Wrzosowisko w ogrodzie – wymagania, zakładanie i pielęgnacja wrzosowiska

Wrzosowisko to pomysł autorstwa Matki Natury, którym ludzie zachwycają się od stuleci. Tradycyjnie kojarzone z Wielką Brytanią, wrzosowiska występują licznie także w innych częściach Europy, a nawet w Afryce. Jego główną zaletą jest magia kolorów, którymi wrzosowe krzewinki pokrywają się od lata do późnej jesieni. Trudno się dziwić, że pasjonaci ogrodnictwa zaczęli z entuzjazmem odtwarzać klimat wrzosowiska na przydomowych posesjach na wsi i w mieście.



Naturalne wrzosowisko; źródło: pixabay.comNaturalne wrzosowisko; źródło: pixabay.com
  1. Wrzosowisko - podstawowe wymagania
  2. Wybieramy wrzosy i wrzośce
  3. Jakie rośliny warto posadzić obok wrzosów?
  4. Zakładamy ogrodowe wrzosowisko krok po kroku
  5. Pielęgnacja ogrodowego wrzosowiska
  6. Wrzosowisko - o czym warto pamiętać?
Fenomen wrzosowiska polega na współistnieniu kilku naturalnych warunków, spośród których najważniejsze są klimat oraz gleba. Otóż wrzosy w dzikiej postaci porastają najczęściej bardzo ubogie pod względem żyzności obszary, znajdujące się w strefie oddziaływania klimatu morskiego. W Szkocji pokrywają one aż ¼ powierzchni całego kraju! Cechą charakterystyczną wrzosowych poletek jest dobrze przepuszczalne, piaszczyste podłoże o wysokim zakwaszeniu, które dla większości innych roślin jest nieakceptowalne. Bez konkurencji wrzosy mogą więc rozszerzać się na kilometry wzdłuż i wszerz.

Wrzosowisko - podstawowe wymagania

Podczas gdy prawdą jest, że w większości ogrodów da się zaaranżować wrzosowisko, jego lokalizacja na działce nie może być jednak zupełnie przypadkowa. Wrzosy uwielbiają bowiem słońce, więc muszą być sadzone z dala od pełnych płotów i wysokich drzew, idealnie na południowej lub zachodniej części posesji. Gleba nie może być zbyt urodzajna, więc dobrze jest już na etapie planowania ogrodu przemieścić w pożądane miejsce ziemię gorszej jakości, ale piaszczystą – przepuszczalną i łatwo wysychającą. A że gleba sama w sobie rzadko jest kwaśna, należy wzbogacić ją o dużą dawką torfu, aż do uzyskania odczynu od 3,5 do 5 pH. Alternatywnie, w sklepach ogrodniczych można kupić specjalny substrat dla wrzosów, który wystarczy wysypać na zagon, nie przejmując się domieszką torfu. Samo wrzosowisko może mieć postać niewielkiej wysepki lub obejmować dużą połać ogrodu, a w każdym przypadku warto zaplanować jakąś fizyczną barierę, która uniemożliwi wrzosom niekontrolowane rozrastanie się – może to być pas kamyków lub krawężnik betonowy.

Wybieramy wrzosy i wrzośce

Jak sama nazwa wskazuje, wrzosowisko to przede wszystkim wrzosy i wrzośce – bliscy kuzyni o nieco innych wymaganiach i okresie kwitnienia. Wrzosów zasadniczo znamy już koło 800 odmian, ale wszystkie pochodzą od pierwotnego gatunku Calluna vulgaris.

W ogrodzie warto łączyć oczywiście różnobarwne kultywary o różnych cechach morficznych  - na przykład białą „Alba Rigida” o pięknie zielonym listowiu, srebrnoróżowy „H.E. Beale” o podwójnych kwiatach czy klasyczny wrzosowy „Spring Torch” o liściach, które już wiosną zachwycają kolorami. Wrzośce, co do zasady, kwitną o wiele wcześniej – od końca lutego do maja – więc są doskonałym uzupełnieniem dla wrzosów, aby ogród cały rok prezentował się atrakcyjnie. Do najciekawszych gatunków należą żywo różowa Erica cinerea o dzwonkowatych kwiatach, Erica tetralix, charakteryzująca się krzyżującymi się, eleganckimi liśćmi czy różnobarwna Erica erigena, która osiąga nawet 70 cm wysokości i odznacza się bardzo kompaktowymi kwiatostanami.
Białe wrzośce – idealny akompaniament dla wrzosu; źródło: pixabay.com

Jakie rośliny warto posadzić obok wrzosów?

Na wrzosowisku jest jednak miejsce również dla innych gatunków roślin, pod warunkiem, że lubią one słońce i kwaśne podłoże. Szczególnie poleca się pokrewną krzewinkę o nazwie modrzewnica dorastającą do 40-60 cm wysokości i kwitnącą do maja do czerwca. Ponadto, w krajobraz wrzosowiska można bez problemów wkomponować mniejsze odmiany rododendronów, radzące sobie na słońcu odmiany hortensji, a także ozdobne trawy, takie jak kostrzewy czy miskanty, które urozmaicą strukturę zagonu. Dobrym towarzyszem dla wrzosów mogą być również aromatyczne macierzanki, dzwonki brzoskwiniolistne o pięknych fioletowych kwiatach utrzymujących się od czerwca do sierpnia, kolące mikołajki agawolistne oraz goryczka siedmiodzielna, która cieszy drobnymi kwiatami już wiosną. Wiosennym preludium na wrzosowisku bywa także sasanka ogrodowa o bajkowych dzwonkowatych kwiatach.

Zakładamy ogrodowe wrzosowisko krok po kroku

Zaplanowane wrzosowisko realizuje się najlepiej na wiosnę, gdy ziemia rozmarznie. Pierwszym krokiem są oczywiście prace ziemne, które wymagają nie tylko nawiezienia odpowiedniej gleby, ale także przekopania jej do głębokości ok. 40-50 cm i odpowiedniego ukształtowania. Wrzosy w naturalnym stanie porastają bowiem pagórki i pofałdowany teren zdecydowanie sprzyja eksponowaniu ich urody. Na tak przygotowanym podłożu umieszczamy martwe obiekty typu ozdobne głazy, kamienne płyty do stąpania czy suche pnie drzew. Tkanina ogrodnicza nie jest potrzebna ani zalecana, gdyż utrudnia wrzosom rozrastanie się.

Na tym etapie można również posadzić karłowate odmiany iglaków – sosny, świerku, jodły czy cyprysu, które urozmaicą efekt końcowy, będąc ważną zimową ozdobą zagonu.

Przystępując do sadzenie krzewinek, próbujmy utrzymać pewną konsekwencję raczej niż artystyczny chaos. Wrzosy i wrzośce najlepiej prezentują się w grupach po 5 roślin tej samej odmiany, rozsadzonych na odległość ok. 40-50 cm i oddzielonych od innych takich skupisk nieco większym odstępem, który z czasem zarośnie. Oszczędni i cierpliwi ogrodnicy mogą sadzić pojedyncze krzewinki wrzosu w odległościach nawet 80-90 cm i dać im 3-5 lat czasu na swobodne rozrośnięcie się, w międzyczasie pieląc przestrzeń między. Takie ekonomiczne wrzosowisko wcale nie wygląda nieatrakcyjnie, jeśli tylko utrzymamy je w czystości i urozmaicimy drzewami i krzewami iglastymi oraz kwitnącymi bylinami.

Gleby przy sadzeniu nie można zbyt mocno udeptywać, a każdą roślinę należy podlać natychmiast po wkopaniu. Przestrzeń między poszczególnymi krzewinkami wysypujemy mulczującą korą z drzew iglastych – warstwa powinna mieć ok. 3 cm.

Pamiętajmy, że aby dbać o wrzosowisko, potrzebujemy do niego dostępu. Stąd, zwłaszcza przy większych zagonach poleca się dzielenie terenu ścieżkami wykonanymi z płaskich kamieni lub gęsto wysypanego żwiru.
Wrzos pospolity – podstawowa roślina na wrzosowisku; źródło: pixabay.com

Pielęgnacja ogrodowego wrzosowiska

Wrzosowisko jest stosunkowo „przyjemną w obsłudze” częścią ogrodu, która nie wymaga tylu zabiegów co zagony różane. Wrzosy są odporne na mrozy, więc przezimowują w glebie bez żadnych dodatkowych prac. Niepotrzebne jest również podlewanie, gdyż krzewinki doskonale znoszą nawet suchsze warunki, ani też nawożenie – za wyjątkiem sytuacji, kiedy wzrost jest słaby, a liście wyblakłe. Wówczas można poszczególne rośliny wspomóc nawozem do rododendronów, stosowanym jednak tylko wczesną wiosną. Wrzośce i inne byliny na wrzosowisku mogą jednak wymagać okrycia na zimę – najlepiej dla urody i zdrowia zagonu przykryć je gałęziami świerkowymi.
Największą częścią pracy przy utrzymywaniu wrzosowiska jest jednak okresowe cięcie krzewinek. Dokonujemy go zawsze po przekwitnięciu, ewentualnie odczekując kilka tygodni aby wszystkie rośliny przekwitły, ale nigdy później niż w listopadzie. Używając zdezynfekowanego sekatora lub nożyc tniemy łodyżki na wysokości zaraz pod zeschniętym kwiatostanem. Zbyt niskie cięcie grozi ograniczeniem kwitnienia – zdrewniałe pędy wrzosów po ścięciu już bowiem nie odrastają. Wykonując tą czynność starannie, otrzymamy po ścięciu estetyczne, regularne półkule z różnobarwnym listowiem.

Wrzosowisko - o czym warto pamiętać?

Wrzosowisko to niezwykle urocza i nietypowa część ogrodu, która, tak jak skalniak, pozwala bez tworzenia ścian rozdzielić posesję na funkcjonalne i estetyczne strefy. Najczęstszym błędem jest jednak niewystarczająca dbałość o zakwaszone podłoże, która szybko objawia się obumieraniem krzewinek – nawet podlewanie kranową wodą, w której jest wapień, może wyrządzić wrzosom krzywdę.

Należy również bezwzględnie wystrzegać się zbyt bliskiego sadzenia roślin. Ścisk oznacza bowiem niewystarczającą cyrkulację powietrza, która prowadzić może do pojawiania się chorób grzybowych i obumierania. Z tego właśnie powodu, wrzosowisko w pierwszych kilku latach po posadzeniu bywa najzdrowsze i najokazalej kwitnie. Aby jednak cieszyć się jesiennym urokiem przez długie lata, strukturę trzeba od czasu do czasu odmładzać – usuwając stare rośliny i przerzedzając zagon. Odrobina troskliwości to bowiem, wszystko czego wrzosom potrzeba do urody.
Agata Pavlinec

Bibliografia

  1. “https://www.heathersociety.org/wp-content/uploads/2015/03/A-Beginners-Guide.pdf”; data dostępu: 2018-10-08
  2. “https://www.singtree.com/digest/building-and-planting-colorful-heather-garden”; data dostępu: 2018-10-08
  3. “http://www.theheathergarden.co.uk/all-about-heathers/”; data dostępu: 2018-10-08
  4. “https://s3.wp.wsu.edu/uploads/sites/2073/2014/03/Planning-A-Heather-Garden.pdf”; data dostępu: 2018-10-08
  5. “https://www.gardenia.net/guide/how-to-grow-and-care-for-heaths-and-heathers”; data dostępu: 2018-10-08
Ocena (5.0) Oceń:
Pasaż zakupowy