Kwiaty ewoluują w kierunku samozapylenia, co może stanowić duży problem

Liczba owadów spadła tak bardzo, że rośliny biorą sprawy reprodukcyjne w swoje „ręce”. Zamiast polegać na coraz rzadszych odwiedzinach owadów, ewoluują w kierunku samozapylenia.

Do takiego wniosku doszli naukowcy z francuskiego Narodowego Centrum Badań Naukowych (CNRS) i Uniwersytetu w Montpellier we Francji po przeprowadzeniu analizy genetycznej współczesnych fiołków polnych (Viola arvensis).

Zdaniem zespołu badawczego to zakłócenie trwającej 100 milionów lat ewolucji może mieć poważne konsekwencje. Może spowodować przyspieszenie spadku liczby owadów, a także sprawić, że populacje roślin będą mniej zróżnicowane i bardziej podatne na zmiany środowiskowe.

„Analiza genetyki populacji fiołków wykazuje 27-procentowy wzrost wskaźnika samozapylenia na polu w tym okresie” – piszą naukowcy w swojej opublikowanej pracy, wskazując na gwałtowny wzrost liczby fiołków decydujących się na samozapylenie.

„Udokumentowaliśmy ewolucję cech w kierunku mniejszych i mniej rzucających się w oczy koron, zmniejszoną produkcję nektaru i zmniejszoną atrakcyjność dla trzmieli, przy czym te zmiany są zbieżne w czterech badanych populacjach”.

Wyniki wykazały, że powierzchnia kwiatu była średnio o około 10 procent mniejsza w porównaniu z kwiatami, które kwitły 20–30 lat temu, podczas gdy poziom produkcji nektaru spadł o 20 procent. Badania wykazały, że współczesne rośliny były także rzadziej odwiedzane przez owady.

Jest to błędne koło: mniej owadów oznacza mniej wizyt zapylających, co oznacza, że wysiłek i energia, jaką roślina wkłada w produkcję nektaru i nadanie sobie atrakcyjności, pójdą na marne. Kiedy roślina zmniejsza rozmiar płatków i ogranicza wytwarzanie nektaru, zmniejsza się liczba owadów zapylających.

Wiemy już, że kwiaty potrafią szybko ewoluować, aby zmaksymalizować swoje szanse na przeżycie, jednak badacze wskazują na niebezpieczeństwa, jakie chów wsobny wywiera na różnorodność genetyczną i ryzyko wyginięcia danych gatunków roślin.

Zespół odpowiedzialny za badanie chce, aby zrobiono więcej, aby chronić owady przed zagrożeniami związanymi z utratą siedlisk i zmianą klimatu. „To badanie pokazuje, że systemy kojarzenia się roślin mogą szybko ewoluować w naturalnych populacjach w obliczu ciągłych zmian środowiskowych” – piszą naukowcy.

Wyniki badań opublikowano w czasopiśmie New Phytologist.