Definicja pojęcia:

las równikowy, las wiecznie zielony, tropikalny las deszczowy

Las równikowy, las wiecznie zielony, tropikalny las deszczowy - formacja roślinna występująca w strefie klimatu równikowego, złożona z lasów liściastych o złożonej, wielopiętrowej strukturze, cechujących się ogromną różnorodnością biologiczną.
  1. Rozmieszczenie geograficzne
  2. Klimat
  3. Gleby
  4. Roślinność
  5. Lasy równikowe Afryki
  6. Lasy równikowe Ameryki Południowej
  7. Lasy równikowe Azji
  8. Lasy równikowe Australii

Rozmieszczenie geograficzne

Las równikowy występuje w strefie równikowej na obszarze Ameryki Południowej (dorzecza Amazonki i Orinoko), w Ameryce Środkowej (od Meksyku po Panamę), w Afryce (Kotlina Kongo, wybrzeża Zatoki Gwinejskiej, Madagaskar), w płd. i płd.-wsch. Azji (zach. część Płw. Indyjskiego, Indochiny, Płw. Malajski, Filipiny, Wyspy Sundajskie, Nowa Gwinea) oraz w płn.-wsch. Australii.

Klimat

Las równikowy występują w strefie gorącego i wilgotnego klimatu równikowego, charakteryzującego się brakiem pór roku, średnią temperaturą miesięczną 25-28°C, wysokimi rocznymi opadami atmosferycznymi (ponad 2000 mm) oraz niewielkimi rocznymi amplitudami temperatur.

Gleby

Las równikowy porastają ubogie w składniki pokarmowe gleby mineralne – gleby laterytowe (gleby czerwone). Gleby te cechują się silnie kwaśnym odczynem, niewielką zawartością krzemionki oraz występowaniem związków glinu, manganu i żelaza. Warstwa ściółki jest bardzo cienka, co związane jest z szybkim tempem dekompozycji szczątków roślinnych i zwierzęcych.
Rozmieszczenie lasów równikowych na kuli ziemskiej. Wikimedia.org

Roślinność

Roślinność lasów równikowych jest ogromnie zróżnicowana – występuje wiele gatunków drzew (ok. 200 gatunków na 1 ha lasu), epifity (rośliny porastające korę, rozwidlenia pni i gałęzie drzew), epifile (epifity rosnące na liściach drzew), liany, palmy, pasożytnicze rośliny bezzieleniowe oraz grzyby saprofityczne.

Las równikowy posiada wyraźną strukturę warstwową – tworzy go warstwa pojedynczych drzew o wys. 50-70 m (drzew przestojowych) wystających ponad zwartą, jednolitą warstwę koron drzew niższych o wysokości 30-50 m; brak jest warstwy krzewów i runa (ograniczony dopływ światła przez korony drzew). Brak jest zaznaczonej rytmiki sezonowej – kwitnienie, owocowanie oraz pojawianie się nowych liści często następuje jednocześnie.

Drzewa lasów równikowych cechują się przeważnie słabym rozgałęzieniem, wysoko umieszczonymi koronami i pniami pokrytymi cienką korą o jasnej barwie. Często występują korzenie podporowe i skarpowe. Liście wielu gatunków zaopatrzone są w wylistki, których funkcją jest odprowadzanie nadmiaru wody z blaszki liściowej. Kwiaty przeważnie są niewielkich rozmiarów; barwne i duże kwiaty wykształcają m.in. epifityczne storczyki oraz liany. Powszechne jest zjawisko kauliflorii – wyrastania kwiatów bezpośrednio z pnia drzewa. 

Lasy równikowe Afryki

Drzewostan składa się z gatunków z rodziny osoczynowatych, wilczomleczowatych, meliowatych, kluzjowatych, przemierżlowatych, korzeniarowatych i sączyńcowatych. Licznie reprezentowane są epifity słoneczne występujące w koronach drzew (np. storczyki) oraz epifity cieniste występujące w niższych warstwach lasu (np. zanokcica Asplenium). Powierzchnie liści porastają epifile (glony aerofityczne, porosty, mchy, wątrobowce); pnie drzew oplatają liany.

Na obszarach okresowo zalewanych i w dolinach rzek występują lasy galeriowe z niższymi drzewami z warstwą krzewów i runa. Drzewa reprezentowane są przez gatunki z rodziny osoczynowatych, zatwarowatych, morwowatych, wilczomleczowatych i marzanowatych; bardzo liczne są liany.

Na obszarach górskich (góry Kamerunu, Etiopii i Afryki Wschodniej) występują lasy mgliste składające się z niższych, często powykrzywianych drzew oraz licznych epifitów.
Epifity. Wikimedia.org

Lasy równikowe Ameryki Południowej

Bagienne lasy nadrzeczne (lasy igapó) porastające obszary zalewowe składają się z niskich drzew (np. Cecropia), licznych epifitów oraz roślin bagiennych i błotnych.

Lasy varzéa występujące w dolinach rzek tworzone są przez wysokie drzewa (np. puchowiec pięciopręcikowy, wełniak, strączyniec), figowce, wierzby, wiele gatunków epifitów, palmy oraz gatunki z rodziny turzycowatych i obrazkowatych.

Lasy ete (guazu) występujące na wysoczyznach (terra firme) nie zalewanych wodami rzek  składają się z wysokich drzew (np. puchowiec pięciopręcikowy, orzesznica wyniosła, mahoniowiec), licznych epifitów z rodziny bromeliowatych, lian, pnączy (np. filodendrony) oraz paproci drzewiastych.

Lasy mgliste występujące na obszarach górskich składają się z drzew o powykręcanych pniach i konarach, epifitów (mchy, bromeliowate), paproci drzewiastych, bambusów oraz lian.
Lasy równikowe w Amazonii. Wikimedia.org

Lasy równikowe Azji

Drzewostan tworzą głównie gatunki z rodziny dwuskrzydłowatych, sączyńcowatych, nanerczowatych, meliowatych, werbenowatych, marzanowatych i mirtowatych. Licznie reprezentowane są liany, palmy (w tym palmy pnące – rattany) oraz epifity (w tym wiele gatunków paproci). Na dnie lasu występują pasożytnicze raflezje.

Bagienne lasy równikowe składają się głównie z drzew z rodziny dwuskrzydłowatych, często występują rośliny żyjące w symbiozie z mrówkami (np. mrówczelina Myrmecodia, opięta Dischidia); na dnie lasu panują dzbaneczniki (Nepenthes), torfowce oraz gatunki z rodziny turzycowatych. Lasy galeriowe porastające doliny rzek tworzone są przez palmy oraz gatunki z rodziny pandanowatych. W lasach górskich występują dęby, kasztanowce oraz epifity (głównie paprocie i storczyki).

Lasy równikowe Australii

Drzewostan składa się z licznych elementów malezyjskich, np. pandanów, figowców, palm, gatunków z rodziny bobowatych i meliowatych. W lasach tych występują liany, bambusy oraz eukaliptusy; na obszarach górskich występują również gatunki iglaste, jak np. agatis mocny (Agathis robusta) i araukaria Bidwilla (Araucaria bidwillii). Epifity reprezentowane są przez paprocie i storczyki. Lasy galeriowe w dolinach rzek składają się głównie z palm i paproci drzewiastych (np. alsofila).
Paprocie drzewiaste w lesie mglistym porastającym zbocza Kinabalu w północno-wschodniej części Borneo. Wikimedia.org

Bibliografia

  1. C. Barry Cox, Richard Field, Richard J. Ladle, Peter D. Moore; “Biogeography. An Ecological and Evolutionary Approach”; John Wiley & Sons Inc., 2016.;
  2. Zdzisława Otałęga (red. nacz.); “Encyklopedia biologiczna T. VI”; Agencja Publicystyczno-Wydawnicza Opres, Kraków 1998.;
  3. Zbigniew Podbielkowski; “Fitogeografia części świata T. 1 – Europa, Azja, Afryka”; Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002.;
  4. Zbigniew Podbielkowski; “Fitogeografia części świata T. 2 – Ameryka, Australia i Oceania, Antarktyda”; Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002.;
  5. Eddy Van Der Maarel; “Vegetation Ecology”; John Wiley & Sons Inc., 2004.;
Legenda. Pokaż objaśnienia oznaczeń i skrótów
Szukaj
Oceń stronę
Ocena: 4.9
Wybór wg alfabetu:
a b c ć d e f g h i j k l ł m n o q p r s ś t u v w x y z ż ź
Pasaż zakupowy