Porzeczka czarna owoc - właściwości, witaminy i wartości odżywcze porzeczki czarnej

Zapobiega depresji, sprawia, że jesteśmy szczęśliwsi, bardziej sprawni intelektualnie i pomaga w walce z chorobą Alzhaimera – takie cuda działa maleńki owoc porzeczki czarnej. Porzeczka czarna uznawana jest za roślinę leczniczą, szczególnie ze względu na wysoką zawartość witaminy C. Dojrzałe owoce z porzeczki czarnej od wielu lat cieszą się popularnością wśród plantatorów. A Polska bryluje wśród producentów tej rośliny.



Dojrzałe owoce czarnej porzeczki, By Aconcagua (Own work) [GFDL or CC BY-SA 3.0], via Wikimedia CommonsDojrzałe owoce czarnej porzeczki, By Aconcagua (Own work) [GFDL or CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons

Porzeczka czarna (Ribes nigrum L.) to krzew owocowy należący do rodziny agrestowatych (Grossularia-ceae). Pochodzi z obszarów Europy i Azji o umiarkowanym klimacie. Jest powszechnie uprawiany w Polsce. Nasz kraj przoduje w uprawie porzeczki czarnej zarówno w Europie jak i na świecie.

Porzeczka czarna może stanowić ciekawy element dekoracyjny ogrodu. Czarne kiście drobnych kulek nie tylko ładnie wyglądają, ale również dobrze smakują. Zresztą zalet porzeczki czarnej jest zdecydowanie więcej. Owoce te, to hit dietetyki. Są bogatym źródłem witamin, mikroelementów, związków organicznych i soli mineralnych.


O czym w uprawie tej rośliny powinniśmy pamiętać? Porzeczka czarna nie jest rośliną wymagającą, a jej uprawa nie jest trudna. Porzeczka bardzo wcześnie wiosną rozpoczyna wegetację, więc lepiej sadzić ją jesienią. Porzeczki preferują słoneczne stanowiska, im więcej słońca dostanie, tym lepiej będzie rosła i owocowała. Oczywiście nie należy zapominać o podlewaniu. Porzeczkę czarną należy porządnie nawadniać raz na kilka dni, tak obficie, by woda dotarła do korzeni. Kompost stosujemy przez cały rok, natomiast jesienią możemy potraktować krzew porzeczki czarnej obornikiem. Należy również pamiętać o odpowiednim cięciu. Przycinanie pędów raz na dwa trzy lata sprzyja to prawidłowemu wzrostowi i jakości owoców. Krzewy porzeczek mogą rosnąć wiele lat, a owocować zaczynają około 3 roku od posadzenia.
Czarna porzeczka, fot. pixabay.com
Czarna porzeczka nie jest rośliną wymagającą w uprawie. Fot. pixabay.com
 
Porzeczka czarna jako roślina uprawna pojawiła się dopiero w XV wieku. Chociaż pewne źródła historyczne podają, że o jej właściwościach leczniczych wiedział już w XI wieku perski lekarz i filozof Avicenna. Pierwsze udokumentowane wzmianki dotyczące porzeczki czarnej znajdziemy w zapiskach  XVII-wiecznych zielarzy, którzy wykorzystywali te czarne owoce jako składniki mikstur leczniczych i herbat. W XVII w. porzeczka czarna została sprowadzona do Stanów Zjednoczonych, jednak nie cieszyła się dużą popularnością. Dopiero odkrycie w XX wieku dużych ilości witaminy C w tych owocach spopularyzowało krzew i pobudziło przetwórstwo.

A co na wówczas pomagał sok z porzeczek czarnych? Stosowany był głównie przy problemach z żołądkiem, by wzmocnić odporność, zbić gorączkę, oczyścić nerki i zwalczyć reumatyzm. Dawna medycyna ludowa stosowała napary z liści i owoców porzeczki czarnej przy leczeniu anginy, chorób jamy ustnej i dziąseł, wrzodów żołądka czy na ukąszenia owadów.

Współcześnie owoce porzeczki czarnej doceniane są za ich smak wartości odżywcze. Wykorzystuje się jej liście i owoce. Wiadomo, że w owocach porzeczki czarnej znajdziemy dużo związków biologicznie czynnych, które mają właściwości przeciwutleniające. Składnikami porzeczki czarnej są także tłuszcz, białko, węglowodany, pektyny, cukry, kwasy fenolowe (protokatechowy, p-kumarowy, kawowy, ferulowy, chlorogenowy i neochlorogenowy), barwniki antocyjanowe (antocyjany, flawanole, flawonole i proantocyjanidyny), witaminy - witamina A, witaminy z grupy B (witamina B1, B2, B3 i B6), witamina C, E, K i P oraz minerały - bor, chlor, cynk, fosfor, jod, kobalt, magnez, mangan, miedź, molibden, potas, siarka, sód, wapń i żelazo. Wystarczy garstka owoców porzeczki czarnej, by  zaspokoić dzienne zapotrzebowanie na witaminę C dorosłego człowieka. Zawartość poszczególnych składników odżywczych zależy od odmiany, jak i klimatu w którym rośnie porzeczka czarna.
Fot. Karen Jackson[CC BY-ND 2.0 ], Flickr.com
Liście pełne zdrowia

Niebagatelne znaczenie mają też liście porzeczki czarnej. Zawierają one olejki eteryczne, flawonoidy, garbniki, sole mineralne, rutynę i spore ilości witaminy C i P. Napary z liści Działają ściągająco, dlatego stosowane są przy problemach z żołądkiem, chorobach dziąseł i gardła. Dawniej uważano, że płukanie jamy ustnej wyciągiem z liści hamowało rozwój próchnicy.

Czarna porzeczka kontra choroby cywilizacyjne

Naturalne przeciwutleniacze zawarte w owocach porzeczki czarnej odgrywają ważną rolę w leczeniu i profilaktyce chorób cywilizacyjnych, takich jak cukrzyca, miażdżyca, choroby serca czy nowotwory.  Wykazano, że są to związki o wysokiej aktywności wobec większości wolnych rodników i reaktywnych form tlenu. Porzeczka czarna, ze względu na dużą zawartość pektyn redukuje poziom złego cholesterolu, a wypełniając żołądek, zwiększa uczucie sytości. Czarna porzeczka jest stosunkowo mało kaloryczna – 100g świeżych owoców dostarcza 60 kcal. Dlatego owoce porzeczki czarnej mogą okazać się pomocne w walce z otyłością. Z uwagi na obecność antocyjanów zaleca się spożywanie soku z porzeczek czarnych w diecie przeciwmiażdżycowej. Można go stosować także zewnętrznie przy oparzeniach.

Nie tylko owoce są surowcem leczniczym. Napary z liści porzeczki czarnej działają moczopędnie, przeciwgnilnie – dlatego stosuje się je przy schorzeniach nerek i przewody pokarmowego. Zalecane są przy chorobach krążenia, ponieważ poprawiają czynność serca i zmniejszają obrzęki – pisze w książce „Zioła. Jak zbierać, przetwarzać, stosować” Magdalena Gorzkowska. Napar z liści porzeczki poprawia tez nastrój i sen, zmniejsza niepokój.
Fot. Karen Jackson[CC BY-ND 2.0 ], Flickr.com
Badania przeprowadzone w ramach projektu finansowanego przez UE „Bioactive compounds from blackcurrant processing waste for brain health” wykazały, że bogate w antocyjany ekstrakty z porzeczki czarnej chronią układ nerwowy, wyłapując wolne rodniki, takie jak reaktywne form tlenu (ROS). Ponadto, wykazano, że polifenole bezpośrednio hamują akumulację peptydu beta-amyloidowego, czynnika wywołującego chorobę Alzheimera.

Owoce porzeczki czarnej (Ribes nigrum L.) cieszą się w Polsce ogromną popularnością ze względu na smak i walory zdrowotne. Świeże owoce wykorzystuje się do produkcji nalewek, nektarów, dżemów, konfitur, kompotów, likierów i wina. Jej dzika odmiana objęta jest w Polsce ochroną gatunkową, dlatego wykorzystuje się głównie owoce pochodzące z komercyjnych upraw.

Zatem powodów do sięgania po porzeczki czarne jest wiele. Są to owoce bardzo zdrowe, smaczne i na dodatek nasze, z naszych rodzimych upraw. Dlatego jedzmy porzeczki czarne na zdrowie!
Ekologia.pl

Bibliografia

1. Związki fenolowe w nalewkach z wybranych owoców (http://www.dbc.wroc.pl/Content/23679/239_SokolLetowska_A_Zwiazki%20fenolowe_DBC.pdf)
2. Magdalena Gorzkowska; „Zioła. Jak zbierać, przetwarzać, stosować”; Wydawnictwo BOSZ

Ocena (4.3) Oceń:

Pasaż zakupowyprzejdź do pasażu pasaż

Ogłoszenia - ekologia.pl
Pasaż zakupowy