Jak mrozić żywność? - zasady bezpiecznego mrożenia żywności

Mrożenie żywności to zdecydowanie najzdrowszy sposób konserwacji, pozwalający zachować maksimum witamin i innych cennych dla organizmu związków odżywczych. Temperatura poniżej 0 stopni C nie wymaga przy tym użycia żadnych sztucznych związków chemicznych stosowanych powszechnie do przedłużania trwałości produktów pokarmowych. Nie każdy z nas jednak wie jak mrozić żywność, aby nie stwarzała ryzyka zatrucia, a przy tym cieszyła podniebienie optymalną teksturą oraz smakiem.



Żywność najlepiej mrozić jest w specjalnych, szczelnie zamykanych woreczkach, fot. shutterstockŻywność najlepiej mrozić jest w specjalnych, szczelnie zamykanych woreczkach, fot. shutterstock
  1. Kiedy mrozić żywność?
  2. W czym mrozić żywność?
  3. Zasady organizacji zamrażalnika
  4. Mrozimy mięso i ryby
  5. Jak mrozić owoce i warzywa?
  6. Mrożenie ugotowanych dań
  7. Których produktów nie należy mrozić?
Jest wiele okoliczności w życiu, które skłaniają nas do mrożenia żywności. Od brak czasu na codzienne przygotowanie posiłków, po nadmiar świeżych płodów z ogródka czy działki. Wielu ludzi umyślnie przygotowuje podwójne czy potrójne ilości strawy, a potem porcjuje je na pojedyncze dania do rozmrożenia w razie potrzeby. Mrożenie pozwala uniknąć wyrzucania żywności, a przede wszystkim zapewnia nam w okresie zimowym stałą podaż owoców i warzyw.

Kiedy mrozić żywność?

Eksperci zgadzają się, że jakość żywności po rozmrożeniu w dużym stopniu zależy od stanu, w jakim została ona umieszczona w zamrażalniku. Stąd mądra zasada, aby zamrażać potrawy świeże, smakujące jak najlepiej, nie zaś pozostałości po posiłkach, które już 3 dni leżą w lodówce. Dotyczy to również owoców i warzyw, które powinny być dojrzałe, ale nie przejrzałe czy nadpsute, oraz surowego mięsa i ryb, które powinny być mrożone jak najszybciej po nabyciu. Żywność, zarówno świeża, jak i poddana cieplnej obróbce, lepiej zachowuje kolor, smak i zapach, jeśli przechowywana jest w temperaturze poniżej 0 stopni C!

Jednocześnie, należy pamiętać, że mrozimy tylko i wyłącznie pokarmy zimne, a najlepiej wręcz schłodzone. Umieszczanie w zamrażalniku ciepłych jeszcze produktów podwyższa ogólną temperaturę i może prowadzić do częściowego rozmrożenia innych pokarmów znajdujących się obok, co z kolei stwarza poważne zagrożenie rozwoju patogenów chorobotwórczych.

W czym mrozić żywność?

Ogólna zasada mówi, że im mniejsze porcje mrozimy, tym szybciej ulegają one schłodzeniu do pożądanej temperatury, a wydajność energetyczna zamrażalnika jest znacznie lepsza. Również, z czysto praktycznego punktu widzenia, lepiej jest rozmrozić dwie porcje zupy niż jedną większą, z której części nie wykorzystamy.

Ponieważ miejsce w zamrażalniku jest z reguły bardzo ograniczone, idealnie jest pakować żywność do specjalnych woreczków, najlepiej z plastikowym suwakiem typu „zip-top”, który zapewnia maksymalną szczelność. Tym sposobem nie tylko unikniemy przesiąkania zapachów, ale zminimalizujemy objętość mrożonek – poszczególne paczki można zwykle łatwo układać jedna na drugiej. Przed zamknięciem należy wytłoczyć z torebki całe powietrze!

Alternatywnie można też do mrożenia wykorzystywać plastikowe pojemniki o objętościach odpowiadających wielkości danych porcji. Najlepiej, jeśli zakupimy cały zestaw umożliwiający łatwe ustawianie jednego pudełka na drugim. Nie poleca się natomiast mrozić żywności w szkle, które ma tendencję do pękania w niskich temperaturach.

Bardzo dobrą wskazówką jest również precyzyjne opisywanie każdej zamrożonej porcji. Na etykiecie warto napisać nie tylko co zawiera opakowanie, ale także ile ważyło przed zamrożeniem, a przede wszystkim, kiedy zostało umieszczone w zamrażalniku. Taki system oznaczeń ogranicza czas poszukiwania właściwego produktu i tym samym zmniejsza ryzyko oblodzenia otwartego zamrażalnika czy naruszenia integralności innych mrożonek.
Owoce mrozimy na tacach, aby pozostały sypkie; fot. shutterstock

Zasady organizacji zamrażalnika

Aby produkty żywnościowe po rozmrożeniu miały optymalny smak i tekturę, warto mrozić je szybko. W tym celu nie tylko przygotowujemy wspomniane już mniejsze porcje, ale także wykorzystujemy specjalną szufladę „Fast Freeze”, którą posiada większość współczesnych zamrażalników. Najlepiej jest wkładać paczki tak, aby leżały pojedynczą warstwą i miały sporo pustego powietrza wokół siebie. Po zamrożeniu możemy przepakować je do innych szuflad i mrozić kolejne porcje. Jeśli nałożymy zbyt dużo świeżej żywności naraz, proces mrożenia będzie znacznie powolniejszy, przez co wilgoć w produktach zmieni się w duże kryształy i może istotnie pogorszyć jakość pokarmu po rozmrożeniu.

Generalnie, w miarę możliwości dobrze jest podzielić zamrażalnik na sekcje – ułatwi to poszukiwanie potrzebnych produktów i ograniczy ryzyko przekazywania zapachów. Bez względu na zawartość, raz na jakiś czas każdy zamrażalnik należy rozmrozić i dokładnie umyć. Najlepiej robić to w okresie zimowych mrozów, kiedy mrożonki można po zawinięciu w gazety przechowywać na balkonie przez kilka godzin.

Mrozimy mięso i ryby

Mięso przeznaczone do późniejszego wykorzystywania mrozimy natychmiast po przyniesieniu do domu – przechowywanie w lodówce jedynie pogarsza smak i zwiększa ilość bakterii chorobotwórczych. Kawałki wołowiny czy kurczaka najlepiej jest wyjąć z supermarketowych tacek i rozdzielić na pożądane porcje. Każdą zawijamy w podwójny woreczek, a między pierwszą a drugą warstwę folii wkładamy etykietę.

Rybę można mrozić w całości, ale wygodniej jest ją zawczasu oczyścić i podzielić na filety. Gotowe kawałki pakujemy ściśle w woreczki lub folię, tak, aby zabronić dostępu powietrza do mięsa.
Diagram przedstawiający jak długo można określone produkty przechowywać w zamrażalniku; opracowanie własne

Jak mrozić owoce i warzywa?

Świeżych owoców, takich jak jagody czy borówki kanadyjskie, nie należy myć przed mrożeniem. Ich skórka pokryta jest bowiem warstwą naturalnego wosku, który pozwala zachować pierwotną konsystencję. Generalnie, małe owoce i warzywa, a także plastry większych najlepiej jest rozkładać na blachach jedną warstwą i dopiero po zamrożeniu (po ok. 3-4 godzinach) przekładać do woreczków – tym sposobem unikniemy zbijania się owoców w bryły. Banany można mrozić w całości w skórkach!

Wiele warzyw smakuje lepiej i zachowuje przyjemniejszą dla podniebienia konsystencję, jeśli przed zamrożeniem lekko je zblanszujemy – czynność ta dezaktywuje również naturalne enzymy, które mogą zmieniać wartość odżywczą warzyw. Mowa przede wszystkim o brokułach, marchewce, fasolce szparagowej czy kalafiorze, które warto pogotować 1-2 minuty we wrzątku, a następnie przelać lodowatą wodą. Przed blanszowaniem i/lub mrożeniem warzywa dzielimy na kawałki odpowiadające późniejszemu wykorzystaniu, tj. różyczki czy plasterki – krojenie po rozmrożeniu bywa trudne, a wiele warzyw dosypuje się na gorącą patelnię bezpośrednio z zamrażalnika.
Pomidory mrozi się tylko w postaci puree, zaś dynię najlepiej jest zawczasu ugotować lub upiec. Nać i zioła siekamy drobno i mrozimy w zamykanych plastykowych pojemnikach – zachowują one sypkość, tak, że łatwo brać z pudełka po łyżce.
Mrożone mięso w kawałkach najlepiej jest wykorzystać przed upływem 6 miesięcy, fot. shutterstock

Mrożenie ugotowanych dań

W zamrażalniku warto przechowywać gotowe obiady na zaś, które dzieci lub inni domownicy mogą łatwo ogrzać sobie potem w kuchence mikrofalowej. Wszystkie dania przeznaczone do mrożenia muszą być ostudzone do temperatury kilku stopni, np. dzięki umieszczeniu w lodówce. W przypadku zupy poleca się także pozbycie się tłuszczu pływającego na powierzchni.

Zapiekanki, ciasta i chleby mogą być mrożone po owinięciu w folię plastykową lub aluminiową. Najlepiej jest oczywiście jest uprzednio pokroić, tak, aby dało się wyjąć z zamrażalnika jedynie część przewidzianą do konsumpcji. Chleb warto wręcz mrozić w kromkach, które dają się łatwo od siebie oddzielić!

Których produktów nie należy mrozić?

Teoretycznie zamrozić da się każdą żywność i wielu ludzi twardo trzyma się tej zasady. W rzeczywistości, zważywszy na ograniczoną przestrzeń zamrażalnika lepiej jest dawać priorytet świeżym produktom, które dobrze znoszą obniżanie i ponowne podwyższanie temperatury niż potem cierpieć katusze nad daniami w najlepszym przypadku średnio atrakcyjnymi. W tym kontekście do mrożenia nie nadają się:
  • Sosy oraz zupy zagęszczone skrobią lub mąką – proces zamrożenia i rozmrożenia powoduje bowiem oddzielnie się frakcji stałej, dając w efekcie bardzo nieciekawy efekt. Generalnie, lepiej jest więc mrozić sos przed zagęszczeniem i mąkę dodać dopiero po rozmrożeniu.
  • Owoce i warzywa o wysokiej zawartości wody - po rozmrożeniu są zwiędłe i nieprzyjemne; mowa przede wszystkim o sałacie, arbuzie czy ogórku.
  • Gotowane ziemniaki - po rozmrożeniu są grudkowate.
  • Ugotowany do miękka makaron – po rozmrożeniu jest brejowaty, dlatego, jeśli mrozić, to tylko niedogotowany makaron.
  • Jogurty, kwaśna śmietana czy mleko – po rozmrożeniu nie odzyskują nigdy oryginalnej konsystencji, dzieląc się na wodę i białkową frakcję.
  • Jajka – surowe eksplodują, zaś ugotowane nabierają gumowej konsystencji. Mrozić można ewentualnie same surowe białka umieszczone w plastikowej torebce.

Nie ma natomiast żadnych przeciwwskazań, aby mrozić masło, twarde sery, śmietanę kremówkę (nawet ubitą i rozdzieloną w kleksy), a także tofu, pesto czy ugotowane warzywa strączkowe. Ogólnie rzecz biorąc, w każdym domu przydałby się pojemny zamrażalnik, który ułatwiłby gospodarowanie zapasami i umożliwiał korzystanie z wysokiej jakości owoców, warzyw czy mięsa przez cały okrągły rok. Doświadczenia takie jak kwarantanna związana z koronawirusem wyraźnie unaoczniają potrzebę większej niezależności gospodarstw domowych – mrożenie żywności może stać się jednym z najlepszych sposobów spokojne i zdrowe życie!
Agata Pavlinec

Bibliografia

  1. Alice Henneman i in.; “Freezing Cooked Food for Future Meals: Freezer Bag Tips”; data dostępu: 2020-04-16
  2. University of Minnesota Extension ; “The science of freezing foods”; data dostępu: 2020-04-16
  3. Mary Catherine, Anne Remington; “The Effect of Freezing and Refrigeration on Food Quality”; data dostępu: 2020-04-16
  4. Chemistry for Life; “Frozen Foods Research: Time-Temperature Tolerance Studies”; data dostępu: 2020-04-16
  5. USDA; “Freezing and Food Safety”; data dostępu: 2020-04-16
Ocena (5.0) Oceń:
Pasaż zakupowy