Definicja pojęcia:

ekologia

Ekologia - nauka, która bada i analizuje zależności zachodzące w świecie przyrody – wśród organizmów żywych i w otaczającym je świecie. Określenie „ekologia” stanowi połączenie greckich „oikos” i „logia”, gdzie „oikos” oznacza „dom”, a „logia” – „naukę”. Patrząc przez pryzmat tej etymologii możemy traktować omawianą dziedzinę jako naukę o domu, przy czym dom oznacza tutaj środowisko, które dane organizmy żywe zamieszkują, gdzie się rozwijają oraz ewoluują, i w którym zawierają różnorodne, bardziej lub mniej złożone relacje. Przedmiotem ekologii są też wzajemne współzależności między różnymi ekosystemami, jak i wewnątrz jego struktury, czyli między poszczególnymi grupami gatunków. Ekologia rozpatruje więc powiązania świata organizmów żywych z ich środowiskiem abiotycznym i biotycznym. Przez środowisko abiotyczne rozumiemy wszystkie czynniki fizykochemiczne, mające wpływ na kształtowanie struktury ekosystemów. Są to więc klimat, nasłonecznienie i promieniowanie świetlne, temperatura, wilgotność powietrza, ciśnienie atmosferyczne, skład chemiczny wody i powietrza czy ukształtowanie terenu.

Do czynników biotycznych zaliczymy zaś wszelkie oddziaływania organizmów żywych między sobą (np. dwóch gatunków w obrębie jednego ekosystemu).
klimat
fot. pixabay.com
W ekologii bardzo ważne jest pojęcie „struktura”, które zwraca uwagę na to, że przyroda to sieć wzajemnych zależności i wpływów, a żaden organizm nie żyje w izolacji. Inne, ważne pojęcia konstytuujące ekologię to np. „ekosystem”, „populacja”, „biosfera”, „biocenoza”. Termin „ekologia” w brzmieniu „oecologia” wprowadził żyjący w XIX wieku niemiecki badacz – biolog i ewolucjonista – Ernst Haeckel. Haeckel zajmował się przede wszystkim badaniem relacji zwierząt z zamieszkiwanym przez nie środowiskiem (zarówno pod względem abiotycznym, jak i biotycznym).

Ekologia przygląda się całości zjawisk, jakie zachodzą między organizmami żywymi, a ich środowiskiem, zarówno organicznym i nieorganicznym. Interakcje te mogą być pozytywne, jak i negatywne, budujące, jak i niszczycielskie. Zadaniem ekologii jest więc także przewidywanie i dywagowanie nad przyszłymi konsekwencjami istniejących oraz potencjalnych relacji. Pod tym względem ekologia zazębia się z ochroną środowiska. Czerpie poza tym z wielu innych dziedzin, przede wszystkim z biologii, chemii, fizyki, geografii, matematyki.
Takim złożonym ekosystemem jest rafa korawowa.
W zależności od podejścia danego badacza czy kierunku interpretacji, ekologia ma różne definicje, a w każdej z nich nacisk kładzie się na inne spektrum zjawisk. Wspomniany już Ernst Haeckel, mówiąc o ekologii skupiał się na wrogich i przyjaznych interakcjach między organizmami żywymi a ich środowiskiem i pozostałymi organizmami. Z kolei Charles J. Krebs, amerykański zoolog, przedstawia ekologię głównie jako dziedzinę, traktującą o zależnościach między występowaniem a rozmieszczeniem poszczególnych gatunków.

Krebs podzielił także ekologię na opisową, funkcjonalną (badającą wzajemny wpływ, zależności, powiązania między gatunkami) oraz ewolucyjną (rozpatrującą gatunki z punktu widzenia procesu ewolucji). Jest to podział ze względu na metodologię badań. Współcześni badacze zajmują się głównie albo ekologią jednego gatunku albo ekologią wielu gatunków, wyznaczając tym samym dwa zasadnicze działy tej nauki. Ekologia gatunku skupia się na takich zagadnieniach jak historia gatunku, rozwój populacji, jego rozmieszczenie itd. Ekologia grup wielogatunkowych analizuje zaś struktury i przekształcanie się całych ekosystemów.
Ekosystem
By Malene Thyssen (Own work) [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html), CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/) or CC BY-SA 2.5 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.5)], via Wikimedia Commons
Termin „ekologia” wszedł do słownika potocznego i zyskał w nim pewne nowe aspekty oraz znaczenia, które odbiegają od przedmiotu ekologii jako nauki. Mówimy np., że coś jest „ekologiczne” i myślimy wtedy: naturalne, oszczędne, w zgodzie ze środowiskiem, ekonomiczne, nieszkodliwe, nietoksyczne, bezpieczne, wielokrotnego użytku itd.

Mianem „ekologiczne” określamy poszczególne działania (segregacja odpadów, sadzenie drzew, nieużywanie foliowych reklamówek), inicjatywy społeczne czy nawet kierunki myślenia, nawiązując tym samym do filozofii ekologicznej, nie zaś ekologii jako nauki przyrodniczej.
Segregacja odpadów



Bibliografia

1. J. Weiner; “Życie i ewolucja biosfery. Podręcznik ekologii ogólnej”; PWN, Warszawa 2003;
2. B. Dobrzańska, G. Dobrzański, J. Kiełczewski; “Ochrona środowiska przyrodniczego”; PWN, Warszawa 2008;
3. M. Bates; “Człowiek i jego środowisko”; PWN, Warszawa 1967;
4. A. Mierzwiński; “1000 słów o ekologii i ochronie środowiska”; Bellona, Warszawa 1991;

Legenda. Pokaż objaśnienia oznaczeń i skrótów
Szukaj
Oceń stronę
Ocena: 4.0
Wybór wg alfabetu:
a b c ć d e f g h i j k l ł m n o q p r s ś t u v w x y z ż ź
Pasaż zakupowy