Cebula czerwona warzywo – właściwości, witaminy i wartości odżywcze cebuli czerwonej

Wbrew pozorom cebula czerwona nie jest pojedynczym, odrębnym gatunkiem wyciskających łzy z oczu bulw. Na świecie istnieje bowiem bardzo wiele odmian przynoszących charakterystyczne, ciemnoczerwone lub purpurowe płody – w Polsce do najpopularniejszych należy np. „Red Baron”. Z botanicznego punktu widzenia każda uprawiana na potrzeby przemysłu spożywczego cebula czerwona należy jednak do ogólnego gatunku Allium cepa, zaliczanego do rodzaju czosnku.



Czerwona cebula w przekroju, fot. shutterstockCzerwona cebula w przekroju, fot. shutterstock
  1. Historia cebuli czerwonej
  2. Zdrowa jak cebula czerwona
  3. Kolor cebuli czerwonej pełen antyoksydantów
  4. Jak korzystać z cebuli czerwonej?
  5. Cebulą czerwoną w kuchni
  6. Czy warto jeść cebulę czerwoną?
W stanie dzikim cebul czerwonych jest jednak więcej. W Ameryce Północnej na przykład rozpowszechnione są gatunki Allium atrorubens oraz Allium haematochiton – nie znajdują one jednak zastosowania w kuchni. Z globalnego punktu widzenia cebula czerwona jest też znacznie mniej popularna niż jej białe i żółte kuzynki, a to ze względu na delikatniejszy, mniej „cebulowy” smak. Warto wszak wiedzieć, że owa subtelność idzie w parze w nadzwyczajnymi walorami zdrowotnymi!

Historia cebuli czerwonej

Cebula czerwona wywodzi się najprawdopodobniej z środkowej Azji. Znaleziska archeologiczne wskazują, że była ona świadomie uprawiana już ponad 5 tysięcy lat temu – jej popularność wśród prymitywnych społeczeństw wynikała przede wszystkim z relatywnej odporności na psucie się i łatwości samej uprawy. Przysypane ziemią cebule czerwone nie stwarzają rolnikom bowiem takich kłopotów jak nadziemne płody.

W starożytnym Egipcie cebule we wszystkich swoich barwnych postaciach były uważane za warzywo święte – miały symbolizować nieśmiertelność i stąd ich doniosła rola w religijnych rytuałach, zwłaszcza mumifikacji. Jeszcze przed początkiem naszej ery greccy i izraelscy medycy polecali również cebule jako lek na wiele różnych dolegliwości – od słabości cielesnej po problemy żołądkowe. Okryte łuskami aromatyczne bulwy stanowiły również podstawę diety w czasach średniowiecza, a w XVII w. były jednymi z pierwszych warzyw sadzonych przez osadników w Ameryce Północnej.

Zdrowa jak cebula czerwona

Cebula czerwona pod względem odżywczym w wielu aspektach podobna jest żółtym i białym odmianom. Niskokaloryczna, zawiera umiarkowane ilości witaminy C i błonnika, oraz śladowe ilości wapnia i żelaza.

Zdaniem naukowców jednak, cała gama warzyw rodzaju Allium, do którego należą także czosnek i por, ma silne właściwości przeciwrakowe, chroniąc przede wszystkim przed nowotworami jelita grubego, przełyku, gardła i jajników. Już 1-7 porcji cebuli tygodniowo czyni w tym kontekście wielką różnicę.

W cebulach odkryto również wysoki poziom związków siarki, które odpowiadają za silny zapach warzywa, ale także jego przeciwbakteryjne właściwości. Naukowcy wskazują również, że siarkowe związki ograniczają powstawanie szkodliwych aminów heterocyklicznych w poddawanych wysokim temperaturom produktach żywnościowych oraz poprawiają tolerancję glukozy – przynajmniej w adaniach prowadzonych na szczurach. Siarka jako taka bierze również udział w kluczowych dla organizmu reakcjach syntezy białka, a, co za tym idzie, budowania struktury komórek.
Za czerwoną barwę łusek cebuli odpowiedzialne są antocyjany, fot. shutterstock

Kolor cebuli czerwonej pełen antyoksydantów

Jest jednak coś, co odróżnia cebulę czerwoną od swych krewnych i faktycznie jest ściśle związane z piękną barwą. Jest bowiem swego rodzaju fenomenem przyrodniczym, że intensywne kolory warzywa i owoce zawdzięczają pigmentom, które z kolei bardzo bogate są w antyutleniacze. W przypadku cebuli czerwonej mowa przede wszystkim o antocyjanach oraz kwercetynie.
Antocyjany odpowiedzialne za czerwoną barwę łusek cebuli to flawonoidy, które bardzo skutecznie zwalczają stres oksydacyjny, obezwładniając wolne rodniki. W tym kontekście uznawane są za istotną broń w prewencji i zwalczaniu procesów nowotworowych, jak również zapobieganiu chorobom krążenia. Badania naukowe dotychczas dowiodły, że dieta bogata w antocyjany skutecznie obniża nadciśnienie, poprawia poziom cholesterolu we krwi oraz ułatwia zrzucanie nadprogramowych kilogramów.

Cebula czerwona jest również jednym z najlepszych pokarmowych źródeł kwercetyny, flawonoidu o szczególnie silnym działaniu przeciwutleniającym. Na dzień dzisiejszy naukowcy wychwalają ją głównie w kontekście zdolności do zwalczania raka, jak również bakterii i wirusów, łącznie z wirusami odpowiedzialnymi za zwykłe przeziębienia oraz opryszczkę ludzką. Wciąż trwają studia nad wpływem wysokich dawek kwercetyny na procesy zapalne w organizmie, polipy w jelitach oraz leczeniu łuszczycy.
Skumulowane działanie antocyjan oraz kwercetyny przekłada się na wysoki indeks ORAC przypisywany cebuli czerwonej. Z języka angielskiego jest to pojęcie określające zdolność do pochłaniania reaktywnych form tlenu, czyli inaczej mówiąc pojemność antyoksydacyjna poszczególnych pokarmów.
Fot. 6 Diagram przedstawiający wartości odżywcze czerwonej cebuli; opracowanie własne na podst. livestrong.com

Jak korzystać z cebuli czerwonej?

Naturalnie, najwyższą wartość zdrowotną ma surowa cebula czerwona. Jest to wiadomość o tyle dobra, że w przeciwieństwie do swoich białych i żółtych cebul, jest ona stosunkowo łagodna w smaku i nie wywołuje tylu kontrowersji zapachowych, obciążając również w mniejszym stopniu żołądek. Kluczowa jest jednak również informacja, że największe stężenie flawonoidów w cebuli czerwonej obserwowane jest w najbardziej zewnętrznych warstwach jej łupin. Stąd poleca się bardzo ostrożne obieranie – tak, aby pozbyć się jedynie wysuszonej i mało jadalnej skórki. Nadmierne obieranie prowadzi do straty 75% antocyjan i 25% kwercetyny obecnych w cebuli!
Pamiętajmy również, aby czerwoną cebulę przechowywać w temperaturze pokojowej, w dobrze przewiewnym pojemniku, z dala od źródeł ciepła i intensywnego światła. Te środki zaradcze nie tylko przedłużają żywotność warzywa, ale gwarantują jego optymalny potencjał zdrowotny.
Chutney z czerwonej cebuli, fot. shutterstock

Cebulą czerwoną w kuchni

Sałatka z pomarańczy i cebuli czerwonej

Składniki:


Przygotowanie:
Cebule czerwoną kroimy na najcieńsze możliwe krążki i łączymy z octem, solą i białym pieprzem – odstawiamy na 15 minut. Ostrym nożem obieramy pomarańcze ścinając również białą skórkę. Kroimy je poprzecznie na plastry i usuwamy pestki. Wykładamy pomarańcze na talerz, na wierzch kładziemy czerwoną cebulę, a całość polewamy oliwą i posypujemy bazylią. Solimy i pieprzymy do smaku.


Chutney z czerwonej cebuli

Składniki:

Przygotowanie:
Cebulę i papryczkę (wraz z nasionami) kroimy w drobną kostkę, a następnie smażymy na oliwie ok. 15 minut. Dodajemy zmiażdżony czosnek, cukier, sól himalajska i pieprz i gotujemy jeszcze 5 minut. Dodajemy ocet i zwiększamy ogień, cały czas mieszając. Gotujemy aż płyn odparuje, zdejmujemy z ognia i lekko studzimy przed podaniem.


Guacamole z czerwoną cebulą

Składniki:

Przygotowanie:
Czosnek kroimy jak najdrobniej i rozdrabniamy z łyżeczką soli na pastę za pomocą szerokiego noża. Awokado obieramy ze skórki, kroimy i usuwamy pestki – miąższ przekładamy do miski i rozdrabniamy widelcem. Dodajemy pastę z czosnku, sok cytrynowy oraz drobno posiekaną cebulkę i papryczkę. Pieprzymy do smaku i podajemy natychmiast.

Czy warto jeść cebulę czerwoną?

Czerwona cebula sprawdza się zresztą w całej gamie sałatek – od warzywnych, takich jak słynna sałatka grecka, po makaronowe i ziemniaczane. Dodaje się ją również często do surowych sosów i dipów typu salsa. Doskonale smakuje z grilla, a koneserom niezwykłych smaków można polecić ją w wersji piklowanej w czerwonym winie. Wreszcie, trudno o lepszy dodatek do pit, hamburgerów, tortilli czy pizzy!
Ekologia.pl (Agata Pavlinec)

Bibliografia

  1. Jessie Szalay, ; “Onions: Health Benefits, Health Risks & Nutrition Facts”; data dostępu: 2019-04-10
  2. World Healthiest Foods; “Onions”; data dostępu: 2019-04-10
  3. Superfoodly ; “Red Onions, Raw”; data dostępu:
  4. Specialty Produce; “Red Onions”; data dostępu: 2019-04-10
  5. Brian Willett; “Nutritional Content of Red Onions”; data dostępu: 2019-04-10
Ocena (5.0) Oceń:
Pasaż zakupowy