Pieczarka szarołuskowa (Agaricus moellerii) - Ekologia.pl
Ekologia.pl Wiedza Atlas grzybów Grzyby grzyby podstawkowe pieczarniaki pieczarkowce pieczarkowate pieczarka Pieczarka szarołuskowa
Indeks nazw
Szukaj lub wybierz według alfabetu
A B C D E F G H I J K L Ł M N O P Q R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż

Pieczarka szarołuskowa (Agaricus moellerii)

Nazywana/y także: pieczarka atramentowa, pieczarka Moellera
Pieczarka szarołuskowa, fot. shutterstock
Spis treści
Wstęp

Pieczarka szarołuskowa (Agaricus moellerii) to grzyb trujący z rodzin pieczarkowatych Agaricaceae. Należy do sekcji (podrodzaju) pieczarek żółtawych (karbolowych) Xanthodermati, z których większość jest niebezpieczna dla ludzi, powodując wymioty i biegunki.

Sezon

Owocniki pieczarki szarołuskowej spotyka się od lipca do października lub listopada.

Występowanie

Pieczarkę szarołuskową obserwowano na Wyspach Kanaryjskich, w Europie i Ameryce Północnej. W niektórych krajach to całkiem pospolity grzyb, spotykany w lasach liściastych różnego typu, ogrodach, parkach miejskich i na cmentarzach.

Z ziem polskich znanych jest tylko kilka stanowisk tejże pieczarki.

Wygląd

Owocniki pieczarki szarołuskowej o trzonie grubym na 1,0-1,5 cm, a wysokim na 4-16 cm i sporych, mięsistych kapeluszach, o 5-12 cm średnicy.

Blaszki o regularnej tramie, nie przyrośnięte do trzonu, cienkie, gęsto wyrosłe. U młodych owocników pieczarki szarołuskowej (p. Moellera) są wręcz białe (co sprzyja myleniu jej z muchomorami), u średnich zaś różowo-szare, nadal dość jasne. Dopiero u starszych egzemplarzy przybierają typową dla rodzaju Agaricus barwę ciemnego brązu, a nawet atramentowej czerni.

Kapelusz solidny, jędrny w dotyku, u młodych okazów półokrągły u dojrzalszych co raz bardziej płaski, koloru białego ale z wieloma szaroburymi łuskami i/lub włókienkami (stąd nazwa gatunkowa). Zgniecione lub nacięte kapelusze wyraźnie żółkną.

Nóżka biała, w dotyku jedwabista, cylindryczna, rozszerzająca się u podstawy, ale nie tworząca wyraźnej bulwy. Opatrzona jest trwałym pierścieniem, żółknącym nieco po uszkodzeniu.

Miąższ kremowobiały. Woń bywa słabo wyczuwalna. Bywa też mocniejsza, wyraźnie przypomina wówczas fenol (karbol) lub niektóre typy tuszów i atramentów.

Wysyp zarodników ciemnobrązowy jak u wielu innych pieczarek, także tych jadalnych. Spory p. szarołuskowej szeroko jajowate, pozbawione pór rostkowych, gładkie, mierzą 5-7 × 3,5-5 µm.

Pieczarkę szarołuskową można pomylić z pieczarką karbolową Agaricus xanthodermus, płaską A. placomyces, brunatnołuskową A. phaeolepidotus albo najmłodszymi, najdelikatniejszymi owocnikami muchomora jadowitego Amanita virosa lub sromotnikowego A. phalloides. Pieczarka karbolowa jest w Polsce znacznie częstsza od szarołuskowej, blaszki ma od początku różowe, mocniej cuchnie fenolem lub atramentem, intensywniej zmienia kolor na żółty lub ochrowy po uszkodzeniu, a jej smak pogarsza się w miarę gotowania. Pieczarka szarołuskowa odbiega od równie rzadkiej w Polsce, znanej tylko z Ojcowskiego Parku Narodowego, p. płaskiej wydalaniem żółtych bądź brunatnych kropel z pierścienia i osłony blaszek. Pieczarka brunatnołuskowa jak sama nazwa wskazuje ma łuski brązowe, a nie szarawe, poza tym brązowo obrzeżony od środka pierścień. Muchomory mają cały czas obłócznię koloru białego.

Właściwości

Pieczarka szarołuskowa jest trująca. Pieczarki żółtawe (karbolowe) różnią się od smacznych i zdrowych krewniaczek smrodem fenolu, którego wodne roztwory zwano też karbolem. Pamiętać jednak trzeba, że ta reguła dotyczy wyłącznie pieczarek, natomiast wiele innych rodzajów grzybów obejmuje gatunki jadalne i gatunki trujące o niemal tym samym zapachu i smaku na surowo.

U toksycznych pieczarek żółtawych (karbolowych), podobnie jak u czernidłaków, alkohol wzmaga działanie toksyn na ludzki organizm.

Zastosowanie

Brak znanych zastosowań tejże pieczarki szarołuskowej.

Okres występowania
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
X
XI
XII
Bibliografia
  1. Arora D. 1986.; "Mushrooms demystified: a comprehensive guide to the fleshy fungi."; Ten Speed Press, Berkeley.;
  2. Asef R., Hoseini N., Callac P. 2016.; "Agaricus section Xanthodermatei in Iran."; Phytotaxa 247(3): 181-196.;
  3. Bresinsky A., Besl H. 1985.; "Giftpilze, Mit einer Einführung in die Pilzbestimmung: ein Handbuch für Apotheker, Ärzte und Biologen."; Lubrecht & Cramer Ltd, Port Jervis.;
  4. Demirel K., Uzun Y., Kaya A. 2004.; "Some Poisonous Fungi of East Anatolia."; Turkish Journal of Botany 28: 215-219.;
  5. Fluck M. 1996.; "Jaki to grzyb? Oznaczanie, zbiór, użytkowanie."; Oficyna Wyd. „Delta W-Z”, Warszawa – Mladijska Knjiga, Lubljana, Słowenia.;
  6. Geml J., Laursen G., Taylor D. 2008.; "Molecular diversity assessment of arctic and boreal Agaricus taxa."; Mycologia 100(4): 577-589.;
  7. Gerhardt E. 2006.; "Grzyby. Wielki ilustrowany przewodnik. Ponad 1000 opisanych gatunków."; Wyd. Klub dla Ciebie, Warszawa.;
  8. Kerrigan R., Callac P., Guinberteau J., Challen M., Parra L. 2005.; "Agaricus section Xanthodermatei: a phylogenetic reconstruction with commentary on taxa."; Mycologia 97(6): 1292-1315.;
  9. Lacheva M. 2014.; "GC-MS studies of the chemical composition of two inedible Agaricus species (Section Xanthodermatei) in Bulgaria."; Journal of Biodiversity and Environment Science 4(4): 287-295.;
  10. Phillips R. 2010.; "Mushrooms and Other Fungi of North America."; Firefly Books, Buffalo.;
  11. Snowarski M. 2010.; "Grzyby. Seria: Spotkania z przyrodą."; Wyd. MULTICO Oficyna Wydawnicza, Warszawa.;
  12. Škubla P. 2007.; "Wielki atlas grzybów."; Dom wydawniczy Elipsa, Poznań.;
  13. Wojewoda W. 2003.; "Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski."; Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, Kraków.;
  14. Zhao R., Desjardin D., Callac P., Parra L., Guinberteau J., Soytong K., Hyde K. 2013.; "Two species of Agaricus sect. Xanthodermatei from Thailand."; Mycotaxon 122(1): 187-195.;
4.9/5 - (20 votes)
Subscribe
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments