Strzępiak ziemistoblaszkowy (Inocybe geophylla) - Ekologia.pl
Ekologia.pl Wiedza Atlas grzybów Grzyby grzyby podstawkowe pieczarniaki pieczarkowce strzępiakowate strzępiak Strzępiak ziemistoblaszkowy
Indeks nazw
Szukaj lub wybierz według alfabetu
A B C D E F G H I J K L Ł M N O P Q R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż

Strzępiak ziemistoblaszkowy (Inocybe geophylla)

Nazywana/y także: strzępiak ziemisty
Strzępiak ziemistoblaszkowy, fot. shutterstock
Spis treści
Wstęp

Strzępiak ziemistoblaszkowy jest silnie trującym, pospolitym w Polsce i krajach sąsiednich grzybem kapleuszowym z rodziny strzępiakowatych Inocybaceae. W przeszłości za odmiany lub podgatunki tego grzyba uznawano też szereg innych, mniej znanych strzępiaków, dziś podnoszonych zazwyczaj do rangi odrębnych gatunków.

Sezon

Owocniki strzępiaka ziemistoblaszkowego obserwuje się od września do listopada, nierzadko w sporych grupach.

Występowanie

Strzępiak ziemistoblaszkowy to gatunek niemalże kosmopolityczny (w Eurazji od Portugalii po Mongolię Wewnętrzną i Liaoning w Chinach), nader częsty na całej Półkuli Północnej, znany także z Chile, Australii i Nowej Zelandii.

Nie jest wybredny względem gleby i partnerów mikoryzowych. Występuje w lasach wszystkich typów, parkach miejskich i na cmentarzach.

Wygląd

Owocniki strzępiaka ziemistoblaszkowego osiągają 20-35 mm wysokości, a 10-15 mm grubości trzonu, przy 15-40 (sporadycznie więcej, nawet do 80) mm średnicy kapelusza.

Kapelusz opisywanego strzępiaka cechuje się stałym, dość swoistym, wyraźnie stożkowatym kształtem z garbikiem w środku, przy czym garbik może sterczeć ostro lub łagodnie się zaokrąglać. Na młodziutkich owocnikach łączy się z nóżką zasnówką, pozostając niemal zamknięty. Długo zachowuje śnieżną biel, dopiero w późnej starości nieco brunatniejąc bądź żółknąc od wierzchołka. Następnym, niezłym wyróżnikiem tego gatunku jest jedwabisty połysk skórki kapelusza.

Blaszki tego grzyba odznaczają się średnim zagęszczeniem. Przyrastają wąsko do nóżki, za młodu bywają jasno siwe lub kremowe, z czasem robią się brunatne o brudnym, ziemistym odcieniu (stąd nazwa obecna gatunkowa).

Nóżka śnieżno biała, równogruba, kosmkowato włóknista w dotyku. Na młodych owocnikach łatwo dostrzec pozostałości zasnówki.

Miąższ charakteryzuje się ohydnym, ostrym smakiem, ziemistą wonią (podobną do mokrej gleby lub zjełczałej mąki, stąd nazwy gatunkowe) oraz czysto białym kolorem.

Wysyp spor u tego gatunku jest gliniasto brunatny. Zarodniki są gładkie, jajowate lub migdałowate. Mierzą zwykle 6,5-10,5 na 4,5-6,0 μm. Na sporach wyrasta wiele pękatych, kształtem zbliżonych do butelek metuloid (płonnych, grubościennych cystyd, silnie wystających nad obłócznię, inkrustowanych u góry).

W Polsce i krajach ościennych nie zbiera się zazwyczaj gatunków podobnych strzępiaka ziemistoblaszkowgo. Nie brak jednak krajów, gdzie grzybiarze pozyskują lejkówkę szarawą Clitocybe nemoralis, lakówkę ametystową Laccaria amethystina i/lub gąskę ziemistoblaszkową Tricholoma terreum, które bywają mylone z tym strzępiakiem oraz jego rzadszymi kuzynami.

Właściwości

Jak wszyscy przedstawiciele rodzaju Inocybe strzępiaka ziemistoblaszkowego działa bardzo trująco na człowieka. Zawiera tą samą toksynę co muchomory – muskarynę. W małych dawkach powoduje: omamy wzrokowe, straszliwe poty, wymioty, mdłości, wreszcie bardzo bolesne kolki jelit oraz żołądka. W większych dawkach może zabić wskutek zatrzymania krążenia.

Zastosowanie

Strzępiak ziemistoblaszkowy nie znajduje współcześnie wielu zastosowań. Teoretycznie mógłby stanowić źródło muskaryny do badań naukowych. Używany bywa do sztucznej mikoryzacji siewek cedrów, żeby lepiej rosły.

Okres występowania
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
X
XI
XII
Bibliografia
  1. Arora D. 1986.; "Mushrooms Demystified."; Ten Speed Press, Berkeley.;
  2. Baptista P., Martins A., Tavares R. M., Lino-Neto T. 2010.; "Diversity and fruiting pattern of macrofungi associated with chestnut (Castanea sativa) in the Trás-os-Montes region (Northeast Portugal)."; Fungal Ecology, 3(1): 9-19.;
  3. Benjamin D. 1995.; "Mushrooms: poisons and panaceas - a handbook for naturalists, mycologists and physicians."; WH Freeman and Company, New York.;
  4. Chahboub H., Lamhamedi M., Abrous-Belbachir O. 2021.; "Implications of ectomycorrhizal inoculation for drought stress tolerance of Atlas cedar (Cedrus atlantica (Endl.) Carrière) seedlings."; New Zealand Journal of Forestry Science, 51: 7.;
  5. Davis M., Sommer R., Menge J. 2012.; "Field Guide to Mushrooms of Western North America."; University of California Press, Berkeley.;
  6. Fan Y., Bau T., Kobayashi T. 2013.; "Newly recorded species of Inocybe collected from Liaoning and Inner Mongolia."; Mycosystema, 32(2): 302-308.;
  7. Gerhardt E. 2006.; "Grzyby. Wielki ilustrowany przewodnik. Ponad 1000 opisanych gatunków."; Wyd. Klub dla Ciebie, Warszawa.;
  8. Gumińska B., Wojewoda W. 1985.; "Grzyby i ich oznaczanie."; PWRiL, Warszawa.;
  9. Laux H. 2001.; "Der große Pilzführer."; Kosmos, Halberstadt.;
  10. Lurie, Y., Wasser, S. P., Taha, M., Shehade, H., Nijim, J., Hoffmann, Y., ... & Bentur, Y. 2009.; "Mushroom poisoning from species of genus Inocybe (fiber head mushroom): a case series with exact species identification."; Clinical Toxicology, 47(6): 562-565.;
  11. Matheny B. 2005.; "Improving phylogenetic inference of mushrooms with RPB1 and RPB2 nucleotide sequences (Inocybe; Agaricales)."; Molecular Phylogenetics and Evolution, 35 (1): 1-20.;
  12. Matheny, P. B., & Swenie, R. A. (2018).; "The Inocybe geophylla group in North America: a revision of the lilac species surrounding I. lilacina."; Mycologia, 110(3): 618-634.;
  13. Nespiak A. 1990.; "Grzyby. Tom XIX. Strzępiak (Inocybe)."; Wydawnictwo Uniwersytetu Marie Curie Skłodowskiej, Lublin-Warszawa-Kraków.;
  14. Reinoso R., Cajas-Madriaga D., Martinez M., San Martin A., … Becerra J. 2013.; "Biological activity of Macromycetes isolated from Chilean subantarctic ecosystems."; Journal of the Chilean Chemical Society, 58(4): 2016-2019.;
  15. Türkoğlu A., Yagiz D. 2012.; "Contributions to the macrofungal diversity of Uşak Province."; Turkish Journal of Botany, 36(5): 580-589.;
  16. Wojewoda W. 2003.; "Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski."; Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, Kraków.;
4.8/5 - (5 votes)
Subscribe
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments