Herbata Yerba Mate - właściwości, działanie i zastosowanie herbaty Yerba Mate
Ekologia.pl Styl życia Ekologiczna żywność Herbata Yerba Mate – właściwości, działanie i zastosowanie herbaty Yerba Mate

Herbata Yerba Mate – właściwości, działanie i zastosowanie herbaty Yerba Mate

Herbata Yerba Mate to wymagający napój. Nie wystarczy tak po prostu zalać go wrzątkiem i popijać, przegryzając herbatniki. Aby móc w pełni korzystać z właściwości herbaty Yerba Mate, należy się z nią najpierw oswoić i powiedzieć sobie jasno, że nie jest to zwyczajna herbata.

Yerba mate podaje się w bombilli, fot. Pawel Michalowski/Shutterstock

Yerba mate podaje się w bombilli, fot. Pawel Michalowski/Shutterstock
Spis treści

Herbata Yerba Mate to napar przyjaźni

Roślina, z której pozyskiwany jest susz na herbatę Yerba Mate pochodzi z Ameryki Południowej. Ostrokrzew paragwajski, bo o nim mowa, to krzew rosnący nie tylko w Paragwaju, ale też w Argentynie, Boliwii, Brazylii i na trenie Urugwaju. W krajach tych, yerba mate to tradycyjny napój, który pije się na co dzień i którym podejmuje się gości. Parzenie yerby zapoczątkowali w XVII wieku Indianie z plemienia Guarani. Picie yerby jest szczególnie interesującym doświadczeniem właśnie w Paragwaju, gdzie cały rytuał ma najbardziej rozbudowaną i specyficzną formułę. Herbatę Yerbę Mate sączy się tam w grupie, z naczynia zwanego guampa, produkowanego wyłącznie z drewna Palo Santo (w pozostałych krajach, guampa wytwarzana jest też z metalu lub tykwy, stąd inna nazwa tego naczynia to tykwa). Na okoliczność picia mate, grupa siada w kręgu, ale mate przekazywana jest z rąk do rąk po linii gwiazdy, nie koła. To dlatego, że guampa ciągle wraca do gospodarza, który napełnia naczynie świeżą wodą i podaje kolejnej osobie. Yerba Mate w Ameryce Południowej, zwłaszcza w Paragwaju, otoczona jest kultem i sławiona za swoją wyjątkową moc. I rzeczywiście – regularne picie mate sprawi prawdopodobnie, że po krótkim czasie zastąpimy nią naszą ulubioną herbatę, a nawet małą czarną.

Działanie herbaty Yerba Mate

Herbata Yerba Mate niewiarygodnie pobudza, wyostrza zmysły, wprawia w dobry nastrój. W przeciwieństwie do kawy, nie wypłukuje z organizmu magnezu, ale go dostarcza. Zawiera poza tym potas i mangan oraz witaminy (witamina A, C, E, witaminy z grupy B). Jest bogactwem przeciwzapalnych antyoksydantów. O jej właściwościach pobudzających decyduje zaś zawartość kofeiny, mateiny, teiny, teobrominy i teofiliny. Ilość kofeiny w różnych rodzajach herbaty yerby waha się od 0,7 do 2%. Poszczególne odmiany różnią się też słodyczą, sposobem przygotowania liści (poza suszeniem, liście ostrokrzewu można też piec i wędzić), a także strukturą – są yerby bardzo drobne, przypominające wyglądem zielony popiół wymieszany z gałązkami lub takie, które można łatwo pomylić z sypaną zieloną herbatą.

Najważniejsze w rytuale picia herbaty Yerba Mate jest oczywiście parzenie. Jak się odbywa? Do tykwy wsypujemy susz, którym wypełniamy od 1/3 do maksimum 3/4 naczynia. Następnie otwór zatykamy dłonią i przechylamy do góry dnem, po czym wstrząsamy kilkukrotnie – zabieg ten ma sprawić, że najdrobniejsze elementy suszu przemieszczą się do góry i dzięki temu nie zapchają sitka bombilli – specjalnej słomki, przez którą pijemy napar. Następnie tykwę przechylamy ostrożnie z powrotem, tak aby susz zebrał się w naczyniu na skos. Bombillę, pokrytą często srebrem lub złotem, zagnieżdżamy w kupce suszu, ale nie mieszamy go! Herbatę Yerba Matę zalewamy najpierw niewielką ilością gorącej wody i pozwalamy, by susz całkiem ją wchłonął. Paragwajczycy mówią, że tę pierwszą porcję naparu spija św. Tomasz, a dopiero kolejne nadają się dla pozostałych. Toteż po chwili tykwę napełniamy większą ilością wody, a po upłynięciu około 3-5 minut możemy już zażywać niezwykłego napoju.

Ważne!

Yerby nigdy nie zalewamy wrzątkiem. Gotująca się woda jest idealna, gdy „szumi”, ale nie widać jeszcze bąbelków. Mate zalana wrzątkiem to już nie ten sam napój. Zarówno ze względów rytualnych, jak i smakowych, woda powinna mieć od 65-84 st. Celsjusza, przy czym optimum to 75 stopni (w sklepach z akcesoriami do parzenia herbaty, można za nieduże pieniądze zakupić termometr do herbaty). Zachowanie odpowiedniej temperatury napoju ma też znaczenie prozdrowotne, zwłaszcza jeśli obok popijania yerby zdarza nam się zapalić tytoń lub wypić alkohol. Bardzo gorąca yerba (dotyczy to też zielonej herbaty) zwiększa bowiem wchłanianie substancji rakotwórczych, pochodzących np. z tytoniu.

Ekologia.pl poleca

Ostrokrzew paragwajski, fot. Pablo Rodriguez Merkel/Shutterstock

Doznania smakowe z herbatą Yerba Mate

Herbata Yerba Mate, niezależnie od gatunku, cechuje się dużo mocniejszym smakiem i aromatem, niż jakakolwiek upowszechniona u nas herbata. Jeśli spodziewamy się po niej zaskakujących doznań smakowych, to z pewnością doświadczymy ich już z pierwszym łykiem. Problem w tym, że mogą nas one zaskoczyć nieco negatywnie. Intensywność yerby powinniśmy zwiększać stopniowo, przyzwyczajając się do jej mocy z biegiem czasu. Częstym błędem laików w parzeniu jest uzupełnianie tykwy do 3/4 pojemności, tymczasem na początek wystarczą dwie łyżki suszu, najlepiej takiego z dodatkiem owoców. Do yerby możemy dorzucić też plaster cytryny lub osłodzić ją miodem czy stewią.

Herbata Yerba Mate na różne sposoby

  • tereré – orzeźwiająca mate na upały – susz zalewamy bardzo zimną wodą lub zasypujemy samymi kostkami lodu. Tereré pije się w Paragwaju;
  • yerba mate cerveza – mate zalana ciemnym lub jasnym piwem (uwaga: zarówno kawa, jak i herbata zaburzają ocenę trzeźwości, powodując że nie czujemy faktycznej skali upojenia alkoholem, dlatego trunku tego należy zażywać z umiarem);
  • mate z termosu – jeśli nie chcemy rozstawać się z mate, możemy zakupić specjalny termos ze słomką do picia ciepłego lub zimnego mate w podróży, plenerze lub drodze do pracy.


Herbata Yerba Mate to wyjątkowy napój z liści i łodyżek ostrokrzewu paragwajskiego. Ma silne właściwości pobudzające i prozdrowotne. W Polsce zwyczaj picia mate nie jest rozpowszechniony, ale zarówno samą herbatę Yerba Mate, jak i wszystkie naczynia potrzebne do sporządzenia naparu, można zakupić w sklepach internetowych lub stacjonarnych. Mate wymaga opanowania specjalnej techniki parzenia. W Ameryce Południowej rytuał picia mate jest szeroko praktykowany.

Ekologia.pl (Elżbieta Gwóźdź)
Bibliografia
  1. „7 Health Benefits of Yerba Mate (Backed by Science)”; Alina Petre; https://www.healthline.com/nutrition/8-benefits-of-yerba-mate; data dostępu: 22/02/2023;
  2. „Are There Health Benefits to Drinking Yerba Mate?”; WebMD Editorial Contributors; https://www.webmd.com/diet/health-benefits-yerba-mate; data dostępu: 22/02/2023;
  3. „10 Health Benefits of Yerba Mate Tea (better than coffee)”; Deane Alban; https://bebrainfit.com/yerba-mate-benefits/; data dostępu: 22/02/2023;
  4. „What Are the Health Benefits of Yerba Mate?”; Monica Reinagel; https://www.scientificamerican.com/author/monica-reinagel/; 22/02/2023;
  5. „Yerba Mate—A Long but Current History”; Anna Gawron-Gzella, Justyna Chanaj-Kaczmarek, and Judyta Cielecka-Piontek; Nutrients. 2021 Nov; 13(11): 3706.;
4.9/5 - (19 votes)
Subscribe
Powiadom o
2 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments

Zawsze uważałam, że najlepsza jest yerba mate. Sklepy internetowe oferują tak wiele gatunków, smaków i rodzajów, że na 100% każdy znajdzie coś dla siebie. Wystarczy poszukać i potestować. Zwłaszcza, że yerba daje lepszego kopa niż kawa, a do tego jest zdrowsza.

Cały myk z tym gorącym napojem polega na tym, że sama yerba jest suszona dymem (większość marek), czyli także zawiera rakotwórcze wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, a tym samym narażamy swoje zdrowie spożywając ją.