Wirus Nipah – objawy, przyczyny i leczenie wirusa Nipah

Covid-19 uświadomił nam jaką moc mają wirusy, nawet w czasach zaawansowanej medycyny i nowoczesnej technologii. Nic dziwnego, że naukowcy coraz baczniej przyglądają się wirusowi Nipah, który już dziś stanowi poważne ryzyko epidemiczne w Azji. Znany medycynie już od ponad 20 lat, wydaje się sukcesywnie przygotowywać do globalnej ekspansji. Co należy wiedzieć o zagrożeniu wirusem Nipah?

Oprócz symptomów neurologicznych u chorych obserwuje się również typowe dolegliwości przeziębieniowe: kaszel, trudności w oddychaniu, a nawet ostrą niewydolność oddechową. Dotyczą one nawet 2/3 wszystkich przypadków. Gorączka według różnych danych pojawia się u 95-100% chorych z objawami.

W najpoważniejszej mózgowej postaci pacjenci wykazują znaczące obniżenie odruchów (hiporefleksja), zmiany w źrenicach, silne osłabienie, nadciśnienie oraz częstoskurcz serca. Obrzęk mózgu lub dysfunkcja mięśnia sercowego mogą być przyczyną śmierci, która następuje od 4 do 16 dni od pojawienia się pierwszych objawów. Według uśrednionych globalnych danych śmiertelność zakażeń wirusem Nipah wynosi od 40 do 70%.

Jak diagnozuje i leczy się wirusa Nipah?

Z danych opublikowanych w styczniu 2022 r. w periodyku naukowym „Frontiers in Microbiology” wynika, że najprostszym testem pozwalającym wykryć wirusa Nipah są badania wyznaczające poziom przeciwciał IgG oraz IgM. Niestety, wyniki nie są precyzyjne i bywają fałszywie pozytywne. Stuprocentową diagnozę postawić można dopiero na bazie namnażania próbek wirusa pobranych z dróg oddechowych, krwi lub moczu w komórkach Vero. Procedura trwa niestety aż 3 dni. Rozwijane są jednak także czułe warianty testów PCR, zwane RT-PCR.

Jak dotąd nie udało się również opracować skutecznego leku na wirusa Nipah. Współcześnie terapia ma więc charakter wspierający i koncentruje się utrzymaniu drożności dróg oddechowych i utrzymaniu prawidłowej równowagi płynów ustrojowych. Chorym w Azji podawano leki przeciwwirusowe takie jak rybawirynę oraz acyklowir, ale ich efektywność wydaje się wątpliwa. Bardziej obiecujące rezultaty dały testy z przeciwciałami monoklonalnymi, ale badania kliniczne na ludziach są dopiero we wczesnych fazach.

Szczepionka na wirusa Nipah – kiedy będzie gotowa?

Z racji na zagrożenie związane z ewentualną pandemią wirusa Nipah już dziś pracuje się nad szczepionkami. Niestety, ograniczone jak dotąd ogniska infekcji nie dają naukowcom dość przestrzeni na prowadzenie testów klinicznych. W stadium badań znajduje się nawet 10 preparatów opartych na wektorach wirusowych, mRNA, podjednostkach białek rekombinowanych oraz cząsteczkach wirusopodobnych. Jak dotąd do użytku zatwierdzono jednak zaledwie jedną szczepionkę przeznaczoną dla… koni.

Na szczęście badania nie ustają. W 2021 r. egipscy uczeni zaproponowali wieloniciową szczepionkę opartą na epitopach, która wyda się nie wywoływać żadnych reakcji toksycznych ani uczuleniowych. Wciąż brakuje jednak jednoznacznego potwierdzenia jej skuteczności.

Czy wirus Nipah będzie przyczyną kolejnej pandemii?

Po tym jak Covid-19 zabił ponad 6 milionów ludzi na całym świecie, epidemiolodzy otwarcie mówią o potrzebie przewidywania i rozwijania mechanizmów szybkiej reakcji na kolejne zjadliwe wirusy. A te prędzej czy później na pewno się pojawią, bowiem historia ludzkości przeplatana jest falami pandemii.

Obserwacje lokalnych ognisk zakażeń wirusem Nipah w Bangladeszu i Indiach wydają się tymczasem niepokojące. Wiemy już, że patogen potrafi szybko i efektywnie szerzyć się między ludźmi i to za pomocą śliny, która w infekcjach dróg oddechowych jest bardzo skutecznym nośnikiem. Sam fakt, że wirus Nipah jak dotąd jest ograniczony terytorialnie, wynika po części z jego wysokiej śmiertelności – transfer wirusa zostaje zatrzymany wraz ze zgonem pacjenta. Naukowcy podkreślają jednak, że dotychczasowe epidemie ograniczone były do pojedynczych wiosek o stosunkowo niskiej gęstości zasiedlenia. Jeśli wirus Nipah dostanie się miast, sytuacja może ulec dramatycznej zmianie.

Światowa Organizacja Zdrowia wyraża oficjalne zaniepokojenie potencjalnym ryzykiem związanym z wirusem Nipah. Badania genetyczne już dziś dowodzą, że jako wirus RNA potrafi on szybko i sprytnie mutować, dopasowując się do organizmu gospodarza. Nie pomaga też fakt, że zwierzęta pozostają bogatym niebezpiecznym „zbiornikiem” zjadliwego patogenu. Pozostaje mieć nadzieję, że lekcje nabyte podczas epidemii Covid-19 pozwolą światu lepiej radzić sobie w przypadku kolejnego infekcyjnego kataklizmu.

---

Opublikowany: 2 marca, 2023 | Zaktualizowany: 30 stycznia, 2026