Pszczoły liczą lepiej, niż myślisz. Nowe badania podważają wszystko
Czy pszczoły potrafią liczyć, czy tylko „oszukują”, reagując na wzorce? To pytanie od lat dzieli naukowców. Najnowsze badania sugerują jednak, że te niewielkie owady mogą posiadać bardziej zaawansowane zdolności poznawcze, niż dotąd zakładano.
Badania nad pszczołą miodną (Apis mellifera) od lat wskazują, że owady te są w stanie rozróżniać liczby. W jednym z eksperymentów uczono je kojarzenia symboli z określoną liczbą elementów. W trakcie treningu pszczoły osiągały skuteczność na poziomie nawet 75–80 proc., a w testach – około 60–65 proc., co wciąż przewyższa wynik losowy.
Część badaczy podważała jednak te wnioski. Argumentowano, że pszczoły nie „liczą”, lecz wybierają bardziej złożone wizualnie obrazy – np. te z większą liczbą krawędzi czy szczegółów. Innymi słowy, ich sukces miał wynikać z prostego rozpoznawania wzorców, a nie operowania na liczbach.
Nowe badanie podeszło do problemu inaczej. Zespół naukowców, w tym Mirko Zanon oraz Scarlett Howard, przeanalizował wcześniejsze eksperymenty z uwzględnieniem tego, jak pszczoły faktycznie widzą świat.
To kluczowe, ponieważ ich oczy złożone mają znacznie niższą rozdzielczość niż ludzkie. W efekcie wiele detali widocznych dla człowieka może być dla pszczół niewidocznych. Badacze wykorzystali model matematyczny odzwierciedlający percepcję wzrokową pszczół i ponownie ocenili używane w eksperymentach bodźce.
Wyniki okazały się zaskakujące. Po „przefiltrowaniu” obrazów przez model pszczelego widzenia zależność między liczbą obiektów a ich wizualną złożonością przestała być oczywista. Innymi słowy, więcej elementów nie zawsze oznaczało dla pszczół „bardziej złożony” obraz.
To podważa główny argument krytyków. Jeśli owady nie widzą dodatkowych szczegółów, nie mogą się nimi kierować przy wyborze.
W efekcie naukowcy doszli do wniosku, że pszczoły rzeczywiście wykazują wrażliwość na liczbę elementów, a nie tylko na ogólny wygląd bodźców. Jak podkreślają autorzy, uwzględnienie biologii i percepcji zwierzęcia jest kluczowe dla właściwej interpretacji jego zachowania.
Badanie opublikowano w czasopiśmie Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences.
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 28 kwietnia, 2026
