Zwierzęta, które zbudowały morskie dno

Dna mórz pokryte są miliardami miniaturowych skorupek. Przyczyniły się one do powstania skał wapiennych.

Na długo przed erą dinozaurów, w pierwotnych oceanach, żyły otwornice, malutkie zwierzątka wodne, których skorupki, gromadzące się przez miliony lat, pod działaniem olbrzymiego ciśnienia, zamieniały się stopniowo w skały.

Niektóre ściany o wysokości kilkuset metrów, zawierają niezliczone ilości szkieletów tych zwierząt, z których największe miały 19 cm, inne np. żyjące w trzeciorzędzie numulity: 5-6 cm, a wiele tylko 0,05 mm.

Znamy w przybliżeniu liczbę słoni żyjących w Afryce. Z większą dokładnością możemy określić ilość orłów przednich występujących w jakimś kraju. Chodzi tu bowiem o zwierzęta duże lub dosyć rzadkie. Nie da się jednak zliczyć biedronek czy much żyjących nawet w najbliższej okolicy. Podobnie rzecz się ma z otwornicami. Te malusieńkie stworzenia występują w morzach od bardzo dawna. Na plaże woda wyrzuca nieprzeliczone ilości tych zwierząt – w jednym gramie piasku może ich być nawet 50 tysięcy…

Współczesne otwornice

Skorupa otwornicy jest lita lub posiada otwory. Wewnątrz ma jedną albo kilka komór zajmowanych jednak zawsze przez małe, bezkształtne stworzenie. Przez otwory w skorupie rozpościera ono swe nitkowate wypustki zwane nibynóżkami. Są one długie i lepkie, służą do chwytania pokarmu, czyli innych miniaturowych zwierząt lub mikroskopijnych glonów. Skorupka wytwarzana jest przez młodą otwornicę. Gdy zwierzę ginie, jest ona jedynym śladem jego istnienia.

Większość otwornic występuje w niezbyt głębokich wodach morskich, niewielka część żyje w głębinach. Niektóre wreszcie unoszone są przez wodę z dala od brzegów. Otwornice i promienice (które również wytwarzają skorupki) – to organizmy zbudowane z jednej komórki, spełniającej wszystkie niezbędne do życia funkcje. Jedne i drugie należą do typu pierwotniaków, do których zalicza się obecnie około 20 tysięcy gatunków.

Promienice to malutkie stworzenia (największe dochodzą do kilku milimetrów). Mają krzemionkowy szkielet, charakterystyczny ze względu na delikatność konstrukcji, symetrię i wyszukane kształty. Może być on kulisty z licznymi, podobnymi do gwiazdy lub misternie wykończonej latarni. Po śmierci promienic ich szkielety, podobnie jak szkielety otwornic, gromadzą się na dnie mórz. Szacuje się, że w regionach podzwrotnikowych pokrywają one powierzchnię 10 milionów km². Promienica nazywana jest, ze względu na charakterystyczny kształt, koroną cierniową. Najstarsze promienice pochodzą z prekambru, sprzed 600 milionów lat. Zadziwiająca jest różnorodność form, jakie mają ich szkielety.

Paweł Wiśniewski