Polak potrafi: z kurzych piór powstaje białko przyszłości
Czy z odpadów drobiarskich można stworzyć składnik żywności funkcjonalnej lub preparat o potencjale zdrowotnym? Badania prowadzone przez mgr. inż. Antoniego Taraszkiewicza z Politechniki Gdańskiej pokazują, że to nie tylko możliwe, ale też obiecujące naukowo. Kluczem jest keratyna – niezwykle wytrzymałe białko budujące pióra, włosy czy paznokcie – którą udało się przekształcić w formę przyswajalną dla organizmu człowieka, bez utraty jej cennych właściwości biologicznych.
Trudne białko o dużym potencjale
Keratyna należy do najbardziej odpornych białek występujących w przyrodzie. To właśnie ona odpowiada za mechaniczną wytrzymałość piór czy rogów. Problem polega jednak na tym, że jej struktura jest tak stabilna, iż trudno ją rozłożyć do formy użytecznej biologicznie — a jeszcze trudniej zrobić to bez degradacji aktywnych fragmentów białka.
W ramach pracy doktorskiej opracowano metodę pozwalającą uzyskać rozpuszczalne hydrolizaty keratyny z piór drobiowych. Powstały materiał ma konsystencję przypominającą żelatynę i, co najważniejsze, jest podatny na działanie enzymów trawiennych.
To istotny krok, ponieważ dotychczasowe metody często wiązały się z kompromisami: niską rozpuszczalnością, utratą aktywności biologicznej, słabymi właściwościami sensorycznymi lub niską wydajnością procesu.
Bioaktywność, biodostępność i… mięsny aromat
Proces opracowany przez naukowca obejmował trzy kluczowe etapy: przygotowanie ekstraktu z oczyszczonych piór, enzymatyczną hydrolizę prowadzącą do powstania peptydów, kontrolowaną reakcję Maillarda.
Ten ostatni etap okazał się szczególnie interesujący. Reakcja Maillarda znana z powstawania aromatu pieczonego mięsa czy chleba, w przypadku peptydów keratynowych pozwoliła nie tylko poprawić smak i zapach preparatu, ale także zwiększyć niektóre parametry jego aktywności biologicznej i biodostępności w badaniach laboratoryjnych.
Powodem jest wysoka zawartość cysteiny w keratynie, która podczas reakcji z cukrami może tworzyć związki o charakterystycznym, „mięsnym” aromacie.
Właściwości technologiczne porównywalne z tradycyjnymi białkami
Hydrolizaty białkowe są szeroko wykorzystywane w przemyśle spożywczym — stabilizują piany i emulsje, tworzą żele, poprawiają strukturę produktów. Badania wykazały, że preparaty keratynowe z piór drobiowych mogą osiągać parametry technologiczne porównywalne z białkami pozyskiwanymi z konwencjonalnych surowców.
To ważne, ponieważ oznacza realny potencjał zastosowań przemysłowych, np. w: żywności funkcjonalnej, suplementach diety, produktach wysokobiałkowych, technologiach żywności alternatywnej.
Potencjał zdrowotny — na razie tylko w laboratorium
Uzyskane peptydy wykazały właściwości przeciwutleniające oraz brak toksyczności w testach in vitro. Obecnie trwają badania nad ich potencjałem w profilaktyce chorób metabolicznych, takich jak nadciśnienie czy cukrzyca. Tu jednak konieczna jest ostrożność interpretacyjna: wyniki laboratoryjne nie oznaczają jeszcze skuteczności u ludzi. Aby mówić o realnym zastosowaniu medycznym lub dietetycznym, potrzebne będą dalsze badania przedkliniczne i kliniczne.
Odpady, których jest ogromna ilość
Znaczenie badań wykracza poza biotechnologię żywności. Pióra stanowią około 10% masy ciała kurczaka, a globalna produkcja odpadów piórowych sięga około 40 milionów ton rocznie. Ich zagospodarowanie jest wyzwaniem środowiskowym, ponieważ keratyna rozkłada się bardzo wolno. Przekształcanie tego odpadu w produkty o wartości dodanej wpisuje się więc w gospodarkę obiegu zamkniętego i zrównoważone wykorzystanie surowców.
Międzynarodowe doświadczenie i grant naukowy
W trakcie studiów doktoranckich badacz realizował także projekty w irlandzkim instytucie Teagasc w Fermoy, gdzie analizował biodostępność peptydów keratynowych z wykorzystaniem modeli komórkowych. Kluczowym momentem kariery było zdobycie finansowania z Narodowe Centrum Nauki w programie Preludium — grant o wartości ponad 200 tys. zł pozwolił na rozwinięcie badań i przygotowanie kolejnych publikacji naukowych.
Co dalej? Choć wyniki w skali laboratoryjnej są obiecujące, droga do zastosowań rynkowych jest jeszcze długa. Należy potwierdzić bezpieczeństwo, skuteczność biologiczną oraz opłacalność produkcji w większej skali.
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 23 lutego, 2026
- https://pg.edu.pl/aktualnosci/2026-02/od-ptasich-pior-do-bioaktywnych-peptydow-jak-odpad-staje-sie-funkcjonalnym-bialkiem;
