Modrogrzbiecik tęposterny (Chiroxiphia caudata)

Nazywany/a też: manakin modry

Modrogrzbiecik tęposterny, fot. shutterstock
Modrogrzbiecik tęposterny (po ang. 'blue manakin', stąd używana czasem potoczna polska nazwa, 'manakin modry') to przedstawiciel endemicznej dla Ameryki Środkowej i Południowej rodziny gorzykowatych. Te małe ptaki wróblowe charakteryzują się krzykliwymi barwami (choć tylko u samców) i skomplikowanymi rytuałami godowymi. Modrogrzbiecik tęposterny słynie ze swoich występów grupowych - przed samicami popisują się, ściśle ze sobą współpracując, całe "zespoły" samców. Modrogrzbiecik tęposterny może żyć zarówno w pierwotnych, jak i wtórnych lasach tropikalnych, również tych zdegradowanych. W związku z tym, a także z powodu swojego relatywnie dużego areału występowania, nie jest obecnie uznawany za gatunek zagrożony wyginięciem.
  1. Wygląd
  2. Występowanie
  3. Biotop
  4. Lęgi
  5. Pokarm
  6. Systematyka
  7. Galeria zdjęć

Wygląd

Modrogrzbiecik tęposterny to niewielki ptak o krótkich skrzydłach i ogonie. Obie płci bardzo różnią się ubarwieniem: samce mają głęboko czarną głowę z jaskrawoczerwoną czapeczką, oraz czarne skrzydła. Reszta ciała jest jaskrawoniebiesko opierzona. W przeciwieństwie do samców, samice modrogrzbiecika tęposternego są skromnie i maskująco ubarwione w kolorze jednolitej zieleni. U obu płci dwie środkowe sterówki ogona są wydłużone i tępo zakończone (stąd polska nazwa gatunkowa). Modrogrzbiecik tęposterny osiąga 15 cm długości ciała i ok. 25 gramów wagi, samice są minimalnie mniejsze od samców.
Czy wiesz, że...Niesamowite, grupowe występy samców modrogrzbiecika tęposternego od dawna intrygowały naukowców. Podporządkowane samce umożliwiają rozród dominującemu samcowi (samotne samce nie mają szans na zdobycie samicy), same nic na tym nie zyskując. Badania pokazały jednak, że od czasu do czasu udaje im się "ukraść" kopulację, kiedy zaaferowany dominujący samiec oddali się. Cierpliwość również się opłaca - po śmierci dominującego samca, jego miejsce zajmuje kolejny w hierarchii.

Występowanie

Modrogrzbiecik tęposterny występuje przede wszystkim w południowo-wschodniej Brazylii, i miejscami w Paragwaju i północnej Argentynie.

Biotop

Modrogrzbiecik tęposterny żyje w gęstym podszycie lasów tropikalnych, m.in. w tzw. lasach atlantyckich rosnących na wybrzeżach południowo-wschodniej Brazylii. Choć lasy te są jednymi z najbardziej zagrożonych przez wyrąb i rozbudowę infrastruktury, modrogrzbiecik tęposterny jest w stanie przystosować się do życia w zdegradowanym środowisku (gęste zarośla porastające miejsca, w których dokonano wyrębu drzew). Modrogrzbiecik tęposterny występuje zazwyczaj na nizinach, rzadko przekraczając wysokość 1500 m n.p.m.

Lęgi

Samica modrogrzbiecika tęposternego buduje gniazdo, wysiaduje jaja i wychowuje pisklęta samodzielnie, bez pomocy samca. Samce żyją w grupach po kilka osobników, stale przebywających na niewielkim terytorium, którego sercem jest arena do grupowych występów. Arena składa się z poziomej gałęzi na wysokości ok. metra nad ziemią. Arena jest utrzymywana w czystości, samce usuwają z gałęzi, na której występują, liście, rośliny, mech itd. W zespole samców modrogrzbiecika tęposternego jest widoczna hierarchia: zespół składa się z 1 samca alfa, 1 samca beta, i kilku podrzędnych samców gamma. Kiedy samce zauważą samicę, rozpoczyna się występ: samiec alfa wydaje głośne dźwięki, a wszystkie samce siadają na gałęzi obok siebie, zgodnie z ustaloną hierarchią. Następnie zaczynają po kolei skakać po gałęzi, a następnie zawisać w powietrzu tuż koło samicy, głośno krzycząc. Po zaprezentowaniu się samicy, każdy samiec wraca na koniec kolejki, i cykl powtarza się. Cały cykl może składać się nawet ze 150 podskoków i prezentacji, od czasu do czasu przerywanych i podejmowanych od nowa. W trakcie pokazu samica jest widocznie pobudzona, podskakując na gałęzi i machając skrzydłami. Występ kończy się w momencie, kiedy dominujący samiec wydaje inny rodzaj dźwięku - podporządkowane samce odlatują, a dominujący samiec zaczyna przeskakiwać z gałęzi na gałąź wokół samicy, cały czas wykonując skierowane w jej stronę ukłony. Jeśli występ był udany, dominujący samiec - i tylko on - kopuluje z samicą.

Pokarm

Modrogrzbiecik tęposterny żywi się owadami chwytanymi w locie oraz owocami.
Modrogrzbiecik tęposterny, fot. shutterstock Modrogrzbiecik tęposterny, fot. shutterstock

Galeria zdjęć

Modrogrzbiecik tęposterny, fot. shutterstockModrogrzbiecik tęposterny, fot. shutterstock
Modrogrzbiecik tęposterny, fot. shutterstock

Systematyka

Domena:Eukarionty
Królestwo:Zwierzęta
Podtyp:Kręgowce
Gromada:Ptaki
Rząd:Wróblowe
Rodzina:Gorzykowate
Indeks nazw polskich - gromada Ptaki
A B C D E F G H I J K L Ł M N O Q P R S Ś T U V W X Y Z Ż Ź