Delta Nidy znów zapełniła się unikalnymi gatunkami roślin, ptaków, płazów i ryb

Nida to jedna z najciekawszych polskich rzek, a śródlądowa delta Nidy w okolicy Umianowic to jeden z najbogatszych przyrodniczo obszarów w Europie, który w wyniku błędnych prac melioracyjnych przeprowadzonych w latach 80-tych i 90-tych ubiegłego wieku, został poważnie naruszony. Przyrodnicy i leśnicy pracują, by przywrócić jej pierwotny charakter. Są już pierwsze sukcesy, bowiem do śródlądowej delty Nidy wracają już żółwie wodne, małże i bieliki.

Unikatowa w skali kontynentu struktura geomorfologiczna jaką jest śródlądowa delta rzeki Nidy stanowi jeden z najbogatszych przyrodniczo obszarów w Europie. Układ zlewni Nidy powoduje, że rzeka zbiera dużo wody w Górach Świętokrzyskich, ma spore nachylenie i transportuje dużo osadów. Wpływając na rozległy, płaski i wypełniony piaskami teren zwalnia bieg, jej siłą unoszenia gwałtownie maleje pozostawiając tutaj większość niesionych osadów. Skutkiem tego Nida zachowuje się jak przy ujściu do morza: bardzo szybko nadbudowuje osadami koryto, unosząc je ponad otoczenie i w czasie większych powodzi przerzuca koryto w niżej położone miejsca tworząc rozgałęziony układ cieków, podobny do delt przymorskich, z tą jednak różnicą, że ramiona schodzą się z powrotem przed Garbem Pińczowskim.

Co ciekawe, Nida to także jedna z najlepiej nasłonecznionych i najcieplejszych polskich rzek – latem temperatura wody dochodzi nawet do 27^oC. Dlatego spływy kajakowe, wędkarstwo i inne sporty wodne są bardzo przyjemne. Szczególnego uroku nadają rzece liczne meandry i starorzecza

Niestety, w wyniku błędnie przeprowadzonych prac melioracyjnych w latach 80-tych i 90-tych ubiegłego wieku, układ hydrologiczny regionu został poważnie naruszony. W ramach programu „Renaturyzacja śródlądowej delty rzeki Nidy” przyrodnicy i leśnicy chcą przywrócić jej pierwotny charakter.

Projekt przewiduje odtworzenie stabilnego reżimu hydrologicznego, który stworzy warunki do przywrócenia unikalnych walorów przyrodniczych w obrębie delty śródlądowej Nidy w rejonie wsi Umianowice, gmina Kije. Będzie to realizowane między innymi poprzez odbudowę w Umianowicach hodowli bydła (w ramach projektu zakupione zostanie 60 sztuk bydła mięsnego) i prowadzenie wypasów krów, które od kilkudziesięciu lat na tym terenie nie były prowadzone, co w konsekwencji doprowadziło do zarastania delty Nidy. Prowadzenie wypasu pozwoli na utrzymanie siedlisk przyrodniczych we właściwym stanie i doprowadzi do renaturyzacji delty oraz umożliwi utworzenie nowych miejsc pracy.

– Projekt wpłynie także na aktywizację lokalnej społeczności w zakresie podniesienia świadomości ekologicznej, związanej z zagrożeniem i potrzebą ochrony jednego z najcenniejszych ekosystemów Ponidzia. Powstanie wieża widokowa, ścieżki edukacyjne, kładki czy czatownia. Realizacja przedsięwzięcia potrwa sześć lat, a działania obejmą obszar około 400 hektarów – mówił Tomasz Hałatkiewicz, dyrektor Zespołu Świętokrzyskich i Nadnidziańskich Parków Krajobrazowych, który jest beneficjentem koordynującym projekt  pn. „Renaturyzacja śródlądowej delty rzeki Nidy”.

Widać już efekty przeprowadzonych prac. Udało się przywrócić właściwy reżim hydrologiczny tego obszaru – udało się przeprowadzić rewitalizację rozlewisk o powierzchni 10 hektarów, a także rewitalizację starorzeczy o długości 5 kilometrów.

Za sprawą programu, który realizują przyrodnicy z Zespołu Świętokrzyskich i Nadnidziańskich Parków Krajobrazowych wracają także zwierzęta. W ciągu kilku miesięcy w odnowionych starorzeczach zadomowiło się już 14 gatunków ryb. Wracają także żółwie błotne, słodkowodne małże i bieliki.

Projekt będzie realizowany do końca 2024 roku na obszarze około 400 ha na terenie trzech gmin: Kije, Pińczów i Imielno. Wartość projektu „Renaturyzacja śródlądowej delty rzeki Nidy” to ponad pięć milionów euro.  Komisja Europejska dofinansowuje 60% , a resztę – Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej  i Województwo Świętokrzyskie – Zespół Świętokrzyskich i Nadnidziańskich Parków Krajobrazowych.