Maślak zwyczajny (Suillus luteus)

Nazywany/a też: maślak, borowik maślak, grzyb maślak, huba maślak, maślach, maślacz, maślarz, maślicha, maśloch, maślórka, maśluk, sosnal, sośniak, sośniczek, ślimak, żółtak

"Suillus luteus 2" autorstwa Jerzy Opioła - Praca własna. Licencja CC BY-SA 3.0 na podstawie Wikimedia Commons.
Maślak zwyczajny jest bardzo smacznym grzybem jadalnym. Występuje pospolicie w całej Polsce, najczęściej na nizinach. Jest bardzo ceniony przez grzybiarzy, ze względu na swój smak oraz wartości odżywcze.

  1. Sezon
  2. Występowanie
  3. Wygląd
  4. Właściwości
  5. Zastosowanie
  6. Galeria zdjęć

Sezon

Sezon na maślaka zwyczajnego zaczyna się w maju i trwa do listopada. Czasami, zwłaszcza przy ciepłej jesieni i późnej zimie, można go znaleźć jeszcze w połowie grudnia.

Czy wiesz, że...
  • Przed przygotowaniem maślaka zwyczajnego do spożycia należy z niego usunąć skórkę (ma ona kwaśny smak, który może wpłynąć na jakość potrawy).
  • Maślak zwyczajny jest grzybem nietrwałym – źle znosi transport, jest często atakowany przez owady i szybo robaczywieje.
  • Nazwę polską maślaka zwyczajnego podała biolog Alina Skirgiełło w 1960 roku.

Występowanie

Maślak zwyczajny występuje w lasach iglastych, tworzy mikoryzę z sosnami. Jest szeroko rozpowszechnionym grzybem – można go spotkać na całej półkuli północnej na obszarach o klimacie umiarkowanym. W Polsce częściej występuje na nizinach niż w regionach górskich.

Wygląd

Owocnik maślaka zwyczajnego osiąga średnicę od 4 do 15 cm. U młodych osobników ma kształt półkolisty, następnie robi się wypukły. U starszych okazów jest rozpostarty i grubomięsisty. Może mieć kolor ciemnobrązowy lub żółtobrązowy, czasem zdarzają się osobniki o odcieniu oliwkowym lub szarym. Pokryty jest gładką i lepką skórką, na której znajdują się drobne żyłki rozchodzące się promieniście. W suche dni skóra jest wyschnięta i błyszcząca. Łatwo daje się ją oddzielić od miąższu.

Rurki maślaka zwyczajnego osiągają długość od 6 do 12 mm. U młodych grzybów są w kolorze cytrynowym, u starszych przybierają barwę oliwkową. Są przyrośnięte do trzonu i łatwo dają oddzielić się od miąższu. Mają drobne, okrągłe pory, które u starszych okazów robią się kanciaste.

Trzon maślaka zwyczajnego osiąga wysokość od 3 do 11 cm i grubość od 1 do 2,5 cm. Ma cylindryczny kształt, nieco zgrubiały przy podstawie. Otoczony jest błoniastą osłoną, tworzącą pierścień. U szczytu jest koloru jasnożółtego, w niższych partiach jest szarobrązowy. Powierzchnia nad pierścieniem usiana jest małymi żółtymi ziarenkami, które z wiekiem przybierają barwę brązową.

Miąższ maślaka zwyczajnego jest miękki i soczysty, niekiedy bywa trochę wodnisty. Początkowo jest w kolorze białym, później robi się kremowy. Nad rurkami ma barwę żółtą, w trzonie jest lekko płowy. Nie zmienia koloru po przecięciu. Ma łagodny smak i słaby zapach.

Maślak zwyczajny podobny jest do maślaka rdzawobrązowego, który także rośnie pod sosnami, ale ma jaśniejszy kapelusz i nie posiada pierścieni. Istnieje też możliwość pomylenia go z maślakiem ziarnistym. Można je odróżnić po braku pierścienia u tego drugiego grzyba.

Właściwości

Maślak zwyczajny jest jednym z najpopularniejszych i najsmaczniejszych grzybów. Posiada dużą wartość energetyczną i jest dobrym źródłem białka oraz węglowodanów.

Zastosowanie

Maślak zwyczajny jest nietrwały: szybko się psuje i robaczywieje. Maślak zwyczajny doskonale nadaje się do duszenia, smażenia i gotowania. Można go używać jako dodatek do wielu dań mięsnych, makaronów, sosów oraz zup. Ze względu na lepką skórkę, średnio nadaje się do suszenia.

Okres zbiorów

IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXXIXII
Maślak zwyczajny "Suillus luteus 2" autorstwa Jerzy Opioła - Praca własna. Licencja CC BY-SA 3.0 na podstawie Wikimedia Commons.

Galeria zdjęć

Maślak zwyczajnyTrzon maślaka zwyczjnego toczony jest błoniastą osłoną, tworzącą pierścień.By Tim Sage (T. Sage) [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons
Maślak zwyczajny, By walt sturgeon (Mycowalt) [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons
Indeks nazw
A B C D E F G H I J K L Ł M N O Q P R S Ś T U V W X Y Z Ż Ź
Pasaż zakupowy