Najszybsze ryby na świecie
Aktualny rekord świata na 50 m kraulem to 20,91 sekund. Oznacza to, że najszybszy człowiek na naszej planecie jest w stanie płynąć z prędkością około 8,6–8,7 km/h. Przynajmniej przez chwilę. Najszybsze ryby świata pozostawią go jednak w tyle. Dzięki fenomenalnej anatomii potrafią pokonywać opór wody z niesłychaną efektywnością, dowodząc, że szybkość nie zależy od bicepsów, ale od ergonomii. W morzach i ocenach decyduje ona przeżyciu.
Aż 78% światowej fauny żyje w wodzie – ryby stanowią nawet 1/3 globalnej biomasy zwierzęcej. Nic więc dziwnego, że w głębinach codziennie rozgrywają się mrożące krew w żyłach sceny – jeden musi polować, drugi musi umykać, aby ratować życie. Przy stosunkowo niewielkiej liczbie kryjówek prędkość i zwinność stają się kluczowe. Najszybsze ryby świata opanowały je perfekcji.
W ramach wyjaśnienia dodajmy, że jednoznaczne określenie, która ryba pływa najszybciej, jest zadaniem niezwykle trudnym. Wyniki zależą bowiem od obserwacji pojedynczych osobników, które mogą być wyjątkami w swojej populacji. Wiarygodność pomiarów dokonywanych na morzu, zwłaszcza przez załogi nie wyposażone w specjalistyczny sprzęt, budzi również wiele kontrowersji. Całkiem możliwe, że najszybszego podmorskiego sprintu człowiek jeszcze wcale nie widział…
Atlantycka żaglica
Do tytułu najszybszej ryby świata od stu lat pretenduje już atlantycka żaglica (Istiophorus albicans). Mierząca nawet 3 metry długości, srebrzystoniebieska wyposażona jest w charakterystyczną płetwę grzbietową o kształcie faktycznego żagla. To właśnie ta część anatomii sprawia, że żaglica, obserwowana w dużej części Oceanu Atlantyckiego i na Morzu Karaibskim, osiąga na krótkich dystansach niesamowite prędkości. Niektóre źródła przypisują jej osiągi na poziomie 110 km/h, inne, bardziej konserwatywne, mówią o 55 km/h. Niezwykła zwinność jest potrzebna do polowania na ławice sardeli, sardynek i makreli. W zdobywaniu strawy pomaga długi, szpiczasty wyrostek kostny na górnej szczęce, któremu żaglica zawdzięcza przydomek „najszybszego szermierza” oceanów. Ów miecz zdaniem ichtiologów to nie tylko broń, ale także dodatkowy atut w walce z oporem wody.
Atlantycka żaglica, fot. envato
Makaira czarna
Prawdopodobnie jeszcze szybsza od żaglicy atlantyckiej jest makaira czarna (Istiompax indica), zwana również marlin czarnym. Jest to bardzo duża ryba, dorastająca do nawet 4,5 m długości i ważąca kilkaset kilogramów. Ogromne rozmiary nie przeszkadzają jej jednak w rozwijaniu zawrotnych prędkości, które według najnowszych doniesień mogą wynosić aż 129 km/h. Niektórzy eksperci poddają te wyniki w wątpliwość, sugerując liczby bliższe 30 km/h – na bardziej definitywne fakty przyjdzie nam więc jeszcze poczekać.
Ale makairy bez wątpienia potrafią zdążyć wszędzie, gdzie potrzebują. W pływaniu pomaga im również rozbijająca wodę „szabla” na nosie, a także sztywne płetwy piersiowe, które składają się przy bokach zwiększając właściwości hydrodynamiczne. Czarne marliny umieją również skakać, osiągając nad wodą prędkość ok. 80 km/h.
Wypchana makaira czarna (3,3 m); Wikimedia Commons / Moheen Reeyad
Włócznik
Na podium najszybszych ryb świata prawdopodobnie powinno się również znaleźć miejsce dla włócznika, nazywanego też miecznikiem lub po prostu rybą-mieczem (Xiphias gladius). To kolejny gatunek, który „rozrywa” wodę dzięki długiemu, szpiczastemu wyrostkowi będącemu de facto górną szczęką. Miecz ów stanowi nawet 1/3 całkowitej długości ciała włócznika, która osiągać może 3-4,5 m.
Optymistyczni obserwatorzy twierdzą, że mieczniki są w stanie rozwinąć prędkość do 100 km/h, sceptycy wskazują raczej na 36 km/h. Prawda może oczywiście leżeć gdzieś pośrodku, tak jak w przypadku marlina. Włóczniki wyróżnia jeszcze wysoka płetwa grzbietowa, a dodatkowo ryby te słyną z wylegiwania się na powierzchni morza, w pełnym słońcu, z wystawionymi w górę mieczami. Jako ciekawostkę anatomiczną, która zwiększa ich skuteczność łowcy, warto wspomnieć specjalny system ogrzewania mózgu i oczu, dzięki którym wzrok włócznika jest niezwykle ostry i precyzyjny.
Wypchany miecznik, źródło: Naturalis Biodiversity Center, CC0, via Wikimedia Commons
Marlin pręgowany
W szybkiej rodzinie marlinów znajduje się również marlin pręgowany (Kajikia audax) spotykany w morzach i oceanach strefy tropikalnej i umiarkowanej na całym świecie. Jest cenionym trofeum rybackim, a zarazem drapieżcą, który w ciągu dnia penetruje wody na głębokości do 100 m w poszukiwaniu swych ulubionych sardynek. W pogoni za zdobyczą osiąga ponoć prędkości rzędu 80 km/h. Pomaga mu w tym torpedowy kształt ciała oraz wysoka pierwsza płetwa grzbietowa. Niespodzianką nie będzie też typowy dla wszystkich najszybszych ryb świata szczękowy wyrostek. Jak wskazuje nazwa gatunku, ciało marlina pokrywają charakterystyczne pręgi, które ułatwiają rozpoznanie – ryba jest pod ochroną w Stanach Zjednoczonych ze względu zbyt częste połowy.
Marlin pręgowany, fot. envato
Solandra
Pierwszą w naszym rankingu rybą, która nie posiada miecza na pysku jest solandra, zwana również wachą (Acanthocybium solandri). Należy do rodziny makrelowatych i występuje w ciepłach wodach wokół Hawajów, Karaibów, ale także w Morzu Śródziemnym. Jest dość duża – do 2,5 m długości i 83 kg – i cieszy się dużym zainteresowaniem rybaków. Ci, którzy uprawiają rybołówstwo dla sportu, doceniają przede wszystkim wyzwanie, jakie stawia im solandra swoją szybkością i zwinnością. Ryba potrafi rozwinąć prędkość do 78 km/h, a na dodatek stawia w wodzie silny opór. Sama żywi się mniejszymi rybami żyjącymi blisko dna oraz kalmarami. Jej ciało jest szczupłe, a kształt wydłużony, przypominający również dość szybką barakudę (do 56 km/h).
Solandra zaobserwowana wokół wybrzeży Meksyku, fot. envato
Ostronos atlantycki
Wśród najszybszych ryb świata nie może zabraknąć rekinów. Należący do nich ostronos atlantycki (Isurus oxyrinchus) nazywany bywa czasem morskim gepardem. Ten zagrożony wyginięciem gatunek mierzy ok. 2,5-3 m długości, choć dojrzałe samice osiągają nawet 3,8 m przy wadze ponad 500 kg. W 1973 r. u śródziemnomorskich wybrzeży Francji wyłowiono nawet okaz o długości 445 cm!
Ostronos atlantycki ma też bardzo charakterystyczną cylindryczną budowę, z niezwykle wydłużonym ogonem. Na grzbiecie jest metaliczno-niebieski, na podbrzuszu biały, co daje mu wygląd obrazkowego rekina. Jako pływak imponuje zarówno długodystansowymi osiągami (nawet 2128 km w 37 dni!), jak i sprinterskimi zdolnościami – ostronos w pogoni za ofiarą rozwija prędkość nawet 74 km/h.
Ostronos atlantycki pod wodą, fot. envato
Tuńczyk pospolity
Tuńczyki pospolite (Thunnus thynnus) to największe spośród wszystkich tuńczyków na świecie. Dorosłe osobniki sięgają 2,5 m na długość i mogą ważyć nawet ponad 600 kg. W 1934 r. u wybrzeży Liverpoolu sześciu rybaków przez 62 godziny walczyło z ponad 300-kilogramową rybą. Te najcięższe i największe osobniki mogą mieć nawet 50 lat!
Tuńczyk pospolity jest rybą wyjątkowo muskularną. To właśnie umięśnionej płetwie ogonowej zawdzięcza swój „napęd”, dzięki któremu rozwija prędkość do 70 km/h. Jest to podziwu godny osiąg, jeśli wziąć pod uwagę, że tuńczyk nie posiada hydrodynamicznej anatomii żaglicy czy włócznika, ale polega wyłącznie na własnej sile.
Tuńczyk pospolity; Wikimedia Commons / Danilo Cedrone (United Nations Food and Agriculture Organization)
Żarłacz błękitny
Nawet 69 km/h rozwija żarłacz błękitny (Prionace glauca) spotykany wyłącznie w chłodnych, głębokich wodach większej części światowych oceanów. Jego ciało jest bardzo szczupłe i wydłużone (1,8-3,3 m), z długimi płetwami piersiowymi. Co ciekawe, żarłacz błękitny przez większość dnia jest dość letargiczny i nie wykazuje oznak pośpiechu. Gdy na horyzoncie pojawia się jednak strawa w postaci kalmarów, ośmiornic, krabów, krewetek lub innych ryb (w tym tuńczyków) potrafi dość szybko „obudzić się” i ruszyć w bardzo efektywną zwykle pogoń, która kończy się jednym kłapnięciem ostrych, trójkątnych zębów. Jako ciekawostkę warto dodać, że żarłacze są żyworodne, a samica jednorazowo może urodzić nawet 25-100 młodych rekinów.
Żarłacz błękitny, fot. envato
Albula
Wśród najszybszych ryb świata są nie tylko morskie olbrzymy. Albula (Albula vulpes) to ceniona przez wędkarzy zdobycz osiągająca maksymalnie 1 m długości i 1 kg wagi. Spotykana w tropikalnych wodach na głębokości ok. 80 m, wzdłuż wybrzeży obu Ameryk, ma charakterystycznie spłaszczone ciało i wyjątkowo błyszczące, srebrzyste łuski. Dzięki ergonomicznej anatomii zaskakuje prędkością, poruszając się nawet 64 km/h. Pomaga to zarówno w polowaniach na mniejsze ryby, jak i w ucieczce przed większymi drapieżnikami.
Albula w płytkiej wodzie, fot. envato
Ryba latająca
W naszym rankingu nie może zabraknąć ptaszorów, czyli ryb latających. Należy do nich ponad 60 gatunków z 7 różnych rodzajów, ale na szczególną uwagę zasługuje Hirundichthys affinis – gatunek spotykany przede wszystkim w zachodnim Atlantyku i Morzu Karaibskim. Wyróżniają go wyjątkowo długie płetwy brzuszne i piersiowe, dzięki czemu nazywana bywa czteroskrzydłą rybą latającą. Dzięki tej budowie jest w stanie umknąć większości drapieżców – rozpędza się najpierw tuż po powierzchnią wody, osiągając prędkość ok. 60 km/h. Następnie wyskakuje na wysokość nawet 1,2 m i leci na dystans do 200 m, rozwijając podczas tego lotu prędkość ponad 70 km/h.
Latająca ryba; Wikimedia Commons / Mike Prince
Ukończył studia Politechniki Warszawskiej, wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska. Pasjonat ekologii, zdrowego żywienia i wędrówek po Bieszczadach. Redaktor portalu ekologia.pl. Bogate doświadczenie w dziedzinie ochrony środowiska przekłada na akcje i aktywności proekologiczne.
Opublikowany: 25 lipca, 2024 | Zaktualizowany: 13 sierpnia, 2025
- „Land or water: Which is home to more animals and plant life?” World Economic Forum, https://www.weforum.org/agenda/2022/06/species-dominate-world-habitats/, 18/07/2024;
- “Species Spotlight: Atlantic Sailfish (Istiophorus albicans*)” Jeff Dement, https://www.littoralsociety.org/uploads/2/8/2/8/28281631/species_spotlight_atlantic_sailfish.pdf, 18/07/2024;
- “Top 10: What are the fastest fish in the world?” BBC Science Focus, https://www.sciencefocus.com/nature/top-10-what-are-the-fastest-fish-in-the-world, 18/07/2024;
- “5 of the Fastest Fish in the Ocean” Russel McLendon, https://www.treehugger.com/fastest-fish-in-the-ocean-5070660, 18/07/2024;
- “The Fastest Fish in the World” Jennifer Kennedy, https://www.thoughtco.com/worlds-fastest-fish-2291602#, 18/07/2024;
Nie wiedziałam że ryby latają
człowiek płynąc 2,5 m/s osiąga prędkość 9 km/h (a nie jak podano 90 km/h !!!)
Bardzo dziękujemy za zwrócenie uwagi na błąd. Został już poprawiony! Pozdrawiamy!