Gmatwica chropowata (Daedalopsis confragosa) - Ekologia.pl
Ekologia.pl Wiedza Atlas grzybów Grzyby grzyby podstawkowe pieczarniaki żagwiowce żagwiowate gmatwica Gmatwica chropowata
Indeks nazw
Szukaj lub wybierz według alfabetu
A B C D E F G H I J K L Ł M N O P Q R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż

Gmatwica chropowata (Daedalopsis confragosa)

Nazywana/y także: gmatkowiec chropowaty, gmatkowiec drzewiasty, gmatwek chropowaty, gmatwek czerwonawy odmiana zwodnicza, siatkowiec czerwony, smolucha chropowata, smolucha czerwonawa, wrośniak czerwonawy
Gmatwica chropowata. Źródło: shutterstock
Spis treści
Wstęp

Gmatwica chropowata to pospolita w całej Eurazji w tym Polsce, huba z rodziny żagwiowatych Polyporaceae o niejadalnych, jednorocznych owocnikach. Zwykle obserwuje się ją na drzewach już martwych, może jednak pasożytować także na żywych, ale osłabionych okazach.

Sezon

Gmatwica chropowata tworzy owocniki jednoroczne w polskich warunkach, wyrastające samotnie lub w całych rządkach. W Europie Środkowej można je obserwować od czerwca do grudnia.

Występowanie

Gmatwica chropowata to huba szeroko rozpowszechniona na półkuli północnej, spotykana w umiarkowanych i borealnych strefach Eurazji (od Europy zachodniej przez Indie, Iran i Rosję po Japonię włącznie) oraz Ameryki Północnej (tu pospolitsza jest na wschodnich niż na zachodnich wybrzeżach), wszędzie tam, gdzie rosną jej rośliny żywicielskie: brzozy, olchy oraz wierzby.

Wygląd

Owocnik gmatwicy chropowatej składa się niemal wyłącznie z kapelusza w kształcie muszli małża, o zmiennym ubarwienie, a swoiście chropowatej w dotyku powierzchni (stąd nazwa).

Kapelusz przybierać może wielorakie odcienie winnego bordu wpadającego w czerń, ochrowych brązów albo jasnych, popielatych szarości. Najmłodsze owocniki są najjaśniejsze, kremowe lub jasno siwe, starsze zaś robią się co raz czarniejsze. Z wierzchu kapelusz jest nagi, ale nierówno pomarszczony, stąd jego charakterystyczna chropowatość. Częste bywa również koncentryczne strefowanie. Posiada bardzo cienkie, zaostrzone brzegi. Mierzy zazwyczaj 10-20 mm grubości, a 50-150 mm średnicy.

Rurki są kremowo białe lub jasno szare, a po uszkodzeniu jesienią zmieniają kolor na cielisty odcień różu. Odznaczają się blaszkowo-labiryntowym, kanciastym i wydłużonym kształtem. W obłóczni (hymenoforze) ułożone są promieniście. Czasem u nasady kapelusza przechodzą jakby w blaszki.

Pory tej huby są wydłużone, bardzo zmienne w kształcie oraz wymiarach, o średnicy 0,5-1,5 mm. Barwą nie odbiegają od rurek, stając się czerwonawe lub różowe po ściśnięciu bądź nacięciu.

Trzonu nie ma, gmatwica zawsze przyrasta bokiem do drzewa-gospodarza.

Miąższ gmatwicy chropowatej w młodych owocnikach jest sprężysty, w starszych korkowaty i chrupiący przy nacisku, koloru jasno brunatnego. Za młodu charakteryzuje się nieco kwaśnym lub słabo gorzkim, ale mimo to całkiem znośnym smakiem i przyjemną, grzybową wonią. W starszych owocnikach gmatwicy robi się kwaśniejszy, a jednocześnie bardziej gorzki. Miły zapach wówczas zanika. Gmatwica chropowata często bywa mocno robaczywa, pełna larw chrząszczy albo muchówek (szczególnie z rodzin: Cecidomyiidae, Chloropidae, Ditomyiidae, Fanniidae, Mycetophilidae, Pediciidae oraz Platypezidae). Brak w dostępnym piśmiennictwie nt. reakcji chemicznych miąższu z odczynnikami stosowanymi w mikologii.

Wysyp zarodników biały. Spory zwykle są wyraźnie wydłużone, półprzezroczyste, gładkie, nieco zagięte, cylindryczne, cienkościenne, z dwoma lub trzema kroplami tłuszczu, o wymiarach 8-11 na 1,5-3 µm.

Właściwości

Gmatwica chropowata to jedna z licznych, szkodliwych dla przemysłu drzewnego hub odpowiedzialnych za białą zgniliznę drewna (zgniliznę korozyjno-destrukcyjną).

Zastosowanie

Gmatwica chropowata jest niejadalna z powodu skórzastej, bardzo twardej konsystencji owocników. Dawniej wiązano pewne nadzieje z obecnymi w niej lektynami, terpenoidami oraz kwasami tłuszczowymi.

Okres występowania
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
X
XI
XII
Bibliografia
  1. Arora D. 1986.; "Mushrooms Demystified: A Comprehensive Guide to the Fleshy Fungi."; Ten Speed Press, Berkeley.;
  2. Bessette AE., Roody W., Bessette AR. 2007.; "Mushrooms of the Southeastern United States."; Syracuse University Press, Syracuse.;
  3. Cetto B. 1980.; "Der große Pilzführer."; BLV Verlagsgesellschaft, München-Berno-Wien.;
  4. Chi Y-J., Pan X-R. 2001.; "Cultural characters of 10 polypore species growing on broad-leaf trees in forest reserves of Northeastern China."; Mycosystema 20(2): 258-263.;
  5. Dembitsky V., R̆ezanka T., Shubinat E. 1993.; "Unusual hydroxy fatty acids from some higher fungi."; Phytochemistry 34(4): 1057-1059.;
  6. Domański S., Orłoś H., Skirgiełło A. 1967.; "Żagwiowate II (Polyporaceae pileateae), szczecinkowcowate II (Mucronosporaceae pileateae), lakownicowate (Ganodermataceae), bondarcewiowate (Bondarzewiaceae), boletkowate (Boletopsidaceae), ozorkowate (Fistulinaceae). w: Kochman J., Skirgiełło A. (red.),"; PWN, Warszawa.;
  7. Gerhardt E. 2006.; "Grzyby. Wielki ilustrowany przewodnik. Ponad 1000 opisanych gatunków."; Wyd. Klub dla Ciebie, Warszawa.;
  8. Hattori T., Hongo T. 1990.; "Distribution of the wood-decaying Hymenomycetes in Amami Island Japan."; Memoirs of the National Science Museum (Tokyo) 23: 63-68.;
  9. Krasutskii B.V. 2007.; "Coleoptera associated with Daedaleopsis confragosa (Bolton: Fr.) J. Schrot (Basidiomycetes, Aphyllophorales) in the forests of the Urals and Trans-Urals."; Entomologicheskoe Obozrenie 86 (2): 289-305.;
  10. Krieglsteiner G., Gminder A., Winterhoff W. 2000.; "Die Großpilze Baden-Württembergs. Band 2: Ständerpilze: Leisten-, Keulen-, Korallen- und Stoppelpilze, Bauchpilze, Röhrlings- und Täublingsartige."; Ulmer Verlag, Stuttgart.;
  11. Łakomy P., Hanna Kwaśna H. 2008.; "Atlas hub."; Oficyna Wydawnicza MULTICO, Warszawa.;
  12. Pemberton R. 1994.; "Agglutinins (lectins) from some British higher fungi."; Mycological Research 98 (3): 277-290.;
  13. Rathod M. 2011.; "Taxonomic studies on the daedaloid and hexagonoid polypores form the forest of Western Maharasta."; Recent Research in Science and Technology 3(5): 50–56.;
  14. Rösecke J., König W. 2000.; "Constituents of the fungi Daedalea quercina and Daedaleopsis confragosa var. tricolor."; Phytochemistry 54 (8): 757-762.;
  15. Saber M. 1987.; "Contribution to the knowledge of Aphyllophorales collected in Iran."; Iranian Journal of Plant Pathology 23(1–4): 21-36.;
  16. Snowarski M. 2010.; "Grzyby. Seria: Spotkania z przyrodą."; Wyd. MULTICO Oficyna Wydawnicza, Warszawa;
4.7/5 - (12 votes)
Subscribe
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments