Fruczak gołąbek – opis, występowanie i zdjęcia. Owad fruczak gołąbek ciekawostki
Od maja do czerwca przylatują do nas z południowej Europy. Znoszą palące promienie południowego słońca, a do tego są rekordzistami w długości przelotu, w trakcie którego mogą osiągnąć prędkość nawet 50 km/h. O kim mowa? Co to za motyl przypominający kolibra? Opis ten doskonale pasuje do spotykanego na terenie naszego kraju motyla – fruczaka gołąbka.
Fruczak gołąbek – motyl przypominający kolibra
Ten kto pierwszy raz zobaczy tego owada, może odnieść mylne wrażenie, że spotkał kolibra. Tylko skąd koliber w Polsce? Odpalamy internet, wpisujemy hasło „polski koliber” i znajdujemy odpowiedź. Ten owad, przypominający egzotycznego ptaka, to motyl – fruczak gołąbek.
Fruczak gołąbek (Macroglossum stellatarum) to motyl z rodziny zawisakowatych (Sphingidae). Zawisaki mogą poszczycić się tym, że należą do najlepiej latających motyli na świecie. Aerodynamiczna budowa, odpowiednio skonstruowane skrzydła i mięśnie sprawiają, że motyle te latają niezwykle szybko, osiągając prędkość do 50 km/h. Poza tym nazwę można skojarzyć ze stylem latania, który nawiązuje do tego, że pobierają pokarm niczym koliber – zawisając w powietrzu i spijając długą trąbką nektar. Rodzina zawisakowatych liczy ok. 20 gatunków. Do zawisaków należy m. in. zmora trupia główka (Acherontia atropos) – największy motyl, jakiego możemy spotkać w Polsce (rozpiętość skrzydeł wynosi 10–14 cm). Ta ćma żerująca w nocy, na grzbiecie ma charakterystyczny rysunek, który przypomina ludzką czaszkę.
Jak wygląda fruczak gołąbek? Opis i cechy charakterystyczne
Długość jego ciała wynosi 3-4 cm. Owad jest bardzo ciekawie ubarwiony. Odwłok ma barwę szarobrunatną, a w jego środkowej części są żółtawe plamki. Zaś w tylnej części odwłoka znajdują się pęczki odstających białych i czarnych łusek, które do złudzenia przypominają ptasi ogon. Łuski te pełnią rolę „stateczników” owada, które ułatwiają sterowanie w locie. Na głowie fruczaka znajduje się para ciemno brunatnych czułków. Ciało ma krępe, pokryte gęstymi włoskami.
Jak na motyla przystało, ma dwie pary skrzydeł o rozpiętości 4-5 (niekiedy do 7) cm. Posiada też całkiem pokaźne, masywne ciało. Zatem jest to całkiem duży owad o skromnym ubarwieniu. Przednie skrzydła mają srebrzysto-szary odcień, a drugie wpadają w tony złoto-rdzawo-pomarańczowe.
Życie fruczaka gołąbka
Dorosły fruczak gołąbek już nie rośnie, a pokarm pobiera by mieć energię do latania. Fruczaki żywią się nektarem kwiatów przytulii, marzanny barwierskiej, ostu, floksu, petunii, cynii, chabru czy gwiazdnicy. Poszukując pokarmu motyl zgrabnie przelatuje pomiędzy roślinami, a zwisając nad kwiatem, wsuwa do jego wnętrza długą rurkę ssawki. Zachowaniem przypomina kolibra, bo spija nektar unosząc się w powietrzu. Przez spore rozmiary i swoje zachowanie często bywa mylony z tym ptakiem.
Fruczak gołąbek pojawia się u nas w dwóch pokoleniach. Pierwsze pokolenie przylatuje z południa Europy na przełomie maja i czerwca. Drugie pokolenie pojawia się w sierpniu wraz gąsienicami żerującymi na różnych gatunkach przytulii i wiciokrzewu. Gąsienice mają barwę jasnozieloną z drobnymi białymi kropkami na całym ciele. Po bokach ciągną się podłużne białawe linie, a na końcu odwłoka znajduje się charakterystyczny kolec o nieznanej funkcji. Od końca sierpnia do października można oglądać osobniki, które wykluły się ze złożonych już u nas w kraju jajeczek.
We wrześniu zawisaki migrują na południe Europy, by tam przeczekać zimę. Przylatują do nas w maju i czerwcu. Jednak nie są to te same owady, które opuściły nasz kraj, ale ich potomstwo. Urodzone w naszym kraju motyle, jeśli nie zdążą odlecieć na południe, z powodu zimna – giną. Chociaż są naukowcy, którzy twierdzą inaczej. Nieznana jest ilość osobników wychowanych w kraju, która udaje się w drogę powrotną na południe. Niektórzy entomolodzy twierdzą, że tylko niewielka liczba owadów jest w stanie przehibernować nasze zimowe mrozy.
Fruczak gołąbek – motyl przypominający kolibra, fot. shutterstock
Fruczak gołąbek jest mistrzem latania
Skąd ten zawisak? Prawdopodobnie od sposobu latania. Owad ten, jak koliber zawisa nad kwiatem i za pomocą długiej, cienkiej trąbki (rurki-ssawki) spija nektar. Bez zastanowienie można napisać, że zawisaki to mistrzowie latania. Ich masywne ciało zbudowane jest z silnych mięśni, które umożliwiają im przemieszczanie się z prędkością powyżej 50 km/h. Podczas spijania nektaru z kwiatów, skrzydła wykonują ruchy o częstotliwości aż 5 tysięcy uderzeń na minutę, czyli ponad 80 na sekundę. Dzięki temu motyl dosłownie zawisa w nieruchomo w powietrzu. Jak podają naukowcy, w ciągu minuty lotu ćma ta może odwiedzić nawet sto kwiatów. Podobno jej ciało rozgrzewa się pod wpływem wykonywanych drgań mięśni nawet do 38 stopni Celsjusza – zachodzi wtedy zjawisko endotermii (wewnętrznej produkcji ciepła).
Fruczak gołąbek to ćma i motyl w jednym
Fruczak gołąbek to ćma, który jak ćma się nie zachowuje. Zamiast nocnych eskapad, woli odwiedzać kwiaty w promieniach palącego słońca. Z racji tego, że egzystuje w ciągu dnia, musi być bardzo ostrożny i uważny, ze względu na czyhające niebezpieczeństwa. Fruczak gołąbek ma bardzo dobry wzrok, który pozwala mu ekspresowo reagować na zmiany w otoczeniu. Jeżeli chcemy bliżej przyjrzeć się temu motylowi, to musimy podchodzić do niego bardzo ostrożnie, gdyż fruczak błyskawicznie odpowiada na ruch, salwując się ucieczką.
Fruczak gołąbek przylatując do nas z południa Europy, odbywa długodystansowe loty migracyjne, pokonując przy tym odległości rzędu kilku tysięcy kilometrów. Owada tego można dostrzec już od maja -czerwca w kwiatowej części parków, ogrodów oraz na balkonach, gdzie rosną wybrane, pięknie kwitnące rośliny ozdobne. Najaktywniejsze są od sierpnia do września, kiedy żerują na cyniach i astrach, petuniach czy przytuliach.
Motyl fruczak gołąbek żywiący się nektarem kwiatów, przypominający egzotycznego kolibra, fot. shutterstock
Zaproś fruczaka gołąbka do swojego ogrodu
Jakie rośliny posadzić, aby zaprosić te niezwykłe motyle do naszego ogrodu. Owad ten nie jest wybredny. Fruczak gołąbek, a raczej jego gąsienica do życia potrzebuje zwykłych chwastów, zwłaszcza przytulii. Owad dorosły lubi żerować na kwiatach o dużych kielichach z dużą ilością nektaru. Dlatego często można go spotkać na pelargonii, petunii, maciejkach, floksach, astrach, cyniach, budlejach, chabrach czy malwach. To właśnie te kwiaty przyciągają fruczaki, dając nam okazję do niecodziennych obserwacji. Taki ogród chętnie odwiedzą też inne gatunki motyli dziennych.
Zatem nie trzeba spełniać nie wiadomo jakich wymagań, by fruczak gołąbek do nas zawitał. Jeśli gąsienica będzie miała na czym żerować, a dorosły osobnik z czego spijać nektar, to jest wielkie prawdopodobieństwo, że będziemy mieli przyjemność zaobserwować tego owada u nas w ogrodzie. Tylko warunek jest jeden – im mniej chemicznych środków roślin tym lepiej!
Fruczak gołąbek jest bardzo szybkim i sprytnym motylem i nie jednemu z nas umknie on uwadze. Dlatego potrzebna jest cierpliwość i odrobina szczęścia, by wypatrzeć go w ciepłe popołudnie, kiedy w ciepłe i słoneczne dni odwiedza ukwiecone ogrody i balkony.
Fruczak gołąbek – najczęściej zadawane pytania
Ile żyje fruczak gołąbek?
Dorosły owad (imago) – żyje zazwyczaj od 2 do 4 tygodninW cieplejszych rejonach może mieć 2–3 pokolenia rocznie, a w Europie Środkowej zwykle dwa: jedno wiosenne i jedno letnie.
Czy fruczak gołąbek to ćma?
Tak, fruczak gołąbek (Macroglossum stellatarum) to gatunek ćmy, choć jego wygląd i zachowanie często przypominają kolibra, co może być mylące.
Czy fruczak gołąbek jest pod ochroną?
Fruczak gołąbek, należący do rodziny zawisakowatych, nie jest objęty ochroną gatunkową, ponieważ populacja tych owadów jest stabilna i niegrozi im wyginięcie. Należy jednak pamiętać, że mimo braku ochrony gatunkowej, chwytanie motyli w środowisku naturalnym jest wciąż zabronione.
Dziennikarz portalu Ekologia.pl
Opublikowany: 14 maja, 2025 | Zaktualizowany: 29 lipca, 2025
- Willmott A. & Ellington, C.; "The Mechanics of Flight in the Hawkmoth Manduca Sexta"; The Journal of Experimental Biology 200, 2705–2722 (1997);
- Zlatkov, Boyan & Beshkov, Stoyan & Ganeva, Tsveta. (2017); "Oenothera speciosa versus Macroglossum stellatarum: killing beauty"; Arthropod-Plant Interactions. 12. 10.1007/s11829-017-9588-3;
- ORIGINAL PAPERR. Kern; "Visual position stabilization in the hummingbird hawk moth,Macroglossum stellatarum L.II. Electrophysiological analysis of neurons sensitiveto wide-Æeld image motion"; J Comp Physiol A (1998) 182: 239-249;
- Eric R. Olson; "Featured Creature: Hummingbird Hawk-Moth"; https://www.pbs.org/wnet/nature/blog/featured-creature-hummingbird-hawk-moth/; 2019-07-09;
Właśnie w tej chwili spija nektar z surfinii!
Dzisiaj rano odwiedził Wrocław. Widziałam go u nas na balkonie jak spijał nektar z lawendy
Właśnie w tej chwili spijna nektar z surfinii!
Dzisiaj rano cudaczek był u nas na balkonie w Szklarskiej Porębie. Spodobały mu się nasze goździki. Jest śliczny, nigdy takiego wcześniej nie widzieliśmy.
A ja widziałam to cudo dziś po raz pierwszy w życiu pieląc kwiatowy ogród w Żelechowie powiat grodziski województwo mazowieckie.
Znowu zawitał na mój balkon w Poznaniu:)
Wczoraj i dzien wczesniej odwiedzil balkon z pelargoniami na 4 tym pietrze w samym srodku Warszawy.
Od kilku ciepłych dni fruczak spija nektar z kwiatów w ogrodzie w Kościelisku. Bywa tu co rok.
W dniu dzisiejszym były dwa fruczaki na naszym balkonie i oczywiście sie posilały na peralgoniach . Niesamowity widok
U mnie jest na razie codziennie. Tuż po wschodzie słońca.
A mnie odwiedziła cala gromadka pod Olsztynem na Warmii. Spijaly nektar z kwitnących kwiatów. Widok niespotykany dotąd. Zaczarowana chwila. 7 października 2018
Piękny, widziałam przed chwila w Legnicy ♡
Odwiedza nas od ok 4 Tygodni.Ober-Mörlen , Hessen Niemcy. Zachowaniem do złudzenia przypomina koliberka
Dzisiaj zauważyłem tego owada na balkonie.Oczywiście myślałem, że to koliber i nagrałem go telefonem
Kraków, Prokocim – dziś na pelargoniach się posilał, trochę zbaraniałam, myślałam że to koliber :)
Niesamowity widok. Wczoraj i dzisiaj na naszych balkonowych kwiatkach w Nowym Sączu.
06.10.2018, godz 11.10 kozy okolice bielska białej , coś wspaniałego spijał nektar z lawendy, piękny
Witam. Dzisiaj to jest 5.10.2018r. Udało mi się zfilmować tego kalibracja który wypija w locie nektar z pelargoni na moim balkonie. Przylatuje już trzeciego poranka około7.00. Woj.Podlaskie m.Grajewo.byłem przekonany że komuś uciekł prawdziwy z Brazyli
Dwa dni temu widziałem koliberka w okolicy Łęczycy. Byłem w lekkim szoku! Gdy się dobrze przyjrzałem zobaczyłem że to piękna ćma.
Własnie widziałam go jak spije nektar z pelargoni. Cos pieknego. Koliberek!
Witam,ja właśnie widziałam go w Bydgoszczy na moim balkonie .Rozwieszam pranie a tu koliber
Na herberta duzo ich bylo w budlejach
Przed chwilą sfilmowałam go na swoim balkonie we Wrocławiu. Piękny!
Ja tez dziś go widziałam Szokk
Dzisiaj był w Staszowie woj. Świetokrzyskie. Jest naprawde bardzo szybki.