Borowiec dęty (Suillus cavipes)

Nazywany/a też: borowiczak dęty, borowik pustotrzonowy, maślak dęty

Borowiec dęty, fot. shutterstock
Borowiec dęty to grzyb z rodziny maślakowatych Suillaceae, tworzący mikoryzy wyłącznie z modrzewiami, w Polsce naturalnie rzadki, spotykany głównie w górach. Bliskie pokrewieństwo z właściwymi borowikami i maślakami nie ulega wątpliwości, jednak zwykle zalicza się go do odrębnego rodzaju.

  1. Sezon
  2. Występowanie
  3. Wygląd
  4. Właściwości
  5. Zastosowanie
  6. Galeria zdjęć

Sezon

Owocniki borowca dętego (borowiczaka) obserwuje się w Polsce od lipca do października.

Czy wiesz, że...Borowca dętego spotyka się wyłącznie pod modrzewiami. Dlatego stosunkowo najpospolitszy jest w górach, a znacznie rzadziej trafia się na niżu, w sztucznych drzewostanach modrzewiowych.

Właśnie z racji tych ścisłych związków z modrzewiem borowiczaka ciężko pomylić z innymi grzybami o gąbczastym hymenoforze. W odróżnieniu od pozostałych borowików i maślaków pomagają też: charakterystycznie pusta nóżka, pierścień oraz swoista faktura kapelusza, okrytego łuseczkami. Tym niemniej w krajach alpejskich i karpackich borowiec dęty bywa mylony z rozmaitymi gatunkami maślaków, jakie także tworzą mikoryzy z modrzewiem, zwłaszcza z maślakiem szarym Suillus viscidus czy maślakiem trydenckim S. tridentinus. W Rumunii, Bukowinie i Besarabii bywa też mylony z pewnymi podgrzybkami, szczególnie podgrzybkiem zajączkiem Boletus subtomentosus i podgrzybkiem złotoporym Xerocomellus chrysenteron.

Występowanie

Borowiec dęty jest szeroko rozpowszechniony w Eurazji (cała Europa, Syberia, obie Koree, Japonia) i Ameryce Północnej, od strefy klimatu przyśródziemnomorskiego po borealny, wszędzie tam, gdzie rosną modrzewie.

Wygląd

Owocniki borowca dętego są dość nietypowe jak na członka rodziny maślakowatych, gdyż z pierścieniem i pustą w środku nóżką.

Rurki ciut zbiegające po trzonie, oliwkozielone. Pory podłużnie czworokątne, ku brzegom kapelusza wąsko oczkowe, koloru żółto lub oliwkowozielonego.

Kapelusz u młodych osobników filcowaty, potem okryty łuseczkami, o ostrym brzegu ze zwieszającymi się pozostałościami osłony. Kolory kapeluszy mogą u różnych owocników borowca dętego być bardzo różne, od jasnych, złocistych odcieni żółci poprzez czerwienie wpadające w brąz aż po ciemne brązy. Również kształt kapelusza zmienia się mocno w toku rozwoju owocnika – od wypukłego przez tępo stożkowaty po płaski i wklęsły.

Trzon jaśniejszy albo tej samej barwy co kapelusz, ku dołowi zgrubiały, pusty w środku już u młodych okazów, lekko spiczasty, z jasnym, białawym, włóknisto błoniastym pierścieniem.

Miąższ owocników elastyczny, miękki, przy czym prezentuje się inaczej w kapeluszu, a inaczej w trzonie. W kapeluszu borowiczak jest gąbczasty i żółtawy, w trzonie z kolei zwarty i jaśniejszy, niemal biały. Przełamany nie zmienia koloru. Smakuje łagodnie, młode owocniki są nieco kwaśne, starsze gorzkawe. Woń grzybowa, dość przyjemna. Kwas siarkowy przebarwia miąższ na pomarańczowo, ług potasowy na ciemny brąz, a siarczan miedzi na zielono. Borowce dęte zwykle są dość mocno robaczywe.

Wysyp zarodników ochrowy z oliwkowym lub oliwkobrązowym odcieniem. Spory wrzecionowate lub eliptyczne, o wymiarach 7-18 × 3-4 μm.

Właściwości

Borowiec dęty nie jest trujący, lecz jada się go rzadko z uwagi na mierny smak i ochronę gatunkową.

Zastosowanie

Brak zastosowanie borowca dętego. W Polsce nie powinno się zbierać tego grzyba z uwagi na ochronę prawną i rzadkość.

Bibliografia

  1. Fluck M. 1996. ; “Jaki to grzyb? Oznaczanie, zbiór, użytkowanie. ”; Oficyna Wyd. „Delta W-Z”, Warszawa – Mladijska Knjiga, Lubljana, Słowenia. ;
  2. Gerhardt E. 2006. ; “Grzyby. Wielki ilustrowany przewodnik. Ponad 1000 opisanych gatunków. ”; Wyd. Klub dla Ciebie, Warszawa. ;
  3. Gumińska B., Wojewoda W. 1985. ; “Grzyby i ich oznaczanie. ”; PWRiL, Warszawa. ;
  4. Krieglsteiner G., Gminder A., Winterhoff W. (ed.) 2000. ; “Die Großpilze Baden-Württembergs. Band 2: Ständerpilze: Leisten-, Keulen-, Korallen- und Stoppelpilze, Bauchpilze”; Röhrlings- und Täublingsartige. Ulmer Verlag, Stuttgart.;
  5. Laux H. 2010. ; “Kosmos-Pilzführer für unterwegs. ”; Kosmos, Stuttgart.;
  6. Škubla P. 2007. ; “Wielki atlas grzybów. ”; Dom wydawniczy Elipsa, Poznań. ;
  7. Snowarski M. 2010. ; “Grzyby. Seria: Spotkania z przyrodą. ”; Wyd. MULTICO Oficyna Wydawnicza, Warszawa. ;
  8. Wojewoda W. 2003. ; “ Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. ”; Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, Kraków.;

Okres zbiorów

IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXXIXII
Borowiec dęty, fot. shutterstock Borowiec dęty, fot. shutterstock

Galeria zdjęć

Borowiec dęty, fot. shutterstock
Borowiec dęty, fot. shutterstock
Indeks nazw
A B C D E F G H I J K L Ł M N O Q P R S Ś T U V W X Y Z Ż Ź
Pasaż zakupowy