na cmentarzu
Każdego roku miliony Polaków odwiedzają groby bliskich, przynosząc kwiaty, wiązanki i znicze. Po kilku dniach część dekoracji trafia do koszy. Według szacunków Stowarzyszenia „Polski Recykling” na około 15 tys. polskich cmentarzy powstaje rocznie około 500 tys. ton odpadów, a największa ich ilość pojawia się w okolicach 1 listopada.
Około trzy czwarte tej masy stanowią kwiaty, odpady roślinne i ziemia. Pozostałe 130 tys. ton to przede wszystkim szkło, tworzywa sztuczne i metal. Zdaniem stowarzyszenia nawet około 100 tys. ton tych materiałów mogłoby wrócić do obiegu jako surowce, gdyby zostały odpowiednio posegregowane. Problem w tym, że cmentarne odpady trafiają do wspólnych kontenerów. W rezultacie materiały, które mogłyby zostać poddane recyklingowi, są zanieczyszczane ziemią, woskiem i resztkami innych odpadów.
Znicze, plastik i szkło trafiają do jednego kontenera
Po 1 listopada z jednego grobu może pozostać średnio od 3 do 9 kg odpadów. To plastikowe i szklane znicze, wypalone wkłady, doniczki, folie, kartonowe tacki oraz zwiędłe kwiaty. Wrzucenie wszystkiego do jednego pojemnika utrudnia odzysk surowców. Ziemia i wosk zanieczyszczają szkło oraz tworzywa, przez co ich dalsze przetwarzanie może być nieopłacalne. Odpady trafiają wówczas do instalacji komunalnych, gdzie mogą zostać wykorzystane do produkcji paliwa alternatywnego lub skierowane na składowisko.
– To drobne gesty, ale w skali kraju decydują o tym, czy tysiące ton szkła, tworzyw i metalu wrócą do obiegu, czy trafią na składowisko lub co gorsza, zanieczyszczą środowisko – mówi Sławomir Pacek, prezes Stowarzyszenia „Polski Recykling”.
Nie wszystkie elementy zniczy nadają się do tych samych pojemników. Co więcej, szkło wykorzystywane do produkcji zniczy różni się od szkła opakowaniowego, dlatego nie powinno trafiać do pojemników przeznaczonych na butelki i słoiki.
Znicze LED to także problem elektroodpadów
Na cmentarzach coraz częściej pojawiają się również znicze elektryczne. Według danych Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Producentów Zniczy i Świec znicze LED pochodzenia azjatyckiego stanowią około 14 proc. rynku. Stowarzyszenie „Polski Recykling” szacuje, że przekłada się to na 2–3 tys. ton elektroodpadów rocznie. Znicze LED zawierają elementy elektryczne i często baterie, dlatego nie powinny trafiać do zwykłych kontenerów na odpady zmieszane. Uszkodzone baterie mogą uwalniać niebezpieczne substancje, a baterie litowe stanowią dodatkowo zagrożenie pożarowe w instalacjach przetwarzania odpadów.
Zużyty znicz LED należy oddać do punktu zbiórki elektroodpadów lub Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (PSZOK). Baterię, jeśli można ją bezpiecznie wyjąć, należy przekazać do osobnego pojemnika na zużyte baterie.
Kto odpowiada za segregację na cmentarzach?
Odpady powstające na cmentarzach podlegają zasadom podobnym do tych, które obowiązują w gospodarstwach domowych. Jak wskazuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska w odpowiedzi na interpelację poselską, opakowania po zniczach, szkło, tworzywa sztuczne i odpady roślinne mogą być zagospodarowywane w ramach gminnego systemu gospodarowania odpadami.
Znaczenie ma więc nie tylko zachowanie odwiedzających, lecz także organizacja zbiórki na terenie nekropolii. Odpowiedzialni za zarządzanie cmentarzami – zarówno gminy, jak i parafie – mogą ułatwić segregację, zapewniając odpowiednie pojemniki i czytelne oznaczenia.
Stowarzyszenie „Polski Recykling” wskazuje kilka rozwiązań, które mogłyby ograniczyć ilość odpadów trafiających do zmieszanych. Chodzi przede wszystkim o osobne pojemniki na odpady roślinne, wyraźne instrukcje dotyczące segregacji, punkty zbiórki baterii i elektroodpadów oraz częstszy odbiór śmieci w okresie Wszystkich Świętych. Pomocne mogą być również zniczodzielnie, w których można zostawić nieuszkodzone znicze nadające się do ponownego wykorzystania.
– Nie chodzi o to, by wymagać więcej od odwiedzających, ale by im to ułatwić. Osobny pojemnik na bio, czytelnie oznaczone pojemniki na surowce i jasna instrukcja przy wejściu sprawiają, że segregacja zajmuje dosłownie chwilę – podkreśla Sławomir Pacek.
Wrocław zmienia organizację zbiórki odpadów
Przykładem innego podejścia jest Wrocław. Zarząd Cmentarzy Komunalnych od września ustawia przy alejkach pojemniki na odpady bio i zmieszane. To właśnie te frakcje powstają najczęściej podczas porządkowania grobów. Kontenery przeznaczone na szkło, tworzywa sztuczne i metal przeniesiono w okolice bram wejściowych oraz parkingów. Takie rozwiązanie ma ułatwić zbiórkę poszczególnych rodzajów odpadów i ograniczyć ich zanieczyszczanie.
Gdzie wyrzucić znicz, kwiaty i doniczkę po Wszystkich Świętych?
To, gdzie wyrzucić odpady z cmentarza, zależy od materiału, z którego zostały wykonane, ich stanu oraz lokalnych zasad segregacji. Sprawdź, do jakiego pojemnika trafią zużyte znicze, kwiaty, doniczki i opakowania.
🕯️ Plastikowy znicz
- Plastikowa oprawka i metalowe wieczko: żółty pojemnik na metale i tworzywa sztuczne, jeśli elementy są odpowiednio opróżnione i lokalne zasady na to pozwalają.
- Wkład z resztkami wosku: odpady zmieszane.
🫙 Szklany znicz
- Metalowe lub plastikowe wieczko: żółty pojemnik, zgodnie z lokalnymi zasadami.
- Szkło zabrudzone woskiem: odpady zmieszane. Szkła zniczowego nie należy wrzucać do pojemnika na szkło opakowaniowe.
🔋 Znicz LED i baterie
- Znicz LED: punkt zbiórki elektroodpadów lub PSZOK.
- Zużyta bateria: osobny pojemnik na baterie, jeśli można ją bezpiecznie wyjąć.
🌼 Kwiaty i doniczki
- Zwiędłe kwiaty i naturalne gałązki: brązowy pojemnik na bioodpady, jeśli pozwalają na to lokalne zasady i rośliny nie są wymieszane z elementami sztucznymi.
- Plastikowa doniczka: żółty pojemnik, jeśli nadaje się do tej frakcji.
- Potłuczona doniczka ceramiczna: odpady zmieszane.
- Ziemia z doniczki: postępuj zgodnie z instrukcją zarządcy cmentarza lub gminy. Nie wrzucaj jej automatycznie do bioodpadów.
💐 Wieniec lub wiązanka
- Naturalne kwiaty i gałązki: bioodpady, jeśli nie zawierają sztucznych dodatków.
- Sztuczne kwiaty, wstążki i tworzywa: po oddzieleniu do odpowiedniej frakcji zgodnie z lokalnymi zasadami.
- Drut i elementy metalowe: żółty pojemnik, jeśli lokalne zasady na to pozwalają.
📦 Kartony i tacki po zniczach
- Czyste i suche opakowania papierowe: niebieski pojemnik na papier.
- Opakowania mokre lub zabrudzone woskiem: odpady zmieszane.
Ważne: jeśli na cmentarzu nie ma pojemników do segregacji, stosuj się do instrukcji zarządcy i korzystaj ze wskazanych kontenerów. Znicze LED i baterie oddawaj do punktów zbiórki elektroodpadów i baterii. W razie wątpliwości sprawdź zasady obowiązujące w swojej gminie.
Mniej odpadów zaczyna się przed wizytą na cmentarzu
Segregacja to tylko jeden ze sposobów ograniczania ilości odpadów po Wszystkich Świętych. Można również wybierać znicze wielokrotnego użytku, wymieniać same wkłady, ponownie wykorzystywać doniczki i ograniczać liczbę jednorazowych dekoracji. Warto także sprawdzić, czy na cmentarzu działa zniczodzielnia, i zostawić tam czysty, nieuszkodzony znicz, który może posłużyć kolejnej osobie.
