Niedziela 12.05.2019

Zaskroniec - opis, występowanie i zdjęcia. Gad zaskroniec ciekawostki

Zaskroniec zwyczajny jest najpospolitszym wężem występującym w Polsce. Zatem wygrzewający się w porannym słońcu zaskroniec zwyczajny nie powinien zdziwić osoby spacerujące po lesie czy łące. Jak rozpoznać zaskrońca zwyczajnego? Czy te objęte ochroną gatunkową gady są groźne dla człowieka?



Zaskroniec zwyczajny, fot. shutterstockZaskroniec zwyczajny, fot. shutterstock
  1. Oko w oko zaskrońcem
  2. Jak rozmnażają się zaskrońce?
  3. Nie bójmy się zaskrońców
Zaskroniec zwyczajny (Natrix natrix) zamieszkuje większą część Europy, północną Afrykę, środkową część Azji i Azji Mniejszej. W Polsce można go spotkać praktycznie wszędzie, za wyjątkiem wysokich gór. Jednak zaskroniec najbardziej upodobał sobie podmokłe lasy, łąki i okolice zbiorników wodnych. Z racji tego, że są to gady zmiennocieplne, wygrzewające się w porannym słońcu zaskrońce, to typowy widok w polskich lasach.

Oko w oko zaskrońcem

Największą szansę na spotkanie tego węża mamy na wiosnę – w okresie od kwietnia do czerwca. Wtedy zaskrońce wygrzewają się na słońcu po zimowaniu, by podnieść temperaturę swojego ciała. Zimą ukryte w jamach, norach kretów, pniach, przesypiają gromadnie do końca marca.

Jak zidentyfikować zaskrońca zwyczajnego? Problem z rozpoznawaniem węży polega na tym, że są niezwykle zwinne i zanim zdążymy się im przyjrzeć, znikają w trawie lub kryjówce. Oczywiście węży nie należy łapać – najlepiej przyjrzeć się układowi plam na ich grzbiecie.

Zaskroniec zwyczajny w tylnej części głowy ma dwie jaskrawe plamy. To właśnie żółtym lub żółto-pomarańczowym kleksom „za skroniami” zaskroniec zawdzięcza swoją nazwę. Charakterystyczną cechą zaskrońca są również okrągłe źrenice. Długość ciała zaskrońca dochodzi do 150 cm (samica) i 80 cm (samiec). Jego głowa jest spłaszczona grzbietowo i słabo oddzielona od reszty ciała (ze względu na brak gruczołów jadowych).

Ciało zaskrońca pokryte jest drobnymi, szorstkimi łuskami, a kremowy brzuch wyłożony jest szerokimi tarczkami. Zaskroniec charakteryzuje się jednolitym szarym, zielonkawym lub zielonkawo-brązowym kolorem tułowia i ogona. W zależności od podgatunku można spotkać też zaskrońce cętkowane, całe białe lub czarne bez charakterystycznych plam. Przykładem takiego jednolitego ubarwienia jest zaskroniec melanistyczny, którego można spotkać m. in. w Bieszczadach.

Czym się żywi zaskroniec zwyczajny? Zaskrońce żywią się żabami, rybami i małymi gryzoniami. Młode zaskrońce gustują w kijankach, dżdżownicach, małych rybach i larwach traszek. Gady te swoją zdobycz połykają w całości, a ze względu na sztywną budowę ciała zaskrońce nie oplatają się wokół swojej ofiary.
Charakterystyczną cechą zaskrońca są również okrągłe źrenice, fot. shutterstock
 

Jak rozmnażają się zaskrońce?

Rytuały godowe u zaskrońców zwyczajnych zaczynają się już w kwietniu. Wtedy to w nasłonecznionych miejscach można zaobserwować duże kłębowiska węży. Na przełomie czerwca i lipca w spróchniałych konarach, gnijących liściach lub kompostownikach samica składa jaja (przeważnie od 8 do 20, a zdarza się, że nawet do 50). Młode węże wylęgają się po upływie 4-8 tygodni − przeważnie w końcu sierpnia lub we wrześniu. Zdarza się też, że do godów dochodzi w lecie czy wczesną jesienią. Wtedy samice z zapłodnionymi jajami przesypiają zimę, a wiosną składają jaja. W naturze zaskrońce dożywają 15 lat.
Zaskroniec jest świetnym pływakiem, zagrożony często ucieka do wody, fot. shutterstock

Nie bójmy się zaskrońców

Co istotne – zaskroniec zwyczajny jest wężem niejadowitym i całkowicie niegroźnym dla człowieka. Ma bardzo spokojne usposobienie i jeżeli poczuje zagrożenie, w obronie zaczyna udawać martwego albo wypuszcza ciecz o nieprzyjemnym zapachu, która ma zniechęcić potencjalnego agresora. Z racji tego, że jest świetnym pływakiem, zagrożony często ucieka do wody. Mimo iż zaskroniec zwyczajny jest całkowicie niegroźny dla człowieka, co roku setki tych gadów giną z rąk wystraszonych turystów.
A szkoda, bo zaskrońce zwyczajne to piękne i wyjątkowo pożyteczne węże. Niestety w Europie jest ich coraz mniej. Zagrożeniem dla zaskrońców są ludzie, a przede wszystkim turyści, dla których wszystko co pełza kojarzy się z jadowitą żmiją. A zaskrońce zwyczajne są łagodne – nie kąsają, nawet gdy weźmie się je do ręki, a gdy widzą człowieka, po prostu schodzą mu z drogi. „Kto więc nie chce stanąć z nimi oko w oko, niech chodzi, tupiąc. Tym sposobem ostrzeże te gady, które wprawdzie są głuche jak pień, ale doskonale wyczuwają drgania podłoża.” – przekonuje Andrzej G. Kruszewicz na łamach portalu e-ogrody.pl.

Zaskrońce zwyczajne mają też swoich naturalnych wrogów. Szczury, ptaki, kuny gustują w jajach zaskrońców. Młode węże mogą paść ofiarą ryb, żab i ptaków, a dorosłe osobniki często stają się łupem bocianów, czapli, myszołowów, lisów i borsuków.

Te sympatyczne węże są też często rozjeżdżane przez samochody. Szczególnie wczesną jesienią, kiedy zaskrońce zwyczajne wygrzewają się na ciepłym asfalcie. Kolejnym zagrożeniem dla zaskrońców są zanieczyszczenia zbiorników wodnych i lasów oraz środki ochrony roślin.

Nie bójmy się zaskrońców – apelują leśnicy. Są to bardzo pożyteczne zwierzęta i zupełnie niegroźne dla człowieka. Dlatego do obecności zaskrońca zwyczajnego w przydomowym oczku wodnym czy kompoście należy się przyzwyczaić, jak do widoku żaby czy ropuchy.
Ekologia.pl

Bibliografia

  1. Pokrant, Felix & Böhme, Wolfgang & Ivanov, Martin. (2015); “Integrative Taxonomy of the Grass Snake (Natrix natrix)”; Conference: GFBS 2015, At Bonn;
  2. BOŻENNA GRABIŃSKA; “GEOGRAFIA GADÓW EUROPY NA TLE ŚWIATA”; ZESZYTY IGiPZ PAN nr 57;
  3. CAROLIN KINDLER,WOLFGANG BOHME,CLAUDIA CORTI, VACLAVGVOZDIK, DANIELJABLONSKI, DAVID JANDZIK, MARGARIT AMETALLINOU, PAVEL SIROKY & UWE FRITZ; “Mitochondrial phylogeography, contact zones and taxonomy of grass snakes (Natrix natrix,N. megalocephala)”; Zoologica Scripta;
  4. Najbar, Bartłomiej & Borczyk, Bartosz. (2012); “Zaskroniec Zwyczajny. Biologia i Ochrona (Grass Snake. Biology & Conservation)”; Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego;
Ocena (3.8) Oceń:

Pasaż zakupowyprzejdź do pasażu pasaż

Ogłoszenia - ekologia.pl
Pasaż zakupowy