Rekord za rekordem. Europa najszybciej ocieplającym się kontynentem świata
Europa nagrzewa się szybciej niż reszta świata — i nie jest to już subtelna różnica, ale wyraźny trend potwierdzony najnowszym raportem Copernicus „Europejski Stan Klimatu” (ESOTC) za 2025 rok. Dane pokazują, że w minionym roku aż na 95% powierzchni kontynentu temperatury były wyższe od średniej wieloletniej. Dokument przygotowany przez Copernicus Climate Change Service (C3S) we współpracy z Europejskim Centrum Prognoz Średnioterminowych (ECMWF) nie pozostawia złudzeń: Europa jest najszybciej ocieplającym się kontynentem na Ziemi.
- Najważniejsze źródło wiedzy o klimacie Europy
- Europa jako kontynent rekordów cieplnych i słabnących zim
- Topnienie lodu i zanik śniegu jako wskaźnik zmian
- Oceany jako kluczowy element systemu klimatycznego
- Kryzys wodny i susza
- Pożary i ekstremalne zjawiska pogodowe
- Klimat i bioróżnorodność jako system powiązań
- Transformacja energetyczna
- Wniosek
Najważniejsze źródło wiedzy o klimacie Europy
Wyniki opublikowano w raporcie „Europejski Stan Klimatu” (ESOTC) 2025, opracowanym wspólnie przez Europejskie Centrum Prognoz Średnioterminowych (ECMWF), wdrażające usługę Copernicus Climate Change Service, oraz Światową Organizację Meteorologiczną (WMO).
Dokument powstał dzięki pracy około 100 naukowców i stanowi jeden z najbardziej kompleksowych przeglądów zmian klimatu w Europie. Obejmuje analizę kluczowych wskaźników od temperatur i opadów, przez stan rzek i jezior, po ekosystemy morskie, ryzyko pożarów i zmiany w środowiskach zimnych.
Raport zawiera również szeroki zestaw wizualizacji i danych, które mają ułatwić interpretację trendów i wspierać decyzje polityczne.
Florian Pappenberger, Dyrektor Generalny ECMWF, podkreśla, że Europa jest najszybciej ocieplającym się kontynentem, a skutki są już poważne. Zwraca uwagę, że prawie cały region odnotował temperatury roczne powyżej średniej oraz że raport dostarcza praktycznych wniosków wspierających decyzje polityczne i społeczne rozumienie zmian klimatu.
Celeste Saulo z WMO wskazuje natomiast, że raport odzwierciedla wpływ zmian klimatu na różnorodność biologiczną oraz działania podejmowane w celu jej ochrony i odbudowy.
Trend rocznej temperatury powietrza przy powierzchni ziemi (°C/dekadę) w latach 1996–2025. Dane: ERA5. C3S/ECMWF
Europa jako kontynent rekordów cieplnych i słabnących zim
Dane z raportu potwierdzają utrwalający się trend systematycznego ocieplenia Europy, które szczególnie silnie uderza w regiony chłodne.
W 2025 roku około 95 procent Europy miało temperatury powyżej średniej. Obszar dni z temperaturami poniżej zera systematycznie się kurczy. Subarktyczna Fennoskandia odnotowała trwającą trzy tygodnie falę upałów z temperaturami przekraczającymi 30 stopni w Kole Podbiegunowym, a w Norwegii zanotowano rekord 34,9 stopnia Celsjusza.
Jednocześnie Europa doświadcza rekordowo niskiej liczby dni z tzw. stresem zimna, a większość roku charakteryzuje się temperaturami minimalnymi powyżej średniej.
Topnienie lodu i zanik śniegu jako wskaźnik zmian
W marcu 2025 roku pokrywa śnieżna w Europie była o około 1,32 miliona kilometrów kwadratowych, czyli 31 procent, poniżej średniej. Był to trzeci najniższy wynik od początku pomiarów.
Lodowce w Europie nadal tracą masę. Islandia odnotowała drugą największą utratę lodu w historii. Szczególnie istotne są dane z Grenlandii, która straciła 139 gigaton lodu w ciągu roku. Taka ilość przyczynia się do wzrostu globalnego poziomu mórz i zwiększa ryzyko powodzi na obszarach przybrzeżnych.
Samantha Burgess z ECMWF podkreśla, że tempo zmian klimatu wymaga pilniejszych działań, a rosnące temperatury, pożary i susze są już elementem obecnej rzeczywistości.
Oceany jako kluczowy element systemu klimatycznego
Oceany pochłaniają około 90 procent nadmiaru ciepła wynikającego z emisji gazów cieplarnianych. W 2025 roku europejskie oceany osiągnęły najwyższą temperaturę powierzchni w historii, co oznacza czwarty rok z rzędu rekordów.
Fale upałów na morzu objęły 86 procent powierzchni oceanów w Europie. W 36 procentach regionu osiągnęły poziom określany jako poważny lub ekstremalny.
Najsilniejsze anomalie wystąpiły w Morzu Śródziemnym i Norweskim, gdzie wysokie temperatury morskie zbiegły się z falami upałów na lądzie.
Kryzys wodny i susza
W całej Europie około 70 procent rzek odnotowało przepływy poniżej średniej. W maju susza dotknęła 53 procent kontynentu. Był to jeden z najsuchszych okresów od początku pomiarów w 1992 roku.
Te dane wskazują na rosnące napięcie w systemach wodnych, które wynikają zarówno ze zmienności opadów, jak i długoterminowych trendów klimatycznych.
Pożary i ekstremalne zjawiska pogodowe
W 2025 roku spłonął rekordowy obszar ponad 1 miliona hektarów lasów. Emisje z pożarów osiągnęły najwyższy poziom w historii. Szczególnie dotknięta była Hiszpania, która odpowiadała za około połowę emisji.
Pożary stanowią zagrożenie nie tylko dla ekosystemów, lecz także dla klimatu, ponieważ uwalniają duże ilości dwutlenku węgla, zwłaszcza w przypadku torfowisk.
Klimat i bioróżnorodność jako system powiązań
Raport podkreśla, że zmiany klimatu i utrata bioróżnorodności są ze sobą ściśle powiązane. Ekosystemy są pod presją przesuwających się stref klimatycznych, zmian sezonowości, utraty siedlisk oraz ekstremalnych zjawisk pogodowych.
Unia Europejska realizuje strategię odbudowy ekosystemów, która zakłada ochronę i odtwarzanie co najmniej 20 procent obszarów lądowych i morskich do 2030 roku. Jednak eksperci podkreślają, że tempo degradacji środowiska nadal przewyższa tempo działań naprawczych.
Transformacja energetyczna
W 2025 roku odnawialne źródła energii odpowiadały za 46,4 procent produkcji energii elektrycznej w Europie. Energia słoneczna osiągnęła rekordowy udział 12,5 procent.
To jeden z najbardziej dynamicznych sektorów transformacji, który realnie zmniejsza emisje i poprawia jakość powietrza, ale nadal nie zastępuje w pełni paliw kopalnych.
Wniosek
Raport ESOTC 2025 pokazuje Europę jako kontynent w stanie intensywnych i przyspieszonych zmian. Ocieplenie klimatu, utrata lodu, presja na wodę i ekosystemy oraz rosnące ekstremy pogodowe tworzą spójny obraz systemowego kryzysu. Jednocześnie widoczny jest postęp w transformacji energetycznej i politykach ochrony przyrody. Kluczowym wyzwaniem pozostaje jednak tempo zmian, które w wielu obszarach wciąż przewyższa zdolność adaptacji społeczeństw i ekosystemów.
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 29 kwietnia, 2026
- https://defence-industry-space.ec.europa.eu/europes-warming-accelerates-beyond-global-trend-new-copernicus-data-shows-2026-04-28_en;
- https://news.sky.com/story/dangerously-high-temperatures-as-europe-named-worlds-fastest-warming-continent-13537683;
