ONZ bije na alarm: świat zjada coraz więcej ryb, a oceany są na granicy wytrzymałości
Globalna produkcja ryb i owoców morza osiągnęła rekordowy poziom – wynika z najnowszego raportu FAO. Jednocześnie coraz większa część światowych zasobów rybnych jest zagrożona przełowieniem. Eksperci ostrzegają: bez odpowiedzialnego zarządzania oceanami w przyszłości może zabraknąć zarówno ryb, jak i środków utrzymania dla milionów ludzi.
Ryby i owoce morza odgrywają coraz większą rolę w globalnym systemie żywnościowym. Według najnowszego raportu Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) „Stan światowego rybołówstwa i akwakultury 2026” (SOFIA 2026) światowa produkcja ryb, owoców morza i innych organizmów wodnych osiągnęła rekordowe 235 mln ton.
To ważny zasób w świecie, którego populacja do 2050 roku może zbliżyć się do 10 miliardów osób. FAO wskazuje, że ryby są wartościowym, odnawialnym i stosunkowo niskoemisyjnym źródłem białka. Problem polega jednak na tym, że rosnący popyt coraz mocniej obciąża ekosystemy morskie.
Ponad 3 miliardy ludzi zależą od ryb
Ryby i owoce morza są dziś jednym z podstawowych elementów diety miliardów ludzi. Dla ponad 3 miliardów osób stanowią ważne źródło białka zwierzęcego.
Skala wzrostu konsumpcji jest ogromna. Od początku lat 60. XX wieku spożycie ryb i owoców morza rosło niemal dwukrotnie szybciej niż światowa populacja. W 2024 roku na jednego mieszkańca Ziemi przypadało średnio 21,3 kg ryb i owoców morza rocznie – ponad dwa razy więcej niż w 1961 roku, kiedy było to 9,2 kg.
Rybołówstwo to jednak nie tylko kwestia żywności. To również źródło utrzymania dla milionów ludzi. W 2024 roku sektor ten zapewniał bezpośrednią pracę ponad 65 milionom osób, a wartość sprzedaży ryb i owoców morza wyniosła 545 miliardów dolarów.
Coraz więcej stad ryb jest przełowionych
Rekordowa produkcja ma jednak swoją ciemną stronę. Raport FAO pokazuje, że presja na dzikie populacje ryb stale rośnie.
Obecnie 37,6 proc. światowych stad ryb jest poławianych na poziomie niezrównoważonym. To ponad trzy i pół razy więcej niż w połowie lat 70. XX wieku.
Największy problem dotyczy m.in. części obszarów Atlantyku oraz Morza Śródziemnego i Czarnego, gdzie ponad połowa stad jest eksploatowana powyżej bezpiecznego poziomu.
– Zdrowe stada ryb to nie tylko kwestia środowiskowa. Stanowią fundament bezpieczeństwa żywnościowego, źródło utrzymania dla społeczności nadmorskich i warunek zachowania zdrowych oceanów – podkreśla Marta Kalinowska, Country Manager na Polskę i Europę Centralną w organizacji MSC.
Jak dodaje ekspertka, zrównoważone rybołówstwo oznacza nie tylko ochronę liczby ryb pozostających w morzu, ale także ograniczenie wpływu połowów na inne gatunki, siedliska i cały ekosystem morski.
Odpowiedzialne połowy sposobem na ochronę oceanów
Jednym z narzędzi wspierających bardziej odpowiedzialne rybołówstwo jest Standard Zrównoważonego Rybołówstwa MSC, opracowany przez organizację Marine Stewardship Council we współpracy z naukowcami, rybakami, przedstawicielami branży i organizacjami ochrony przyrody.
Aby rybołówstwo otrzymało certyfikat MSC, musi wykazać, że poławiane stada pozostają w dobrej kondycji, połowy nie niszczą ekosystemów morskich i działalność jest skutecznie zarządzana i dostosowywana do zmian środowiskowych.
Obecnie w programie MSC uczestniczy ponad 700 rybołówstw, które odpowiadają za około 20 proc. światowych połowów.
Polacy martwią się o oceany
Problem degradacji mórz i oceanów zauważają także konsumenci w Polsce. Według badania GlobeScan przeprowadzonego na zlecenie MSC aż 87 proc. Polaków deklaruje zaniepokojenie stanem oceanów. Większość badanych – 74 proc. – uważa, że dla ochrony mórz powinniśmy wybierać ryby i owoce morza pochodzące ze zrównoważonych połowów.
Dla konsumentów takim sygnałem może być niebieski znak MSC na opakowaniach produktów rybnych. Oznacza on, że ryby pochodzą z połowów spełniających określone kryteria środowiskowe.
Miliony ton ryb trafiają na stoły każdego roku
W 2024 roku światowe połowy dzikich ryb i owoców morza wyniosły blisko 92 mln ton. Oznacza to, że średnio każdej minuty z mórz, oceanów i wód śródlądowych wyławiano około 175 ton dzikich organizmów wodnych.
Najczęściej poławianymi gatunkami były:
- sardela peruwiańska (anchoweta) – ponad 5 mln ton,
- bonito – około 3,6 mln ton,
- mintaj alaskański – około 3,6 mln ton.
Rekordowe były także połowy tuńczyków – w 2024 roku wyniosły 9,3 mln ton, osiągając najwyższy poziom w historii trzeci rok z rzędu.
FAO podkreśla jednocześnie, że światowe rybołówstwo obejmuje ogromną różnorodność gatunków – w raportowanych połowach morskich znajduje się niemal 3 tysiące różnych organizmów.
Przyszłość oceanów zależy od decyzji ludzi
Raport FAO pokazuje paradoks współczesnego świata: ryby są jednym z najważniejszych zasobów żywnościowych ludzkości, ale jednocześnie ich nadmierna eksploatacja zagraża ich przyszłości.
Ochrona oceanów nie oznacza rezygnacji z ryb, lecz zmianę sposobu ich pozyskiwania. Zdrowe morza to warunek przetrwania wielu gatunków – także człowieka.
Źródło: FAO „The State of World Fisheries and Aquaculture 2026 (SOFIA 2026)”
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 22 czerwca, 2026
- FAO. 2026. The State of World Fisheries and Aquaculture 2026 – Blue Transformaon: turning vision into impact. Rome. hps://doi.org/10.4060/cd8357en;
- UN DESA, Populaon Division, World Populaon Prospects, UN Data Portal. hps://populaon.un.org/dataportal/home?df=7f1566fe-c735-4ddb-8c97-02e4934a006a;
