Definicja pojęcia:

klimat

Klimat – całokształt zjawisk pogodowych stale utrzymujących się na danym obszarze. Określany też jako przeciętny stan troposfery w wybranym miejscu. Klimat obejmuje różne zjawiska i procesy atmosferyczne. Ustalany jest wyłącznie na podstawie długotrwałych obserwacji, prowadzonych przez minimum 30 lat. Dowolnego regionu klimat kształtowany jest głównie przez trzy czynniki: obieg ciepła, obieg wody oraz krążenie powietrza. Kluczowe w ustalaniu klimatu są zatem pomiary wiatru, temperatury oraz poziomu opadów atmosferycznych.

Klimat jest jednym z czynników ekologicznych, które kształtują środowisko przyrodnicze, wpływając na istnienie i rozwój jego części ożywionej i nieożywionej. Badaniem klimatu zajmuje się klimatologia. Z greckiego κλίμα oznacza skłonność.

Poza obiegiem ciepła, wody oraz powietrza, klimat kształtowany jest również przez czynniki geograficzne, takie jak wysokość nad poziomem morza czy rozmieszczenie lądów i oceanów. Generalnie jednak czynniki klimatotwórcze dzielimy na meteorologiczne i niemeteorologiczne.

Czynniki klimatotwórcze meteorologiczne:
pixabay.com
Czynniki klimatotwórcze niemeteorologiczne:
  • rozmieszczenie lądów i oceanów – w pasie wybrzeży opady są wyższe niż w głębi kontynentu;
  • szerokość geograficzna – im bliżej równika, tym mniejsza jest szerokość geograficzna i tym cieplejsze powietrze znajduje się nad danym obszarem;
  • prądy morskie – ciepłe prądy morskie prowadzą do podwyższenia temperatury i wilgotności powietrza, zimne odwrotnie;
  • odległość od morza – wpływa na wilgotność powietrza oraz ilość opadów, a także ich rozkład w przeciągu roku;
  • pokrycie terenu – szata roślinna, pokrywa śnieżna i lodowcowa oraz barwa terenu. Ciemna barwa powierzchni szybciej się nagrzewa, absorbując promienie słoneczne i oddając tym samym więcej ciepła do atmosfery. Ponadto na obszarach leśnych zmienność temperatur jest mniejsza niż na terenach otwartych;
  • rzeźba terenu – wpływa na swobodę przemieszczania się mas powietrza (np. przebieg łańcuchów górskich);
  • wysokość nad poziomem morza – obszary górskie cechują się niższą temperatura, w nizinach jest cieplej;
  • czynniki antropogeniczne – działalność człowieka ma wpływ na przekształcanie się klimatu. Osadnictwo, przemysł i urbanizacja wiążą się z takimi działaniami jak wyrąb lasów, zalesianie nowych terenów, tworzenie sztucznych zbiorników wodnych, wysuszanie jezior, ograniczanie terenów zielonych i wiele innych. Każda z tych zmian odbija się echem w warunkach klimatycznych. Dodatkowo produkowanie spalin i gazów na terenach uprzemysłowionych powoduje podniesienie się temperatury.

Od czynników klimatotwórczych należy odróżnić składniki klimatyczne, a więc:
pixabay.com
Strefy klimatyczne Ziemi

Ziemia podzielona jest na strefy klimatyczne, które przybierają formę pasa równoleżnikowego. Wyróżnia się kilka klasyfikacji podziału stref klimatycznych. Zazwyczaj są one podobne i obejmują strefy: okołobiegunową, umiarkowaną, zwrotnikową, podzwrotnikową i równikową. Autorem klasyfikacji podanej dokładnie w takiej postaci jest Wincenty Okołowicz, polski geograf. Naukowiec uzupełnił ją o typy charakterystyczne dla każdej strefy klimatycznej.

Strefa klimatów okołobiegunowych charakteryzuje się m.in.: brakiem klimatycznego lata, opadami śniegu do 250-300 mm (niskie opady) oraz zjawiskiem dnia i nocy polarnej.
Strefa obejmuje:

Strefa klimatów równikowych - niewielkie wahania temperatur (średnia utrzymuje się powyżej 20 °C). Im dalej od równika, tym zmniejsza się ilość opadów (skraca pora deszczowa).
Wyróżniamy:
  • klimat równikowy wilgotny,
  • klimat równikowy wybitnie wilgotny,
  • klimat równikowy suchy.
pixabay.com
Strefa klimatów zwrotnikowych: średnie roczne temperatury przekraczają 20°C, lecz występują tu większe wahania temperatur niż w klimacie równikowym. Charakterystyczne jest występowanie kserofitów oraz sukulentów.

Strefę tę dzielimy na:
  • klimat zwrotnikowy wilgotny,
  • klimat zwrotnikowy pośredni,
  • klimat zwrotnikowy kontynentalny suchy,
  • klimat zwrotnikowy skrajnie suchy.

Strefa klimatów podzwrotnikowych, zwana inaczej strefą subtropikalną, dzieli się na:
  • klimat podzwrotnikowy morski,
  • klimat podzwrotnikowy pośredni,
  • klimat podzwrotnikowy kontynentalny,
  • klimat podzwrotnikowy kontynentalny suchy.
Klimat podzwrotnikowy
Klimat podzwrotnikowy - By Maphobbyist (Own work) [CC BY-SA 3.0 or GFDL], via Wikimedia Commons
Strefa klimatów umiarkowanych obejmuje:
  • klimat umiarkowany ciepły,
  • klimat umiarkowany chłodny.
Cechuje się łatwo rozpoznawalnymi porami roku.

Strefy umiarkowanie ciepłe dzielą się na typy:
  • morski,
  • wybitnie morski,
  • ciepły,
  • przejściowy,
  • kontynentalny,
  • wybitnie kontynentalny,
  • kontynentalny suchy,
  • kontynentalny wybitnie suchy,
  • kontynentalny skrajnie suchy.

Strefy umiarkowanie chłodne obejmują zaś typy:
  • morski,
  • chłodny,
  • przejściowy,
  • kontynentalny,
  • wybitnie kontynentalny,
  • skrajnie kontynentalny.
pixabay.com

Bibliografia

  1. Eldra Pearl Solomon, Linda R. Berg, Diana W. Martin, Claude A. Villee; “Biologia”; Multico Oficyna Wydawnicza, Warszawa 1996;
  2. Aulay Mackenzie, Andy S. Ball, Sonia R. Virdee; “Ekologia. Krótkie wykłady”; Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2015;
  3. Grażyna Łabno; “Ekologia. Słownik encyklopedyczny”; Wydawnictwo Europa, Warszawa 2006;
  4. Zdzisława Otałęga (red. nacz.); “Encyklopedia biologiczna T. V”; Agencja Publicystyczno-Wydawnicza Opres, Kraków 1998;
  5. Zdzisława Otałęga (red. nacz.); “Encyklopedia Geograficzna Świata, tom IX Ziemia”; Agencja Publicystyczno-Wydawnicza Opres, Kraków 1997.;
Legenda. Pokaż objaśnienia oznaczeń i skrótów
Szukaj
Oceń stronę
Ocena: 4.5
Wybór wg alfabetu:
a b c ć d e f g h i j k l ł m n o q p r s ś t u v w x y z ż ź
Pasaż zakupowy