Lakownica czerwonawa (Ganoderma pfeifferi)

Nazywany/a też: ganoderma czerwonawa, huba czerwonawa, lśniak czerwonawy, wrośniak czerwonawy, żagiew czerwonawa

Lakownica czerwonawa, fot. shutterstock
Lakownica czerwonawa to rzadka i mało znana nawet zawodowym mikologom huba, o niesamowitej, jasno czerwonej barwie kapelusza, jedna z nielicznych, rodzimych dla Europy przedstawicielek głównie tropikalnej rodziny lakownicowatych (Ganodermataceae). Początkowo rozwija się jako pasożyt, a potem rośnie jako saprofit na całkowicie martwym drewnie, powodując białą zgniliznę. Preferuje stare, już wcześniej osłabione okazy buków lub dębów, rzadziej poraża kasztanowce, brzozy czy drzewa i krzewy owocowe i ozdobne z rodzaju Prunus (śliwy, wiśnie, laurowiśnie, czeremchy, migdały, morele, brzoskwinie).

  1. Sezon
  2. Występowanie
  3. Wygląd
  4. Właściwości
  5. Zastosowanie
  6. Galeria zdjęć

Sezon

Lakownica czerwonawa (ganoderma czerwonawa) zawiązuje nowe owocniki latem i jesienią.

Czy wiesz, że...Lakownica czerwonawa to jeden z gatunków, którym zagraża niszczenie dawnych parków dworskich i starych alej drzew przydrożnych w toku poszerzania i modernizacji dróg. Jako grzyb związany głównie z zamierającymi, pomnikowymi dębami i bukami, rzadziej czereśniami czy śliwami wykorzystuje ten sam substrat co szereg chronionych w skali całej Unii Europejskiej rzadkich chrząszczy (pachnica dębowa, kozioróg dębosz, jelonek rogacz, ciołek matowy, tęgosz rdzawy) i porostów. Inne grzyby wielkoowocnikowe traktowane jako gat. parasolowe starych alej to np.: pochwiak jedwabnikowy Volvariella bombycina, żagwica listkowata Grifola frondosa, ozorek dębowy Fistulina hepatica, włóknouszek ukośny Inonotus obliquus.

Poszukując rzadkich, prawem chronionych grzybów w starych alejach nie wolno zapomnieć, iż rozwijają się wewnątrz pnia drzewa przede wszystkim w formie grzybni, czasem tylko (raz na kilka lat) dając owocniki. Zatem już jednorazowa obserwacja owocników wskazuje, że trwale zasiedliły dane drzewo/aleję. Z kolei brak owocników w danym sezonie nie oznacza braku rzadkiej, chronionej prawem huby.

Lakownice to rodzaj hub typowy dla strefy międzyzwrotnikowej, na północy Eurazji reprezentowany tylko przez nieliczne gatunki. Kilka gatunków tropikalnych ganoderm to ważne gospodarczo pasożyty na plantacjach roślin użytkowych: G. orbiforme, G. zonatum oraz G. miniatocinctum powodują zamieranie olejowca gwinejskiego (palmy oleistej), podczas gdy G. philippii i G. pseudoferreum wyniszczają kauczukowce, kakaowce, krzewy kawowe i herbaciane.

Z europejskich ganoderm sławna stała się lakownica spłaszczona, która zabiła słynnego kasztanowca Anny Frank w Amsterdamie.

Występowanie

Lakownica czerwonawa to gatunek subatlantycko-kaukaski, podawany głównie z zachodu Europy i Zakaukazia, z rozproszonymi, co raz mniej licznymi stanowiskami w Europie Środkowej.

Wygląd

Owocniki lakownicy czerwonawej są trwałe (wieloletnie), niekiedy imponującej wielkości: 7-20 cm szerokie, 10-50 cm długie i 5-10 cm grube.

Kapelusz cienki, płaski, półeczkowaty, przyrośnięty bokiem, najczęściej półkolisty i pozbawiony trzonu, barwy jasnoczerwonej z brązowo-żółtą krawędzią. Jak u wszystkich przedstawicielek rodzaju oblepiony błyszczącą, żywiczną skorupką, przypominającą lak do pieczętowania ważnych dokumentów (stąd polska nazwa rodzajowa). Skorupka ta u starszych okazów może być mocno pomarszczona.

Hymenofor rurkowaty, bladożółty, potem brązowy (gdyż pokryty grubą warstwą zarodników), o niewielkich porach. Trzonu brak.

Miąższ (zwany w przypadku wielu hub „kontekstem”) bordowy (co odróżnia ją od pospolitszych ganoderm o miąższu jasnobeżowym), twardy jak korek.

Wysyp spor rdzawobrązowy. Jak wszystkie ganodermy produkuje zarodniki o dość specyficznej budowie – z podwójnymi ścianami. Ściana wewnętrzna jest cienka i kolorowa, a zewnętrzna gruba oraz bezbarwna, przy czym przez jej pory rostkowe przerastają brodawki ściany wewnętrznej.

Lakownicę czerwonawą ciężko pomylić z jej kuzynkami z uwagi na oryginalną, niezwykle piękną, jasno czerwoną barwę owocników.

Właściwości

Lakownica czerwonawa jest grzybem niejadalnym. Brak danych nt. właściwości.

Zastosowanie

W przeciwieństwie do swoich krewniaczek, szeroko użytkowanych na Dalekim Wschodzie jako lekarstwa i talizmany (lingshi lub reishi), akurat lakownica czerwonawa nie jest jadana ani wykorzystywana jako lekarstwo w Europie. Z powodu rzadkości występowania nie odgrywa dostrzegalnej roli gospodarczej jako szkodnik drewna czy jako zabójca pomników przyrody. W przeszłości owocniki tego grzyba mogły być stosowane jako hubka do krzesania ognia.

Bibliografia

  1. Domański S., Orłoś H., Skirgiełło A. 1967. ; “Żagwiowate II (Polyporaceae pileateae), szczecinkowcowate II (Mucronosporaceae pileateae), lakownicowate (Ganodermataceae), bondarcewiowate (Bondarzewiaceae), boletkowate (Boletopsidaceae), ozorkowate (Fistulinaceae). w: Kochman J., Skirgiełło A. (red.), ”; PWN, Warszawa.;
  2. Gerhardt E. 2006. ; “Grzyby. Wielki ilustrowany przewodnik. Ponad 1000 opisanych gatunków. ”; Wyd. Klub dla Ciebie, Warszawa. ;
  3. Hennicke F., Z. Cheikh-Ali T., Liebisch J., Maciá-Vicente H., Piepenbring M. 2016. ; “Distinguishing commercially grown Ganoderma lucidum from Ganoderma lingzhi from Europe and East Asia on the basis of morphology, molecular phylogeny, and triterpenic acid profiles. ”; Phytochemistry 127:29–37. ;
  4. Łakomy P., Hanna Kwaśna H. 2008. ; “Atlas hub. ”; Oficyna Wydawnicza MULTICO, Warszawa.;
  5. Snowarski M. 2010. ; “Grzyby. Seria: Spotkania z przyrodą.”; Wyd. MULTICO Oficyna Wydawnicza, Warszawa. ;
  6. Szczepkowski A. 2012. ; “Grzyby nadrzewne w innym świetle – użytkowanie owocników. ”; Studia i Materiały CEPL w Rogowie 14, 32: 3. ;
  7. Tyszko-Chmielowiec P. (red.) 2012. ; “ Aleje – skarbnice przyrody. Praktyczny podręcznik ochrony alej i ich mieszkańców. ”; Fundacja EkoRozwoju, Wrocław;
  8. Wachtel-Galor S. 2011.; “Chapter 9. Ganoderma lucidum (Lingzhi or Reishi). A Medicinal Mushroom. In: Herbal Medicine: Biomolecular and Clinical Aspects. ”; CRC Press Taylor and Francis.;
  9. Wojewoda W. 2003. ; “Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych ”; Polski. Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, Kraków.;

Okres zbiorów

IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXXIXII
Lakownica czerwonawa, fot. shutterstock Lakownica czerwonawa, fot. shutterstock

Galeria zdjęć

Lakownica czerwonawa, fot. shutterstock
Lakownica czerwonawa, fot. shutterstock
Indeks nazw
A B C D E F G H I J K L Ł M N O Q P R S Ś T U V W X Y Z Ż Ź
Pasaż zakupowy