Hałas w środowisku. Zanieczyszczenie hałasem - przyczyny i skutki

Hałas jest  jednym z poważniejszych problemów obniżających jakość życia w Europie. Prowadzone przez ekspertów analizy wykazały, że hałas w środowisku powodowany jest głównie przez ruch  transportowy, działalność  przemysłową oraz aktywność związaną z rekreacją. Hałas w środowisku to wszelkiego rodzaju niepożądane, nieprzyjemne i uciążliwe dźwięki w danym miejscu i czasie. Jest zanieczyszczeniem  środowiska przyrodniczego charakteryzującym się różnorodnością źródeł i powszechnością występowania. Bywa traktowany jak zjawisko subiektywne - nie mniej dotyka  większości z nas.



Fot.: sxc.huFot.: sxc.hu
 

Hałas wpływa destrukcyjnie na system nerwowy oraz immunologiczny człowieka, jest też jedną z przyczyn zbyt wczesnego starzenia się oraz przyczynia się do zwiększenia liczby zawałów serca. Przy natężeniu 60-75 dB występują u ludzi anomalia w postaci niezauważalnych zmian akcji serca, ciśnienia krwi czy rytmu oddychania. Kolejne skutki hałasu - zakłócenie snu i wzrost nadpobudliwości nerwowej dają znać o sobie już przy 55 dB. Apatia, agresja, i uczucie zmęczenia,  brak koncentracji  oraz niska wydajność w  pracy mogą mieć swoją przyczynę w obciążeniu hałasem.

W wymiarze społecznym hałas skutkuje negatywnym wpływem na możliwość komunikowania się, utrudnianiem odbioru sygnałów optycznych, powodowaniem lokalnych napięć i kłótni między ludźmi, zwiększeniem liczby wypadków oraz rosnącymi liczbami zachorowań na głuchotę zawodową i chorobę wibracyjną.

Hałas i wibracje (wibracje to drgania oddziaływujące za pośrednictwem ciał stałych)  przyczyniają się do pogorszenia jakości środowiska przyrodniczego, co powoduje:  utratę przez środowisko naturalne istotnej wartości, jaką jest cisza; zmniejszenie wartości terenów rekreacyjnych lub leczniczych; zmianę zachowań ptaków i innych zwierząt, pn. zmiana siedlisk lub zmniejszenie liczby składanych jaj.

Wibracje i hałas przynoszą też ujemne  skutki gospodarcze:  utrudnienia w eksporcie wyrobów nie spełniających światowych wymagań ochrony przed hałasem i wibracjami;  absencję chorobową spowodowaną hałasem i wibracjami - z czym wiążą się koszty leczenia oraz przechodzenia na renty inwalidzkie; szybsze zużywanie się środków produkcji i transportu; pogorszenie jakości i przydatności terenów zagrożonych nadmiernym hałasem oraz zmniejszenie  wartości obiektów tam położonych.
Ruch uliczny
Ruch uliczny - pixabuy.com
Wraz ze wzrostem ilości samochodów wzrasta znacznie natężenie ruchu drogowego. Hałas wywołany ruchem drogowym większy od 60 dB występuje na ponad 60% długości dróg rangi krajowej i aż na 92 % długości dróg międzyregionalnych. Średniodobowe poziomy hałasu wynoszą: w sieci dróg krajowych 70 dB; w sieci dróg kolejowych 69 dB; na terenach przylotniskowych 80-100 dB;  w otoczeniu zakładów przemysłowych od 50 do 90 dB.

Hałas emitowany przez samoloty startujące i lądujące oraz będące w ruchu obejmuje swym zasięgiem nie tylko tereny lotniska, ale tereny położone od kilku do kilkunastu kilometrów od granicy lotniska. Szczególnie uciążliwe dla okolicznych mieszkańców są lotniska towarowe, ponieważ loty często odbywają się nocą. Poziomy dźwięku pochodzące ze  środków komunikacji drogowej i kolejowej, wynoszą od 75 do 95 dB :  pojazdy jednośladowe 79-87 dB;  samochody ciężarowe 83-93 dB;  autobusy i ciągniki 85-92 dB; samochody osobowe 75-84 dB;  maszyny drogowe i budowlane 75-85 dB;  wozy oczyszczania miasta 77-95 dB.

Według Dyrektywy 2002/49/WE żaden mieszkaniec UE nie powinien być narażony na hałas o poziomie zagrażającym zdrowiu lub jakości życia. Poziomy ekspozycji na hałas w porze nocnej: ekspozycja populacji na  hałas o poziomie powyżej 65 dB powinna zostać zlikwidowana; pod żadnym pozorem nie wolno dopuścić na ekspozycję na hałas o poziomie powyżej 85 dB. Dopuszczalny poziom hałasu w terenie zabudowanym w porze dziennej wynosi 60 dB (od 6.00 do 22.00); w porze nocnej - 50 dB.

Działania związane ze zwalczaniem nadmiernego hałasu miały – także teoretycznie - do połowy lat 90-tych w większości państw Unii Europejskiej niższy priorytet niż inne problemy środowiskowe. I choć te dysproporcje  postanowiono stopniowo likwidować, wciąż pozostaje bardzo wiele do zrobienia.
Samolot
Samolot - pixabuy.com
Pierwotnie  polityka ograniczała się do opracowania kryteriów emisji hałasu z niektórych źródeł  (samochody, maszyny budowlane, samoloty), co pozwoliło na ograniczenie tej emisji. Jednak  wiele źródeł hałasu środowiskowego, jak np. sprzęt używany w wolnej przestrzeni powodowało, że  walka z hałasem nie odnosiła zadowalających efektów. W 2001 roku ukazały się dwa dokumenty, mające istotne znaczenie z punktu widzenia ochrony środowiska przed hałasem w naszym kraju. Pierwszy z nich, to  Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie oceny i zarządzania hałasem w środowisku. Drugi, to obowiązująca od 1 października 2001 roku ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 roku „Prawo ochrony środowiska” (Dz.U. nr 62, poz. 627).

Ustawa uwzględniła już większość regulacji zawartych w ówczesnym projekcie Dyrektywy KE. Nie wdrożyła jednak ustaleń dotyczących metod i wskaźników oceny hałasu w środowisku, niezbędnych dla określenia dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Wynikało to z faktu, iż w czasie tworzenia projektu ustawy trwały jeszcze prace grup roboczych Komisji Europejskiej ds. ochrony środowiska przed hałasem, nad tymi zagadnieniami. Przepisy ustawy „Prawo ochrony środowiska” traktują hałas jako zanieczyszczenie środowiska, stąd ustawa przyjmuje takie same ogólne zasady, obowiązki i formy postępowań w stosunku do hałasu, jak do pozostałych dziedzin ochrony środowiska.

Z punktu widzenia kolejności i zakresu podejmowanych działań w celu ograniczenia hałasu istotne jest wyznaczenie tzw. wartości granicznych hałasu (Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 stycznia 2002 r. w sprawie wartości progowych poziomów hałasu - Dz. U. 2002 nr 8 poz. 81). Przekroczenie wskazanych w rozporządzeniu poziomów hałasu powoduje zaliczenie obszaru do kategorii  terenu zagrożonego hałasem.

Badania przeprowadzone w latach 1986-1990 pozwoliły na opracowanie zbioru skomputeryzowanych instrukcji, umożliwiających podjęcie kontroli stanu akustycznego środowiska. Państwową Inspekcję Ochrony Środowiska przystąpiła do wprowadzenia systemu ewidencji hałaśliwych obiektów w środowisku. Montowane  są w wielu miejscach Polski przeciwhałasowe ekrany urbanistyczne oraz antywibracyjne podtorza tramwajowe.  Wykonywane są  oceny obiektów szczególnie uciążliwych dla środowiska, pomiary kontrolne, mapy akustyczne terenów wokół lotnisk i całych miejscowości. 

Niestety w  praktyce program działań dotyczących ochrony środowiska w związku z hałasem  jest  realizowany w niewielkim  zakresie, głównie ze względu na skromne  środki przeznaczane na ten cel.  Także działania ekologów mają inne – „ważniejsze” priorytety. O tym, że walka z hałasem ma krótką historię świadczy fakt, że Międzynarodowy Dzień Świadomości Zagrożenia Hałasem po raz pierwszy był obchodzony na świecie dopiero w roku 1995 z inicjatywy Ligi Niedosłyszących. Obchody tego dnia w Polsce zapoczątkowało Towarzystwo Higieny Akustycznej pięć lat później.  Obecnie święto obchodzone jest 25 kwietnia.

Tegoroczna edycja przeprowadzona była po raz kolejny przez  FABRYKĘ CISZY -  firmę konsultingową w zakresie akustyki w architekturze. Firma zorganizowała działania edukacyjne związane z promocją świadomości i znaczenia hałasu w środowisku życia człowieka oraz sposobów zmniejszenia jego wpływu poprzez odpowiednie działania. Szerszą akcję edukacyjną wsparły branżowe wydawnictwa oraz portale internetowe.

Las, cisza


FABRYKA CISZY wzięła aktywny udział w konsultacjach społecznych w sprawie opracowania Prognozy Oddziaływania na Środowisko dla Programu Budowy Dróg Krajowych na lata 2008-2012. Ze względu na nieuwzględnienie środowiska zbudowanego w ocenie oddziaływania złożono  4 prośby w celu eliminacji konfliktów z mieszkańcami środowiska zbudowanego. Prośby złożone przez FABRYKĘ CISZY dotyczą ułatwienia procesu rewitalizacji akustycznej terenów i budynków w obszarach zdegradowanych hałasem oraz prowadzenia inwestycji liniowych, jakimi są ekrany przeciwdźwiękowe.

Kolejną zasługującą na zainteresowanie inicjatywą szefa Fabryki Ciszy – wibroakustyka Jacka Danielewskiego jest zwrócenie uwagi na to, aby przy zarządzaniu środowiskiem rozróżniać podział na środowisko zabudowanie i środowisko naturalne.
Środowisko naturalne
Środowisko naturalne - pixabuy.com
Według  Jacka Danielewskiego – obecnego na prezentacji programu budowy dróg krajowych na  lata 2008 -2012 -  ocena oddziaływania na środowisko dotyczyła  tylko środowiska naturalnego. Problemy ochrony i jakości życia w środowisku zbudowanym zostały całkowicie pominięte. „Ignorowanie potrzeb i utarty jakości życia w środowisku zbudowanym prowadzi do negatywnych skutków dla budżetu państwa  i obciążenia podatnika wielomilionowymi odszkodowaniami” – twierdzi Danielewski  i ubolewa, że „zarządzanie środowiskiem nie jest - zarządzaniem środowiskiem życia człowieka i nie koresponduje z potrzebami zarządzania obiektami budowlanymi”.

Przed nami międzynarodowy szczyt klimatyczny w Poznaniu, którego końcowe rezultaty najprawdopodobniej przyniosą wiele ważnych zadań do wykonania - zarówno przez polski rząd jak i jednostki samorządowe. Działania będą dotyczyć przemiany energetyki kraju na płaszczyźnie zapisów prawnych, jak i konkretnych posunięć zmierzających do wykorzystania nowych technologii. Myślę, że w tej sytuacji oczy przedstawicieli władz, jak i aktywnych ekologów będą skierowane w kierunku  problemów związanych z klimatem, ograniczeniem emisji szkodliwych gazów do atmosfery, czy szukaniem alternatywnych źródeł energii.

Skoro oczy wszystkich znowu będą skierowane na "ważniejsze" priorytety związane z ochroną środowiska, to całą nadzieją na poważne podjęcie działań zmierzających do walki z hałasem pozostają uszy.

Dziękujemy Panu Jackowi  Danielewskiemu za dostarczenie materiałów potrzebnych do powstania artykułu.
MP, ekologia.pl
Ocena (4.2) Oceń:

Pasaż zakupowyprzejdź do pasażu pasaż

Ogłoszenia - ekologia.pl
Pasaż zakupowy