Definicja pojęcia:

powietrze

Powietrze - mieszanina gazów tworząca atmosferę ziemską. Najważniejsze pierwiastki wchodzące w skład powietrza to: azot, tlen i argon. Powietrze wypełniają także para wodna, wodór i dwutlenek węgla. W zależności od różnych czynników (klimat, stopień zurbanizowania) powietrze zawiera także inne pierwiastki oraz zanieczyszczenia. Ochrona środowiska definiuje powietrze jako gaz wypełniający troposferę, z wyłączeniem tego, który znajduje się wewnątrz budynków i miejsc pracy.
  1. Właściwości powietrza
  2. Powietrze sprężone

Właściwości powietrza

Powietrze jest bezbarwne i bezwonne, nie posiada smaku i nie przewodzi prądu. Słabo rozpuszcza się w wodzie. Jego gęstość zależy od wielu czynników, m.in. od stopnia wilgotności, temperatury czy składu, w tym zanieczyszczeń. Powietrze ulega sprężaniu i rozprężaniu, a także skraplaniu. Bez zasilonego w tlen powietrza nie byłoby możliwe życie na Ziemi.

W meteorologii używa się pojęcia masa powietrza, który odnosi się do obszaru troposfery dużej wielkości, charakteryzującego się pionowym uwarstwieniem termicznym oraz innymi cechami, których powietrze nabyło poprzez długotrwałe zaleganie nad danym typem terenu. Między poszczególnymi masami powietrza obecne są strefy przejściowe zwane frontami atmosferycznymi. Masy powietrza mają ważny udział w kształtowaniu klimatu. Wyróżniamy masy powietrza polarnego, arktycznego i zwrotnikowego, z podziałem na masy kontynentalne i morskie.
pixabay.com
Powietrze lądowe (kontynentalne) cechuje się niewielką zawartością wilgoci. Latem jest cieplejsze, a zimą chłodniejsze w porównaniu do powietrza morskiego wypełniającego tę samą strefę klimatyczną. Powietrze morskie z kolei zalega nad obszarem wód morskich i oceanicznych. Jest o wiele bardziej nasycone wilgocią niż powietrze kontynentalne tej samej strefy, latem jest też od niego chłodniejsze, a zimą cieplejsze.
Gęstość powietrza w warunkach standardowych wynosi 1,29 ∙ 10-3 g/cm3.
Temperatura topnienia zestalonego powietrza: -213 ̊ C
Temperatura wrzenia: -193 ̊ C

Skład powietrza:
  • azot – 78,08%
  • tlen – 20,94%
  • argon – 0,93%
  • dwutlenek węgla – 0,03%
  • neon – 0,0018%
  • hel – 0,00052%
  • metan – 0,00017%
  • krypton – 0,00011%
  • wodór – 0,0005%
  • ksenon – 0,00008%
  • para wodna – 0-4%
By Mysid [Public domain], via Wikimedia Commons
Powietrze ma swoje składniki stałe i zmienne. Do stałych elementów powietrza należą: azot, tlen, argon, wodór, hel, neon, metan i krypton. Składniki zmienne to para wodna, dwutlenek węgla, ozon, dwutlenek siarki, dwutlenek azotu, składniki mineralne oraz składniki organiczne. Przykładowo ilość pary wodnej w powietrzu zmienia się w zależności od temperatury, nasłonecznienia i wysokości nad powierzchnią Ziemi. Jej zawartość zmienia się jednak jedynie w zakresie 0-4%. Silnie zmienne jest również stężenie tlenku siarki, zależne bezpośrednio od zanieczyszczeń przemysłowych na danym obszarze. Trzeba pamiętać o tym, że skład powietrza zmieniał się na przestrzeni dziejów, a główny wpływ na jego obecny kształt miał rozwój roślin przeprowadzających fotosyntezę, której głównymi produktami oddawanymi do powietrza są tlen i dwutlenek węgla.

Do składników organicznych zawartych w powietrzu zaliczymy m.in. bakterie czy zarodniki roślin. Składniki mineralne do zaś głównie pył i sadza.

Oprócz składników stałych i zmiennych, w powietrzu zawierają się również zanieczyszczenia. Są to przede wszystkim te substancje, które nie stanowią jego naturalnego składu, zarówno gazy, jak i ciecze i ciała stała. Ponadto zanieczyszczeniem nazwiemy także naturalny składnik powietrza, o ile występuje on w stężeniu przekraczającym normę. Zanieczyszczenia powietrza mają o wiele większą tendencję do rozprzestrzeniania się i zajmowania nowych, nawet dalekich obszarów, w porównaniu do zanieczyszczeń wód czy gleb. Źródłem zanieczyszczenia powietrza może być działalność człowieka (głównie) lub sama przyroda, gdy np. dochodzi do wybuchu wulkanu lub masowego rozwoju glonów w środowisku wodnym.

Do podstawowych zanieczyszczeń powietrza zalicza się tlenki azotu, tlenki i inne związki siarki, dwutlenek węgla (choć trzeba pamiętać, że pełni on jednocześnie fundamentalną w funkcję w regulacji ciepła na naszej planecie), wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, ozon, fluorowodór, aerozole, pyły oraz kwaśne deszcze.
pixabay.com

Powietrze sprężone

Sprężone powietrze wykorzystywane jest w technice i technologii jako nośnik energetyczny. To powietrze oczyszczone z zanieczyszczeń i utrzymywanie pod stałym ciśnieniem, wyższym od ciśnienia atmosferycznego. Po elektryczności, gazie ziemnym i wodzie jest najczęściej wykorzystywanym źródłem energii, jednak najdroższym do uzyskania. Wykorzystuje się je głównie w narzędziach i urządzeniach pneumatycznych (np. w silnikach), do czyszczenia elektroniki czy w sportach nurkowych.
pixabay.com

Bibliografia

  1. Eldra Pearl Solomon, Linda R. Berg, Diana W. Martin, Claude A. Villee; “Biologia”; Multico Oficyna Wydawnicza, Warszawa 1996;
  2. Grażyna Łabno; “Ekologia. Słownik encyklopedyczny”; Wydawnictwo Europa, Warszawa 2006;
  3. Zdzisława Otałęga (red. nacz.); “Encyklopedia Geograficzna Świata, tom IX Ziemia”; Agencja Publicystyczno-Wydawnicza Opres, Kraków 1997;
  4. Urszula Kossowska-Cezak; “Wstęp do meteorologii i klimatologii”; Uniwersytet Warszawski, Warszawa 1997.;
Legenda. Pokaż objaśnienia oznaczeń i skrótów
Szukaj
Oceń stronę
Ocena: 4.9
Wybór wg alfabetu:
a b c ć d e f g h i j k l ł m n o q p r s ś t u v w x y z ż ź
Pasaż zakupowy