Szparagi warzywa - właściwości, witaminy i wartości odżywcze szparagów

Zazieleniło się! Nie tylko na skwerach i łąkach – także na straganach. I to dosłownie – właśnie teraz na wyciągnięcie ręki są szparagi! Szparagi grillowane, gotowane, blanszowane, przesmażane, pieczone… pełne cennych właściwości. Ze szparagów można wyczarować w kuchni prawdziwe smakołyki. Spieszcie się, bo sezon trwa tylko kilka tygodni.



By Frank Vincentz (Own work) [GFDL or CC-BY-SA-3.0], via Wikimedia CommonsBy Frank Vincentz (Own work) [GFDL or CC-BY-SA-3.0], via Wikimedia Commons
  1. Uprawa szparagów
  2. Szparag – warzywo miłości
  3. Jak gotować szparagi?
  4. Grillowane szparagi
Historia szparagów sięga starożytności. Pęczek szparagów został uwieczniony na jednym ze staroegipskich malowideł z roku 2700 p.n.e. Cesarz Oktawian August mawiał: Zrób to zanim ugotują się szparagi, co oznaczało, aby zrobić coś jak najszybciej. W Europie szparag pojawił się w XVI w. 

Szparagi to roślina wieloletnia pochodząca ze wschodniej części Basenu Morza Śródziemnego i z Azji Mniejszej. Szparag lekarski jest jedynym jadalnym przedstawicielem rodzaju szparag (Asparagus) i jako roślina uprawna rozpowszechniony został na całym świecie, także w Polsce (Wielkopolska). Największymi dystrybutorami szparagów są: Peru, Włochy, Holandia, Japonia, Tajwan i Stany Zjednoczone.

Uprawa szparagów

Uprawa szparagów jest dosyć kłopotliwa, co wpływa na wysoką cenę tych warzyw. Szparagi są bardzo wrażliwe na temperaturę i warunki glebowe. Na pierwsze zbiory trzeba czekać do trzeciego roku uprawy. Szparagi zbierane są ręcznie dwa razy dziennie: wcześnie rano i pod wieczór. Ścięte szparagi są nietrwałe, dlatego należy je spożyć w ciągu 1-2 dni od zbioru.

Te lekkostrawne i niskokaloryczne (100 g to tylko 18 kcal!) warzywa dostarczają tłuszczy roślinnych, białka, węglowodanów, błonnika i cukrów. Szparagi bogate są w witaminy - witamina A, witaminy z grupy B (witamina B1, B2, B3, B6 i B9), witamina C, E i K oraz minerały - cynk, fosfor, fluor, jod, magnez, mangan, miedź, potas, sód, wapń i żelazo. Wśród substancji bioaktywnych ważną rolę odgrywają saponiny sterydowe (w tym znaczna ilość protodioscyny), kwasy hydroksycynamonowe, flawonoidy, fitosterole o właściwościach przeciwutleniających.

Szparag – warzywo miłości

Współczesne badania potwierdziły, że szparagi mają działanie moczopędne, przyspieszające perystaltykę jelit oraz hipotensyjne (tj. obniżające nadciśnienie tętnicze – dzięki poprawie stosunku jonów potasu do sodu). Starożytni Grecy stosowali szparagi jako lek przeciwko schorzeniom wątroby, a Chińczycy stosowali i nadal stosują preparaty ze szparagów w leczeniu kaszlu.

Szparagi uważane są za naturalne afrodyzjaki. Tak o szparagach pisał żyjący w XVI wieku szejk Omar Ibn Muhammed Al Nefzawi: „smażone z żółtkami w tłustym mleku wielbłądzim i miodzie powodują, iż mężczyzna jest w pogotowiu dzień i noc”. Nie bez znaczenia ma jego falliczny kształt. Poza szparag to warzywo, które dzięki licznym witaminom i składnikom biologicznie czynnym wzmacnia nasze siły witalne, co nie jest bez znaczenia w życiu seksualnym.

Flawonoidy odpowiedzialne za antyoksydacyjne właściwości szparagów, wykazują przeciwnowotworowe i antybiotyczne działanie na organizm człowieka, dzięki czemu przypisuje się im właściwości zapobiegania chorobom układu krążenia. Szparagi są dobrym źródłem protodioscyny. Związek ten wykazuje cytotoksyczne działanie w stosunku do komórek ludzkiego raka, wzmacnia także układ odpornościowy.

Kwasy hydroksycynamonowe, w tym zwłaszcza kwas ferulowy, również wykazują silne właściwości przeciwutleniające. Kwas ferulowy może być korzystny w zapobieganiu zaburzeń związanych ze stresem oksydacyjnym, w tym choroby Alzheimera, cukrzycy, nowotworom, nadciśnieniu tętniczemu, miażdżycy. Z kolei roślinne sterole mają zdolność obniżenia poziomu cholesterolu we krwi.

Naukowcy zauważyli, że szparagi to doskonały środek na walkę ze skutkami upojenia alkoholowego. Jak wykazały badania, związki zawarte w szparagach stymulują wydzielanie enzymów, które przyspieszają rozkład alkoholu w organizmie.  

Szparagi są świetnym dodatkiem do dania głównego lub formą przystawki. Ze względu na delikatny smak doskonale pasują do zup, sałatek, tart, zapiekanek czy duszonych warzyw. Czy trudno je przyrządzić? Z czym smakują najlepiej?
Szparagi. fot. pixabay.com

Jak gotować szparagi?

Kupiliśmy szparagi? To świetnie! Niech od razu wskakują do garnka. W lodówce mogą leżeć nie dłużej niż 3 dni. Niektórzy nie obierają szparagów przed gotowaniem, tylko dokładnie myją. Po umyciu wkładamy je do osolonej wody. Najlepiej do bardzo wąskiego, ale wysokiego garnka. Można je też lekko związać i wstawić w pozycji pionowej do garnka z wodą. Dobrze jeśli łebki lekko wystają nad powierzchnią wody.

Grillowane szparagi

Smakują naprawdę wyśmienicie. Są chrupkie, a jednocześnie soczyste. Polubimy je za ich świeży smak przełamany nutą słodyczy. Zyska on na wyrazistości, gdy dodamy do szparagów posiekaną szalotkę lub czerwoną cebulę i skropimy sosem z oliwy i octu balsamicznego. Znakomite połączenie stworzą również Grillowane szparagi z cheddarem.

Grillowane szparagi z cheddarem

Składniki (4 osoby):

Przygotowanie:
Szparagi oczyść, umieść we wrzątku na 3 minuty, a następnie przełóż do wody z kostkami lodu. Wyciągnij je i odsącz. Pieczarki pokrój na plasterki i dodaj do nich sok wyciśnięty z połowy cytryny, oliwę, wodę oraz pieprz i sól. Szparagi piecz na grillu lub ruszcie, gdy pojawią się na nich ciemne paski. Blachę wyściel pergaminem, na niego połóż szparagi i posyp startym cheddarem. Zapiekaj, do czasu kiedy ser się rozpuści. Podawaj z sałatką z pieczarek.
Białe szparagi. fot. pixabay.com
Szparagi znakomicie sprawdzają się jako składnik sałatek obok pomidorów, anchois i jajek na twardo. Warto także wypróbować Sałatkę z młodych ziemniaków w połączeniu z bukietem sałat i szparagami.

Sałatka z młodych ziemniaków z bukietem sałat i szparagami

Składniki:
  • ziemniaki średnie - 4 sztuki
  • naturalna przyprawa do kurczaka pikantna - 2 łyżki
  • szparagi zielone - 6 sztuk
  • szparagi białe - 6 sztuk
  • kalarepa - 1 sztuka
  • mix sałat - 100 gramów
  • sos winegret
  • pieprz - 1 szczypta
  • olej - 5 łyżek
  • olej rzepakowy do smażenia
  • oliwa z oliwek - 5 łyżek

Przygotowanie:
Ziemniaki ugotuj w mundurkach, przestudź obierz ze skórki, pokrój w plasterki. Następnie skrop je olejem i posyp przyprawą do kurczaka, całość wymieszaj. Przełóż na pergamin i upiecz w piekarniku lub obsmaż na patelni. Kalarepę obierz i pokrój w słupki. Szparagi obierz, pokrój na trzy części. Warzywa ugotuj w wodzie z odrobiną soli i cukru. Pamiętaj by je zahartować po ugotowaniu zimną wodą lub lodem. Sałaty wypłucz i osusz. Sos sałatkowy połącz z szczyptę młotkowanego pieprzu i mieszając sukcesywnie dolewaj olej i oliwę z oliwek. Na dużym talerzu przygotuj kompozycję z bukietu sałat, szparag, kalarepy i pieczonych ziemniaków. Całość polej przygotowanym sosem.

Risotto ze szparagami i kozim serem

Składniki (4 porcje):

Przygotowanie:
W szerokim rondlu o grubym dnie zeszklij szalotki na połowie masła lub margaryny. Dodaj ryż i cały czas mieszając, chwilę przesmażaj, aż ryż się zrobi szklisty. Dolej wino i odparuj. To zajmie około 5 minut. Następnie porcjami zacznij dolewać bulion. Cały czas mieszaj risotto i dolewaj kolejną porcję bulionu dopiero, gdy ryż wchłonie poprzednią. Powinno to zająć ok. 15-20 minut. Gdy ryż jest prawie gotowy, ok. 3 minuty przed końcem dodaj szparagi, dopraw do smaku solą i pieprzem. Na koniec dodaj parmezan, ser kozi oraz pozostałe masło lub margarynę i posiekany czosnek. Bardzo dobrze wymieszaj i od razu podawaj.
Szparagi. von Muffet (Asparagus) [CC BY 2.0], via Wikimedia Commons
Zupa ze świeżych szparagów z krajanką

Składniki:
  • makaron krajanka – 250g
  • wiązka białych szparagów
  • woda  - 0,75l
  • sos sojowy -  1 łyżeczka
  • śmietanka słodka 18%  -100ml
  • śmietana kwaśna 18% - 100ml
  • masło - 1 łyżka
  • mąka - 1 łyżeczka
  • sól, cukier, biały pieprz do smaku

Przygotowanie:
Makaron ugotować według przepisu na opakowaniu. Szparagi obrać, przekroić na pół i ugotować do miękkości w osolonej wodzie z dodatkiem cukru. Części z główką wyciągnąć, a dolne części zmiksować z wodą w której się gotowały. Przetrzeć przez sito, aby pozbyć się łyk, dodać sos sojowy, biały pieprz do smaku i masło. Obie śmietany połączyć z mąka, zahartować niewielką ilością zupy i wszystko połączyć. Na koniec dodać szparagi z główką i makaron.
Smacznego!
Sposobów na przyrządzenie i podanie szparagów jest znacznie więcej – sprawdzają się jako dodatek do makaronów, składnik tart i zapiekanek, warzywo na pyszną zupę, dodatek do ryb. Wystarczy  podjąć to kulinarne wyzwanie!
Ekologia.pl

Bibliografia

  1. Kierownik Centrum: prof. dr hab. inż. Ewa Cieślik; “Charakterystyka wartości odżywczej i właściwości prozdrowotnych szparaga lekarskiego (Asparagus officinalis L.); ”; Katedra Technologii Gastronomicznej i Konsumpcji, Wydział Technologii Żywności, Uniwersytet Rolniczy im. H. Kołłątaja w Krakowie;
  2. “Inspiracje i porady, jak wykorzystać w kuchni szparagi pochodzą ze strony www.przepisy.pl”; ;
  3. Daisy Coyle, APD ; “7 Reasons Why You Should Eat More Asparagus”; data dostępu: 2019-05-18
  4. “10 Reasons Why You Should Eat More Asparagus”; data dostępu: 2019-05-18
  5. Ali Esmail Al-Snafi; “The pharmacological importance of Asparagus officinalis - A review”; Journal of Pharmaceutical Biology, 5(2), 2015, 93-98.;
Ocena (4.1) Oceń:

Pasaż zakupowyprzejdź do pasażu pasaż

Ogłoszenia - ekologia.pl
Pasaż zakupowy