Koźlarz babka (Leccinum scabrum)

Nazywany/a też: grzyb chropowaty, grzyb koźlarz, grzyb szorstkotrzonowy, babka, borowik koźlarz, borowik kozak, brzezak, brzeźak, brzeźniak, brzozak, brzozowik, czeszczewik, czarny koźlarz, huba podbrzeźniak, kozak właściwy, kozak, koźlak, koźlarz, kozaczek, kozar, koziar, koźlar, koźlarek, koźlarz różowiejący, podbrzeźniak, podgrzybek koźlarz, stojaczek, stojak, żydek

Koźlarz babka jest grzybem jadalnym, pochodzącym z rodziny borowikowatych. W Polsce jest bardzo pospolity, a grzybiarze cenią sobie dobry smak młodych okazów. 

  1. Sezon
  2. Występowanie
  3. Wygląd
  4. Właściwości
  5. Zastosowanie
  6. Galeria zdjęć

Sezon

Koźlarz babka rośnie od maja do października.

Czy wiesz, że...
  • Wyodrębniono dwie odmiany koźlarza babki o skrajnie zabarwionych owocnikach: koźlarz babka odmiana biała i koźlarz babka odmiana czarna.
  • Nazwę polską koźlarza babki podała biolog Alina Skirgiełło w 1960 roku.

Występowanie

Koźlarz babka występuje w lasach liściastych i mieszanych, często na obrzeżach, a nawet poza lasem. Rośnie wyłącznie pod brzozami. Zazwyczaj można go znaleźć w grupach po kilka sztuk, choć zdarza się, że wstępuje też pojedynczo. Rośnie w strefie klimatu umiarkowanego półkuli północnej. W Europie Środkowej jest bardzo pospolity.

Wygląd

Owocnik koźlarza babki osiąga średnicę od 4 do 20 cm. U młodych osobników ma półkolisty kształt, który z wiekiem zmienia się w wypukły i poduszkowaty. Może przybierać różne odcienie kolorów szarego, orzechowego i brązowego. Ma suchą, jedwabistą i gładką powierzchnię. Niekiedy zdarzają się osobniki pokryte drobnymi kosmkami. Skóra kapelusza nie pokrywa się śluzem nawet w czasie wilgotnej pogody. Trudno oddzielić ją od miąższu.

Rurki koźlarza babki osiągają długość od 10 do 25 mm. U młodych okazów są białe, u starszych robią się szarobrązowe lub szare. Są głęboko wcięte przy trzonie, wolne i oddzielające się od siebie. Łatwo oddzielają się od miąższu. Mają drobne, okrągłe pory. Uszkodzone rurki nie zmieniają swojej barwy.

Trzon koźlarza babki osiąga wysokość od 8 do 20 cm i grubość od 1 do 3,5 cm. Może mieć jasnożółty lub biały kolor, u podstawy przybiera zielony odcień. Usiany jest ciemnymi orchowo-brązowymi lub czarnymi łuseczkami. Ma podłużne włókienka i bruzdy, a pod kapeluszem bywa pokryty siateczką. Rozszerza się u podstawy i ma cylindryczny smukły kształt. Czasem zdarzają się okazy o trzonie maczugowatym. Często bywa wygięty.

Miąższ koźlarza babki u młodych okazów jest zwarty, twardy i elastyczny. U starszych osobników mięknie. W kapeluszu ma białą barwę i jest grubomięsisty, z wiekiem staje się szary i wodnisty. W trzonie jest włóknisty i łykowaty, ma biały kolor z zielonym lub żółtym odcieniem u podstawy. Po przecięciu, początkowo przybiera barwę niebieską, a później ponownie blednie. Ma łagodny i przyjemny smak oraz słaby owocowy zapach.

Koźlarz babka często bywa mylony z niejadalnym goryczakiem żółtym. Można jednak łatwo odróżnić je po smaku – goryczak żółty jest gorzki. Koźlarza babkę można pomylić także z koźlarzem garbowym, który jednak rośnie tylko pod grabami, a jego miąższ po uszkodzeniu barwi się na kolor brudnoróżowy lub czarny.

Właściwości

Koźlarz babka jest dobrym grzybem jadalnym zbieranym głównie ze względu na walory smakowe. Nie posiada jednak ważniejszych wartości odżywczych.

Zastosowanie

Koźlarz babka nadaje się do suszenia, marynowania i gotowania. Wykorzystywany jest jako dodatek do sosów, zup, mięs oraz innych przetworów. Najsmaczniejsze i najlepsze są młode osobniki. Starsze mają gąbczasty i wodnisty kapelusz oraz zdrewniały trzon, przez co tracą swoje walory smakowe.

Okres zbiorów

IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXXIXII
Koźlarz babka "Leccinum scabrum LC0108" autorstwa I, Jörg Hempel. Licencja CC BY-SA 2.0 de na podstawie Wikimedia Commons.

Galeria zdjęć

Koźlarz babkaKoźlarz babka - spód kapelusza, By Jerzy Opioła (Own work) [GFDL or CC BY-SA 4.0-3.0-2.5-2.0-1.0], via Wikimedia Commons
Koźlarz babka - młode owocniki, By Leccinum_scabrum18092009.jpg: Sylfred1977derivative work: Ak ccm [CC BY-SA 3.0 or GFDL], via Wikimedia CommonsBy 2007-10-13_Leccinum_scabrum_(Bull.)_Gray_12300.jpg:This image was created by user vesna maric (kalipso) at Mushroom Observer, a source for mycological images.You can contact this user here.derivative work: Ak ccm [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons
Indeks nazw
A B C D E F G H I J K L Ł M N O Q P R S Ś T U V W X Y Z Ż Ź
Pasaż zakupowy