Łodzik – starożytny żeglarz

Rodowód łodzika (Nautilus) sięga 500 milionów lat. Ich krewniacy – ośmiornice i kałamarnice – mają podobną przeszłość. Łodziki, jak i latimeria – ryba należąca do grupy uważanej za wymarłą przed dziesiątkami milionów lat – są również życiowymi skamieniałościami, które przetrwały do dzisiaj, pozostawiając lukę w swym zapisie kopalnym obejmującą 5 milionów lat. Tyle bowiem czasu minęło, odkąd łodzikowate żyły u wybrzeży Ameryki Północnej i Europy.

Uważa się, że współcześnie występuje około pół tuzina gatunków, których dorosłe osobniki mają muszle o średnicy od 10 do 30 centymetrów. Podobnie jak ośmiornice i dziesięciornice, łodziki poruszają się wyrzucając wodę syfonem i chwytają zdobycz mackami.

Dojrzałość płciową łodziki osiągają po 15 – 20 latach. Do powolnego przyrostu ich populacji przyczynia się także nietypowa biologia ich rozrodu. Po każdej kopulacji męski narząd kopulacyjny odrywa się i pozostaje w ciele samicy. Samiec może być zdolny do ponownego zapłodnienia dopiero wówczas, gdy narząd mu odrośnie.

Jaja łodzika, osiągające do 4 centymetrów średnicy, należą do największych wśród jaj bezkręgowców. Samica składa ich niewiele. Młode, wykluwające się łodziki mają już 3-centymetrową muszlę, która pozwala im na całkowitą samodzielność. Dzięki wewnętrznej regulacji wyporności łodziki mogą pokonywać duże odległości, wykorzystując w tym celu prądy morskie.

Większość współcześnie żyjących łodzików spotyka się w sąsiedztwie raf koralowych w zachodniej części Pacyfiku. Znane są też z kilku akwenów Oceanu Indyjskiego, a ich muszle znajdowano także na plażach Kenii. Mięczaki te potrafią dryfować bardzo daleko. Wiadomo, że żywy łodzik został zniesiony prądem ze swoich ojczystych Filipin aż do oddalonej o tysiące kilometrów Japonii.

Chociaż dorosłe łodziki mogą pływać nawet na głębokości 600 metrów, unikając drapieżców zależnych od światła dziennego, niewiele wiadomo o ich strategii przetrwania.

Budowa i występowanie łodzika

Co interesujące, odgrywają one pewną rolą gospodarczą, ponieważ muszla nautilusa, jak inaczej się je nazywa, jest pozyskiwana w celu produkcji naczyń i dekoracji, a mięso jest często spożywane. Łodziki występują głównie w okolicach wyspiarskich terytoriów takich państw jak Australia, Filipy czy Indonezja. Tym, dzięki czemu zyskują na wartości, jest przede wszystkim wspomniana skorupa w kształcie symetrycznej spirali, która prezentuje się bardzo atrakcyjnie. Z kolei na co dzień służy ona łodzikowi, jako  zabezpieczenie przed drapieżnikami.

Jak duży jest nautilus? Muszla obecnie żyjących osobników z tego gatunku osiąga średnicę do ok. 3 cm, podczas gdy ramię ma długość od 3 do 14 cm. Masa ciała wynosi natomiast łącznie ok. 500 g. Łodzik jest przystosowany do bytowania na znacznych głębokościach, ponieważ może przetrwać nawet przy niewielkich stężeniach tlenu. W sytuacji zagrożenia może przez długi czas pozostawać w bezruchu. Na przemieszczanie się w głębinach pozwala zaś moc wody wypuszczanej z lejka. Odżywiają się innymi niewielkimi zwierzętami wodnymi – skorupiakami, małżami czy ślimakami, na które polują nocą.

Co interesujące, łodzik jest wyposażony aż w ok. 80–90 ramion wyrastających wokół otworu gębowego. Z uwagi na walory dekoracyjne muszli i długi czas potrzebny do osiągnięcia dojrzałości płciowej liczebność tego gatunku zmniejsza się w szybkim tempie, w związku z czym łodzik został umieszczony na liście CITES (Konwencja o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem).

Łodziki – pytania i odpowiedzi

1. Na jakich głębokościach bytują łodziki?

Jak wynika z obserwacji tych zwierząt, najczęściej spotyka się je w morzach i oceanach na głębokości ok. 200–600 m.

2. Ile kosztuje muszla łodzika?

Warto zaznaczyć, że jest to dość trudno dostępna w Polsce ozdoba, którą można kupić w niewielu sklepach. Cena dekoracji zależy od egzemplarza i waha się od kilkudziesięciu do nawet kilkuset złotych.

2. Gdzie można kupić mięso łodzika?

W Polsce nie dostaniemy mięsa łodzika – sięga się po nie przede wszystkim w wyspiarskich państwach, na terenie których żyją.