Definicja pojęcia:

las liściasty

Las liściasty, las właściwyekosystem leśny, w którym drzewostan budują wyłącznie drzewa liściaste lub drzewa liściaste z niewielką domieszką drzew iglastych.
  1. Lasy liściaste zrzucające liście na zimę
  2. Lasy zrzucające liście w porze suchej (lasy monsunowe)
  3. Wilgotne lasy równikowe – deszczowe lasy równikowe
  4. Wilgotne lasy strefy umiarkowanej
  5. Lasy twardolistne

Las liściasty porasta wiele obszarów na kuli ziemskiej, różni się między sobą strukturą oraz składem gatunkowym. W zależności od strefy klimatycznej wyróżnia się następujące rodzaje lasów liściastych:
  • lasy liściaste okresowo zielone – lasy liściaste zrzucające liście na zimę oraz zrzucające liście w porze suchej;
  • lasy liściaste wiecznie zielone – wilgotne lasy równikowe, wilgotne lasy strefy umiarkowanej oraz lasy twardolistne.

Lasy liściaste zrzucające liście na zimę

Lasy liściaste zrzucające liście na zimę są charakterystyczne dla klimatu umiarkowanego, z wyraźnie zaznaczoną sezonowością. Występują w Europie, wsch. Azji i Ameryce Płn. Głównymi składnikami tych lasów są drzewa liściaste, które w okresie zimowym zrzucają liście i przechodzą w stan spoczynku. Lasy te porastają żyzne gleby brunatne, cechują się zrównoważonym bilansem produkcji i dekompozycji. Posiadają wyraźną strukturę warstwową – można wyróżnić warstwę drzew, warstwę krzewów (podszytu) i warstwę runa (roślin zielnych). Bardzo wyraźna jest sezonowość w rozwoju roślin tworzących runo leśne – intensywny rozwój, kwitnienie i wytwarzanie nasion następuje przed rozlistnieniem się drzew.
Las liściasty zrzucający liście na zimę.
Lasy liściaste mogą być wielogatunkowe, jak np. grądy z dominującym grabem zwyczajnym, dębem szypułkowym i bezszypułkowym oraz domieszką innych gatunków. Często występują drzewostany z jednym gatunkiem dominującym, jak buczyny z bukiem zwyczajnym, dąbrowy z różnymi gatunkami dębów, łęgi wierzbowe, wiązowo-jesionowe i olszowe oraz olsy z olszą czarną.

W Azji można wyróżnić dwie formacje lasów liściastych zrzucających liście na zimę. Lasy drobnolistne (kołki) występują we wnętrzu kontynentu i stanowią pas przejściowy pomiędzy tajgą a obszarami stepowymi Azji Środkowej; tworzą je brzoza brodawkowata i osika. Lasy wielkolistne występujące w Azji Wschodniej charakteryzują się dużą różnorodnością gatunków – występują tu m.in. dęby, lipa mandżurska, korkowiec amurski i orzech mandżurski.

Lasy zrzucające liście w porze suchej (lasy monsunowe)

Lasy zrzucające liście w porze suchej (lasy monsunowe) są związane ze strefą klimatu podrównikowego, o długiej porze deszczowej (7-9 miesięcy) i krótkiej porze suchej. Lasy te charakteryzują się wyraźną rytmiką sezonową – drzewa zrzucają liście i zakwitają podczas pory suchej.

Lasy monsunowe występują:
  • w Ameryce Południowej i Środkowej – np. caátinga (suchy las kolczasty) na Wyżynie Brazylijskiej;
  • we wsch. Afryce – las miombo w klimacie wilgotniejszym; las mopane na obszarach suchych;
  • w płd.-wsch. Azji – głównie lasy tekowe, z dużym udziałem bambusów w warstwie krzewów;
  • w płn. Australii – często tworzą kompleksy z sawannami, podstawowym składnikiem drzewostanu są różne gatunki eukaliptusów.
Las zrzucający liście w porze suchej – las miombo. Źródło: Wikimedia.org

Wilgotne lasy równikowe – deszczowe lasy równikowe

Wilgotne lasy równikowe występują w strefie klimatu równikowego, charakteryzującego się brakiem pór roku, wysokimi opadami i niewielkimi rocznymi amplitudami temperatur. Porastają ubogie gleby mineralne (laterytowe). Roślinność lasów równikowych jest ogromnie zróżnicowana – występuje wiele gatunków drzew, liczne epifity, liany i epifile. Brak jest zaznaczonej rytmiki sezonowej, w związku z brakiem pór roku; kwitnienie, owocowanie oraz pojawianie się nowych liści często następuje jednocześnie. Las równikowy posiada wyraźną strukturę warstwową – tworzy go warstwa pojedynczych drzew o wys. ok. 70 m wystających ponad zwartą, jednolitą warstwę koron drzew niższych; brak jest warstwy krzewów i runa (ograniczony dopływ światła przez korony drzew).

Lasy równikowe występują:
  • w Ameryce Płd. (Amazonia, Gujana, Kolumbia) i Środkowej (od Meksyku po Panamę);
  • w Afryce (Kotlina Kongo, wybrzeże Zatoki Gwinejskiej);
  • w płd.-wsch. Azji (Płw. Indyjski, Indochiny, Płw. Malajski, Wyspy Sundajskie);
  • w płn.-wsch. Australii.
Wilgotny las równikowy. By United States government (United States government) [Public domain], via Wikimedia Commons

Wilgotne lasy strefy umiarkowanej

Wilgotne lasy strefy umiarkowanej (lasy zimozielone) są charakterystyczne dla strefy ciepłego klimatu oceanicznego o dużych opadach i łagodnych zimach. Są to lasy o dużym zróżnicowaniu gatunkowym i dużym udziale epifitycznych mszaków i paprotników. Tworzą je zimozielone drzewa o często skórzastych, lśniących liściach, podobnych do liści wawrzynu, stąd zbiorowiska te często określa się jako „lasy wawrzynolistne”. Występują także paprocie drzewiaste oraz nieliczne liany.

Wilgotne lasy strefy umiarkowanej występują na obszarach położonych w różnych częściach świata:
  • w Azji – zach. i środkowe Chiny, Korea, Japonia, Zakaukazie (lasy hyrkańskie), płd.-wsch. stoki Himalajów, wybrzeże Morza Czarnego (częściowo zimozielone lasy euksyńskie);
  • w Ameryce Płn. – Floryda, Góry Kaskadowe i Nadbrzeżne;
  • w Ameryce Płd. – Chile (lasy waldiwijskie), Wyżyna Brazylijska (lasy araukariowe);
  • na Wyspach Kanaryjskich i Maderze (lasy wawrzynolistne);
  • w Australii i na Tasmanii (wilgotne lasy eukaliptusowe, w strefie umiarkowanej duży udział bukanów);
  • Nowa Zelandia – lasy kauri z licznymi paprociami drzewiastymi i bukanami.

Lasy twardolistne

Lasy twardolistne występują w klimacie podzwrotnikowym typu śródziemnomorskiego, z suchym latem i wilgotną zimą. Drzewa i krzewy posiadają twarde, sztywne, często zimozielone liście oraz grubą korę. Często wykształcają kolce lub ciernie.

Lasy te porastają obszary śródziemnomorskie (duży udział dębów), Amerykę Płn. (Kalifornię), Amerykę Płd. (Chile), Afrykę Płd. i płd.-wsch. Australię (eukaliptusy i paprocie drzewiaste). Znaczna część lasów twardolistnych została wyniszczona i obecnie obszary te zajmują wtórne formacje krzewiaste, takie jak makia (region śródziemnomorski), chaparral (Kalifornia) oraz fynbos (Afryka Płd.)
Las wawrzynolistny na Teneryfie. Źródło: Wikimedia

Bibliografia

1. Grażyna Łabno; “Ekologia. Słownik encyklopedyczny”; Wydawnictwo Europa, Warszawa 2006;
2. Zdzisława Otałęga (red. nacz.); “Encyklopedia biologiczna T. VI”; Agencja Publicystyczno-Wydawnicza Opres, Kraków 1998;
3. Zbigniew Podbielkowski; “Fitogeografia części świata T. 1 – Europa, Azja, Afryka ”; Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002;
4. Zbigniew Podbielkowski; “Fitogeografia części świata T. 2 – Ameryka, Australia i Oceania, Antarktyda”; Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002;
5. Eddy Van Der Maarel; “Vegetation Ecology”; John Wiley & Sons Inc., 2004;

Legenda. Pokaż objaśnienia oznaczeń i skrótów
Szukaj
Oceń stronę
Ocena: 5.0
Wybór wg alfabetu:
a b c ć d e f g h i j k l ł m n o q p r s ś t u v w x y z ż ź
Pasaż zakupowy