Cyklameny (fiołki alpejskie) kwiaty – sadzenie, uprawa i pielęgnacja cyklamenów

Cyclamen persicum to łacińska nazwa kwiatu popularnie zwanego także fiołkiem alpejskim. Najczęściej cyklamenty zobaczyć można na domowych parapetach, gdzie kwitnie od jesieni do wiosny, dodając wnętrzom ciekawego akcentu kolorystycznego. Ale istnieją gatunki cyklamenów, które można również z powodzeniem hodować w przydomowych ogródkach.



Różnobarwne cyklameny na rabacie; źródło: pixabay.comRóżnobarwne cyklameny na rabacie; źródło: pixabay.com
  1. Cyklameny - wymagania glebowe
  2. Sadzenie i uprawa cyklamen
  3. Podlewanie i nawożenie cyklamen
  4. Rozmnażanie cyklamen
  5. Ochrona cyklamen
  6. Cyklameny w domu i ogrodzie
Oryginalnie cyklameny pochodzą z Bliskiego Wschodu, ale nie z Persji, jak sugeruje to nazwa, ale z Tunezji, Palestyny, Izraela, Syrii, a także Grecji i Turcji. Do Europy delikatne kwiaty zawędrowały pod koniec XVI w., choć dopiero w drugiej połowie XIX w. zyskały na popularności wraz z rozwojem technik krzyżowania i udoskonalania kultywarów. Tym ogrodniczym eksperymentom właśnie zawdzięczamy odmiany nadające się do hodowania w doniczkach.

Roślina należy do rodziny pierwiosnkowatych i odznacza się kulistą, lekko spłaszczoną bulwą – „kuklos” to w języku greckim słowo oznaczające okrągłość. Kwiaty dorastają do wysokości 30-40 cm, choć w warunkach outdoorowych bywają często niższe. Najpopularniejsze kolory płatków to róż, fiolet, biel i czerwień, a same liście są ciemno zielone, czasem pięknie wybarwione i przypominające nieco liście bluszczu. Okres kwitnienia trwa 3-4 miesiące i zależy od warunków klimatycznych wokół. Roślina jest przy tym wieloletnia, ale długość jej życia uzależniona jest od prawidłowej pielęgnacji – czy to w domu, czy w ogrodzie. W Polsce na rabacie mają szansę przeżycia tylko nieliczne gatunki odporne na niskie temperatury.

Cyklameny - wymagania glebowe

Cyklameny są dość kapryśnymi roślinami. W uprawie domowej potrzebują względnego chłodu i pół-cienistego stanowiska – idealnie powodzi się im w temperaturze ok. 8-15 stopni C w dzień, a nocą do 10 stopni C. Możesz więc ustawić je w chłodnej sypialni lub na korytarzu, idealnie na parapecie okna wychodzącego na wschód lub na północ. Nadmierne ciepło czy nasłonecznienie powodują, że kwiaty więdną i umierają. W ogrodzie wybierz rabaty chronione od wiatru i gęstego deszczu, najlepiej pod osłoną wyższych krzewów lub drzew.

Ziemia w doniczce powinna być przede wszystkim podsypana sporą warstwą drenażu. Cyklamen nie lubi bowiem zarówno suszy, jak i nadmiernej wilgotności. Gleba musi być więc przepuszczalna i lekko wapienna, o odczynie zbliżonym do neutralnego. W gliniastym podłożu cyklamenom nie będzie się powodzić dobrze.
Cyklamen dyskowaty; źródło: pixabay.com

Sadzenie i uprawa cyklamen

Jeśli zdecydujesz się na uprawę cyklamen w ogrodzie, do sadzenia bulw należy zabrać się na wiosnę. Sadzi się je przy tym bardzo płytko, tak aby górna część bulwy była lekko widoczna. Zbyt głębokie sadzenie utrudnia rozwój korzeni i może prowadzić do ich gnicia. Sadzenie lub przesadzanie w doniczkach domu podlega analogicznym zasadom.
Bez względu na to, czy doczekasz się własnych kwiatów z bulw, czy kupisz „gotową”, rozkwitłą roślinkę, po przekwitnięciu warto z cyklamenów usuwać suche kwiatostany, aby oszczędzić ich siły witalne. Liściom pozwalamy natomiast zeschnąć się i zżółknąć, bo w ten sposób cebulka wchodzi w stan spoczynku. W tym momencie należy roślinę przenieść na 2-3 miesiące do chłodnego, ciemnego pomieszczenia.

Dopiero po taki przymusowym „leżakowaniu” cyklamen może powrócić znowu na parapet. Po usunięciu starych liści będziemy teraz wyczekiwać pojawienia się nowych. Wielu ekspertów zaleca nasączenie wówczas całego podłoża wodą, a następnie odstawienie donicy do okapania nadmiaru.

Raz na jakiś czas, a zdaniem niektórych nawet co roku, warto jest cyklamen przesadzić, wymieniając podłożę i szorując dokładnie donicę. Czasami rozrastające się bulwy potrzebują zwiększenia rozmiaru naczynia, ale nie należy z tym przesadzać – cyklamenom lepiej powodzi się w ciaśniejszych donicach.

Podlewanie i nawożenie cyklamen

W okresie wegetacyjnym, a więc od jesieni do wiosny, cyklameny doniczkowe wymagają regularnego podlewania. Nie powinno się jednak moczyć ich liści i kwiatów, więc nawadniać należy od spodu, lub delikatnie wlewając wodę konewką w samą ziemię. Ogólna zasada mówi, aby podlewać 2 razy w tygodniu, ale tak naprawdę wszystko zależy od suchości powietrza w domu. Profesjonalnie hodowcy polecają raczej, aby między jednym a drugim nawadnianiem podłoże zdążyło zawsze relatywnie wyschnąć – to jest najlepsza pora, aby dodać kolejną porcję wody. W okresie spoczynku roślin podlewamy znacznie rzadziej i mniej intensywnie – raz na 14 dni powinno wystarczyć.

Nawożenie jest wysoce wskazane, ale w bardzo niskich dawkach i z aplikacją wzdłuż krawędzi donicy, z dala od łodyg i odsłoniętej bulwy. Nadmiar nawozu nie pozwoli roślinie zakwitnąć ponownie. Możesz stosować zarówno płynne preparaty mineralne, jak i organiczny kompost.
Cyklamen czerwieniejący; źródło: pixabay.com

Rozmnażanie cyklamen

Jak większość roślin bulwiastych, cyklamen rozmnożyć możesz, dzieląc jego bulwę. Cięcia należy dokonać tak, aby na każdej części było jedno oczko lub listek. Nowo otrzymane bulwy warto potraktować ukorzeniaczem, a następnie umieścić w wilgotnym piasku na chłodnym parapecie okiennym. Po kilku tygodniach bulwy się ukorzenią i wtedy można przenieść je do docelowych doniczek z normalnym podłożem. Tak przygotowane sadzonki można również umieszczać na zagonach.
Cyklameny mogą się również mnożyć za pomocą nasion, ale jest to proces tak powolny i wymagający, że trudno go komukolwiek polecać.

Ochrona cyklamen

Ogromna większość cyklamen dostępnych w kwiaciarniach i sklepach ogrodniczych to gatunki domowe, które można wprawdzie wynieść przy sprzyjającej pogodzie na balkon, ale nie należy ich nigdy pozostawiać na mrozie. Wyjątkiem od tej reguły są cyklameny ogrodowe, a w szczególności cyklamen dyskowaty (Cyclamen coum), cyklamen czerwieniejący zwany również purpurowym (Cyclamen purpurascens) oraz cyklamen bluszczolistny (Cyclamen hederifolium). Wszystkie one powinny przetrwać bez problemów zimę na rabacie, choć dla bezpieczeństwa warto przykryć je gałęziami.

Jeśli chodzi o szkodniki, to na cyklamenach pojawiają się dość często przędziorki, malutkie pajęczaki powodujące brązowienie i usychanie kwiatów. Skutecznym lekarstwem na nie są specjalistyczne spraye insektobójcze, które należy aplikować w 2-3 dawkach.

Bulwy mogą zostać również zaatakowane przez nicienie, ale zwykle oznacza to koniec żywota rośliny, przy czym chorego osobnika warto pozbyć się jak najszybciej, aby uniemożliwić ewentualne rozprzestrzenianie się problemu na inne donice.
Cyklameny jako ozdoba miejskiej przestrzeni w Madrycie; źródło: pixabay.com

Cyklameny w domu i ogrodzie

Cyklameny są przede wszystkim cenną dekoracją wnętrz, o tyle atrakcyjną, że prezentującą się najlepiej w okresie jesienno-zimowej szarugi za oknem. Sadzone w eleganckich ceramicznych donicach mogą dopełniać aranżacji stołu lub ożywiać parapety, półki naścienne i wielopiętrowe kwietniki.
Cyklameny ogrodowe doskonale nadają się natomiast do wielogatunkowych rabat bylinowych, współgrając zwłaszcza z bluszczem, żurawką oraz trawami ozdobnymi. Można je sadzić także na skałkach, o ile ziemia nie jest zbyt przesuszona. Wielką zaletą cyklamen jest ich zdolność do samodzielnego rozrastania się – po kilku latach mogą nabrać one charakteru okrywowego, zasłaniając całe połacie zagonów. Architekci zieleni polecają przy tym łączenie odmian w różnych kolorach – nawet trzech lub czterech – na zasadzie przenikających się barwnych plam. Taka kompozycja może zdobić brzeg jeziorka lub reprezentacyjny klomb na tarasie.

Cyklameny nie są roślinami łatwymi w uprawie. Najczęściej niepowodzenia wynikają jednak nie tyle z ich kapryśności, co naszej ignorancji. Wielu ludzi nie szanuje naturalnego cyklu życia rośliny i nie zapewnia jej odpowiednich warunków do zimowego spoczynku. W efekcie kwiaty szybko rzedną i obumierają.

Jeśli jednak zapewnimy im minimum niezbędnych wymagań, cyklameny odwdzięczą się kilkuletnią urodą, nie wymagając wcale nużących zabiegów pielęgnacyjnych. Wystrzegać się ich powinni jednak rodzice małych dzieci oraz posiadacze zwierząt domowych – cyklamina zawarta w liściach jest toksyczna i może powodować biegunki oraz nudności.
Agata Pavlinec

Bibliografia

  1. “https://www.cyclamen.com/en/consumer/find-out-about-cyclamen/cyclamen-stories/journey-through-history”; data dostępu: 2019-08-28
  2. “https://plantcaretoday.com/cyclamen-plant-care.html”; data dostępu: 2019-08-28
  3. “https://www.gardeningknowhow.com/houseplants/cyclamen/cyclamen-care.htm”; data dostępu: 2019-08-28
  4. “https://getbusygardening.com/cyclamen-plant-care/”; data dostępu: 2019-08-28
  5. “https://poradnikogrodniczy.pl/cyklamenperski.php”; data dostępu: 2019-08-28
Ocena (4.2) Oceń:
Pasaż zakupowy