Hubiak pospolity (Fomes fomentarius)

Nazywany/a też: czyr hubkowy, huba bukowa, huba pospolita, huba prawdziwa, huba żagwiowa, żagiew pospolita

Hubiak pospolity. By Jerzy Opioła (Own work) [CC BY-SA 4.0], via Wikimedia Commons
Hubiak pospolity jest grzybem pasożytniczym, uznawanym przez naukowców za jeden z najbardziej agresywnych i siejących największe spustoszenie wśród drzew gatunków. Powszechnie uznawany jest za grzyb niejadalny, w kilku krajach jednak spożywa się go po wcześniejszym ususzeniu. W Polsce występuje bardzo często.

  1. Sezon
  2. Występowanie
  3. Wygląd
  4. Właściwości
  5. Zastosowanie
  6. Galeria zdjęć

Sezon

Hubiak pospolity jest gatunkiem wieloletnim. Występuje przez cały rok.

Czy wiesz, że...
  • Hubiak pospolity uznawany jest za jeden z najbardziej agresywnych grzybów pasożytniczych występujących na drzewach i powodujących białą zgniliznę drzew.
  • Z miąższu kapelusza hubiaka pospolitego wytwarzana jest hubka – substancja o właściwościach łatwopalnych, która używana była już w epoce brązu.
  • Z miąższu hubiaka pospolitego rozbitego ciężkim młotem wytwarzano niegdyś tampony służące do tamowania krwawień z ran.
  • Z kapelusza hubiaka pospolitego wyrabiano kiedyś części garderoby – do tej pory w niektórych krajach Europy żyją ludzie zajmujący się tym rzemiosłem.
  • Hubiak pospolity po raz pierwszy został opisany przez szwedzkiego przyrodnika Karola Linneusza w 1753 roku.
  • Polską nazwę hubiak pospolity podał mykolog Stanisław Domański w 1967 roku.

Występowanie

Hubiak pospolity jest grzybem pasożytniczym rosnącym głownie na pniach drzew liściastych, czasem także iglastych. Występuje we wszystkich rodzajach lasów, w parkach oraz na przydrożnych drzewach. Może pojawiać się zarówno na żywym, jak i martwym drewnie. Najczęściej pasożytuje na buku i brzozie, ale można go również zobaczyć na grabie, wierzbie, topoli, wiązie i dębie. Hubiak pospolity występuje na półkuli północnej – w Europie, Azji i Ameryce Północnej – oraz w Panamie.

Wygląd

Owocnik hubiaka pospolitego osiąga średnicę od 0,5 do 5 cm. Zazwyczaj jest pojedynczy – chociaż czasami zdarzają się okazy z podwójnych owocnikiem – i przyrośnięty bokiem do drzewa. Początkowo ma półkulisty lub bulwiasty kształt, z czasem staje się kopytkowaty. Na brzegu jest tępy i zaokrąglony, pokryty delikatnym jasnym puszkiem. Górna część owocnika pokryta jest twardą, żywicową skórą, której nie da oddzielić się od miąższu. U młodych okazów jest ona aksamitna i błyszcząca, u starszych egzemplarzy staje się matowa. Widoczne są na niej koncentryczne kręgi, będące wynikiem narastania nowych warstw (jeden krąg oznacza jeden rok życia). Owocniki młodych grzybów mają kolor przypominający glinę, starsze osobniki przybierają barwę szarą lub czarną.

Rurki hubiaka pospolitego osiągają długość od 2 do 7 mm. Ułożone są wielowarstwowo. U młodych osobników są jasnopomarańczowe, z czasem ciemnieją i przybierają barwę czerwonobrązową. Pod wpływem ucisku robią się jeszcze ciemniejsze. Pokryte są kolistymi, małymi porami o białoszarej, szarej lub jasnobrunatnej barwie.

Miąższ hubiaka pospolitego jest miękki, często o strukturze przypominającej korek lub drewno. W kapeluszu, w miejscu, które przyrasta do drzewa, jest zamszowy. Może przybierać barwę żółtobrązową, rdzawobrunatną lub kasztanową. Ma w miarę przyjemny, grzybowy zapach. W smaku jest lekko cierpki i niesmaczny.

Hubiak pospolity często mylony jest z grzybem o nazwie pniarek obrzeżony. Młode okazy tych grzybów można odróżnić po strefie przyrostu do pnia i miąższu – u pniarka strefa przyrostu jest żółta lub jasnopomarańczowa, a jego miąższ ma kolor czerwonobrązowy. Starsze osobniki są nieco trudniejsze do rozróżnienia. W tym celu należy użyć zapałki – pod wpływem wysokiej temperatury skorupa, którą pokryty jest pniarek topi się, a skorupa hubiaka zaczyna się zwęglać.

Innym grzybem podobnym do hubiaka pospolitego jest czyreń jodłowy, który rośnie tylko na drzewach iglastych.

Właściwości

Hubiak pospolity powszechnie uznawany jest za grzyb niejadalny, nie stwierdzono jednak u niego właściwości trujących. Dlatego w niektórych krajach, np. w Chinach i w Rosji, uważany jest za gatunek jadalny i dopuszcza się go do spożycia. Hubiak pospolity jest grzybem pasożytniczym, którego substancje powodują białą zgniliznę drzew. Brak danych na temat wartości odżywczych.

Zastosowanie

Ze względu na cierpki smak, brak wartości odżywczych i pasożytnicze właściwości, hubiak pospolity nie znalazł zastosowania w przemyśle kulinarnym w Europie i w Ameryce Północnej. Jedynie w azjatyckiej części Rosji i w Chinach spożywany jest w postaci suszonej.

Okres zbiorów

IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXXIXII
Hubiak pospolity. By Jerzy Opioła (Own work) [CC BY-SA 4.0], via Wikimedia Commons Hubiak pospolity. By Jerzy Opioła (Own work) [CC BY-SA 4.0], via Wikimedia Commons

Galeria zdjęć

Hubiak pospolity. By Jerzy Opioła (Own work) [CC BY-SA 4.0], via Wikimedia CommonsPrzekrój hubiaka. By George Chernilevsky (Own work) [Public domain], via Wikimedia Commons
By Jerzy Opioła (Own work) [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons
Indeks nazw
A B C D E F G H I J K L Ł M N O Q P R S Ś T U V W X Y Z Ż Ź
Pasaż zakupowy