Żbik (Felis silvestris)

Nazywany/a też: żbik europejski

Żbik to jeden z dzikich przodków kota domowego. Mimo wielu podobieństw do kota domowego, istnieje jedna zasadnicza różnica między tymi zwierzętami – żbiki są większe i ważą od 6 do 9 kg, zdarzają się też osobniki o masie ciała powyżej 10 kg. Samice żbika są drobniejsze i mniejsze od samców. Żbiki – niezależnie od płci − mają puszyste i bujne szare futro poprzecinane czarnymi pręgami oraz piękny, gruby ogon, na którym także można zauważyć ciemniejsze prążki. Na brzuchu futro ma jaśniejszy odcień.
  1. Występowanie
  2. Środowisko i tryb życia
  3. Rozmnażanie i rozwój
  4. Pokarm
  5. Systematyka
  6. Galeria zdjęć

Występowanie

Żbiki w Polsce występują wyłącznie na terenach górskich – w Bieszczadach (niedaleko Komańczy, Dukli), Tatrach oraz w niektórych pasmach Beskidów (np. w okolicach Piwnicznej). Niegdyś żbiki zamieszkiwały też prawie całą Europę, dziś pozostały na terenach Szkocji, Ukrainy, Węgier, Hiszpanii czy Francji. Poza Europą żbik występuje także w Azji Mniejszej i na Kaukazie, w Afryce Północnej, Chinach, Indiach i Mongolii.
Czy wiesz, że...Żbik to piękny i okazały drapieżnik. Osoby nie zaznajomione zbytnio z jego biologią łatwo mogą pomylić żbika z kotem domowym, z którym zresztą bez problemu się krzyżuje. Ssak ten jest bardzo pożyteczny, ponieważ zapobiega nadmiernemu rozprzestrzenianiu się różnych małych gryzoni, wyrządzających szkody w uprawach. Mimo tego ważnego znaczenia dla rolnictwa, przez wiele lat zwierzę to było tępione w naszym kraju, co sprawiło, że dzisiaj występuje bardzo nielicznie w Polsce i odnotowany jest w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt jako gatunek zagrożony wyginięciem.

Środowisko i tryb życia

Żbik to bardzo płochliwe zwierzę. Niezmiernie trudno jest zauważyć żbika w jego naturalnym środowisku ze względu na wrodzoną czujność. Zamieszkuje on głównie lasy liściaste i mieszane na terenach górskich. Poza tym żbik prowadzi głównie nocny tryb życia. Obiera sobie liczne kryjówki w powalonych drzewach, w dziuplach czy też norach, które wcześniej zamieszkiwały inne zwierzęta. Żyje samotnie i jeśli nie musi wędrować, trzyma się swojego terytorium, które oznacza wydzieliną gruczołów zapachowych, własnymi odchodami oraz drapiąc korę drzew. Z łatwością też wspina się na drzewa i porusza w obrębie ich gałęzi.

Rozmnażanie i rozwój

Wiosną samce opuszczają swoje terytoria i wędrują w poszukiwaniu samic i wabią je miauczeniem. Dzieje się to zazwyczaj na przełomie lutego i marca i nazywa się, podobnie jak u kotów domowych – marcowaniem. Po około 9 tygodniach ciąży, na przełomie maja i czerwca samice rodzą 2-4 kociąt i wychowują je samotnie. Legowisko jest zazwyczaj dobrze ukryte przez samicę w bezpiecznych norach. Przez 1,5 miesiąca młode są karmione przez matkę mlekiem. Po tym czasie kocica zaczyna przynosić młodym mięsne pokarmy. Następnie matka uczy młode sztuki polowania. Około 11 miesiąca życia żbiki są już gotowe do rozrodu. Długość ich życia wynosi prawie 15 lat.

Pokarm

Żbik to typowy mięsożerca. Na pożywienie żbika składają się głównie gryzoniemyszy czy nornice. Zdarza się także, że żbik zapoluje na rybę. Poza tym zwierzęta te są na tyle silne, że potrafią z powodzeniem zapolować na młode sarny, jelonki czy kozice. Ich ofiarą padają także wiewiórki oraz bażanty. Swoją dietę uzupełniają owadami. Jak każdy drapieżnik, także i żbik sam poluje i zdobywa pokarm. Potrafi czatować na ofiarę w bezruchu nawet do godziny.

Systematyka

Domena:Eukarionty
Królestwo:Zwierzęta
Podtyp:Kręgowce
Gromada:Ssaki
Rodzina:Kotowate
Rodzaj:Kot
Gatunek:Żbik
Indeks nazw polskich - gromada Ssaki
A B C D E F G H I J K L Ł M N O Q P R S Ś T U V W X Y Z Ż Ź