Komarzyca roślina – sadzenie, uprawa i pielęgnacja komarzycy

Komarzyca, inaczej plektrantus koleusowaty to roślina ozdobna i praktyczna zarazem. Nie znoszą jej komary i inne insekty, ale ludziom służy od lat jako dekoracja domów, tarasów i ogrodów, zachwycając nietypowym wybarwieniem liści. Co warto wiedzieć o uprawie i zastosowaniach komarzycy? Które odmiany zasługują na szczególną uwagę?



Komarzyca o zdobnych zielono-białych liściach. Źródło: shutterstockKomarzyca o zdobnych zielono-białych liściach. Źródło: shutterstock
  1. Komarzyca - wymagania glebowe
  2. Sadzenie i uprawa komarzycy
  3. Podlewanie i nawożenie komarzycy
  4. Rozmnażanie komarzycy
  5. Ochrona komarzycy
  6. Komarzyca w ogrodzie
  7. Najciekawsze odmiany komarzyca
W języku polskim istnieje kilka potocznych nazw dla plektrantusa koleusowatego (Plectranthus glabratus) – oprócz komarzycy są to komarnica oraz kadzidełko (nie mylić z kadzidłowcem, czyli Boswelia serrata). Wszystkie one odnoszą się do silnego zapachu liści, który skutecznie odstrasza nielubiane przez nas komary oraz mole. Intensywny aromat kojarzący się z kamforą roślina zawdzięcza oczywiście olejkom eterycznym, które mogą nawet podrażniać śluzówkę u człowieka i powodować toksyczne reakcje po zjedzeniu. Co ciekawe, komarzycy boją się nawet koty!

Plektrantus koleusowaty w swojej genezie jest rośliną typowo tropikalną, zaliczaną do rodziny jasnotowatych. Pochodzi przede wszystkim z Australii, Nowej Kaledonii i Fidżi, ale w stanie naturalnym występuje również na Półwyspie Indyjskim. Z racji na owo pochodzenie w Polsce może być uprawiany w gruncie wyłącznie jako roślina jednoroczna – stąd też zdecydowanie popularniejsza jest u nas uprawa doniczkowa. Komarzyca ma pokrój niewielkiej krzewinki, której lekko czerwonawe, owłosione pędy wydłużają się systematycznie, z czasem sięgając nawet 1 metra. W tej dojrzałej postaci zwisają się już zwykle ku ziemi, co daje dość ciekawy efekt estetyczny. Na pędach znajdują się bardzo zdobne pojedyncze listki, żywo zielone z atrakcyjnym białym obrzeżkiem. Są delikatnie owłosione i karbowane, ząbkowane na brzegach, o jajowatym, kształcie i rozmiarze nieprzekraczającym 3-4 cm. Latem plektrantus zakwita tworząc wysokie na 15 cm, dwuwargowe, białe lub fioletowe kwiaty, przypominające wyglądem ostrogę (stąd też wzięła się łacińska nazwa rodzajowa Plectranthus). Nie są one przesadnie zdobne – głównym atutem komarzycy są bezwzględnie eleganckie, dwubarwne liście oraz ciekawy, dość objętościowy pokrój.

Komarzyca - wymagania glebowe

Do sadzenia plektrantusa można użyć standardowego podłoża doniczkowego – ważne, aby zapewniało dobrą przepuszczalność oraz podaż składników odżywczych. Zapobiegliwi ogrodnicy mogą ziemię do kwiatów zmieszać z kompostem i niewielką ilością piasku.

Stanowisko do uprawy komarzycy musi przede wszystkim uwzględniać wysokie zapotrzebowanie rośliny na światło słoneczne. Bez słońca liście brzydko bledną, a pędy przestają się wyciągać i robią się nagie. Tak w domowej, jak i w tarasowej uprawie należy więc zwracać uwagę na odpowiednią ekspozycję rośliny (minimum kilka godzin światła słonecznego dziennie) i stosownie dużą przestrzeń – pędom nie sprzyja bowiem ścisk, a dodatkowo mogą konkurencyjnie zwalczać sąsiadujące gatunki botaniczne.

Sadzenie i uprawa komarzycy

Komarzycę kupujemy w postaci gotowych sadzonek, które mogą być przesadzone do większych donic i umieszczone na stałe w domu lub zaaranżowane na balkonie czy tarasie. W tym drugim wariancie czekamy z sadzeniem na drugą połową maja, gdy temperatura nie spada już zwykle poniżej 0 stopni C. Bez względu na rodzaj pojemnika – czy będzie to wiszący kosz, klasyczna donica, korytko czy skrzynia ogrodowa, niezbędne jest zapewnienie odpowiedniego drenażu, idealnie przez otwory w dnie umożliwiające swobodny odpływ wody. Alternatywą jest wyspanie donicy na dnie warstwą keramzytu.

Plektrantus najczęściej sadzi się jako soliter, ale jeśli planujemy wielogatunkową kompozycję, należy pozostawić minimum 20-centyemtrowy odstęp od innych roślin. Ta sama zasada odnosi się również do sadzenia na zagonie (wyłącznie w charakterze rośliny jednorocznej!).

Pielęgnacja nie powinna nastręczyć większych trudności nawet początkującym ogrodnikom. Poza podlewaniem i nawożeniem (więcej poniżej) należy pamiętać jedynie o dość zdecydowanym i równomiernym podcinaniu pędów każdej jesieni – nawet do długości zaledwie 10-15 cm. Wiele źródeł poleca również przycinać kwiaty, które nie mają walorów ozdobnych, a mogą niepotrzebnie osłabiać roślinę.
Zbliżenie na liść komarzycy. Źródło: shutterstock

Podlewanie i nawożenie komarzycy

Najbardziej wybredna jest komarzyca w stosunku do podaży wody – zarówno przesychanie ziemi w donicy, jak i zastój wody są zdecydowanie niewskazane. Roślinę należy też więc podlewać regularnie, ale nieprzesadnie, optymalnie kontrolując zawsze poziom wilgotności podłoża na głębokości ok. 2 cm. Szczególnie latem w przypadku okazów umieszczonych na upalnym powietrzu nawadnianie może być wymagane nawet co 2-3 dni.

Dość zachłanna jest komarzyca również w kontekście składników odżywczych, które należy jej dostarczać z wielką regularnością. Od maja do końca lata roślinę podlewamy więc płynnym nawozem wieloskładnikowym dwa razy na miesiąc. Zapominalskim ogrodnikom polecić można granulki z nawozem o przedłużonym działaniu, które podsypuje się bezpośrednio do donicy. Po przesadzeniu wstrzymujemy się z jednak z nawożeniem na okres minimum miesiąca, aby roślina miała czas się zakorzenić i ustabilizować.

Rozmnażanie komarzycy

W rodzimych warunkach kwitnący plektrantus nie produkuje zwykle nasion – jest u nas na to po prostu zbyt chłodno. Roślinę można jednak rozmnażać z dużym sukcesem za pomocą sadzonek pędowych. Warto wszak mieć na uwadze, że nawet przenoszona na zimę do wnętrz komarzyca po 4-5 latach straci bowiem swój urok i zacznie zamierać.

Jak przeprowadzić propagację? Z przezimowanej w odpowiednich warunkach rośliny wczesną wiosną odcinamy pojedyncze pędy i wkładamy od razu do wilgotnego podłoża umieszczonego w ciepłych pomieszczeniu. Sadzonki dość szybko się ukorzeniają, a aby nadać im ładnego pokroju, warto je delikatnie podcinać, co prowokuje rozgałęzianie. Po ustaniu przymrozków można takie młode roślinki wysadzić już bezpośrednio na balkon lub taras.
Tabela przedstawiająca korzyści z uprawy komarzycy; opracowanie własne

Ochrona komarzycy

Komarzyca nie jest w stanie przetrwać polskiej ziemi w warunkach zewnętrznych, więc musi być co roku przenoszona do domu. W ciepłej temperaturze zacisznych czterech ścian darzy się jej doskonale! Optymalna temperatura rozwoju rośliny wynosi 18-20 stopni C, więc gdy nastaną większe chłody donice z plektrantusem należy koniecznie schować – mróz jest wręcz zabójczy dla pędów. Zimą powinno się jednak stworzyć komarzycy warunki do spoczynku, co oznacza obniżenie temperatury do ok. 14 stopni C, ochronę przez bezpośrednim promieniowaniem słonecznym i wyraźne ograniczenie podlewania. Na wiosnę ponownie przenosimy komarzycę do cieplejszego pomieszczenia lub wynosimy na ciepłe wiosenne powietrze, powracając do rutynowego podlewania i nawożenia. Warto przy tym co roku wymienić po zimie substrat w donicy.

Jeśli chodzi o potencjalne choroby, szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko, jakie niesie ze sobą przedłużone przebywanie roślin w podmokłym podłożu. Bardzo łatwo wówczas bowiem o gnicie korzeni, które owocuje stopniowym zasychaniem całej rośliny.
Balkonowa kompozycja komarzycy z begoniami. Źródło: shutterstock

Komarzyca w ogrodzie

Długie, zwisające łukowato pędy komarzycy najlepiej prezentują się w donicach umieszczonych na odpowiedniej wysokości. Rozrastające się na wszystkie strony łodygi tworząc wówczas atrakcyjną kaskadę biało-zielonych liści. Uprawę doniczkową można prowadzić zarówno w warunkach domowych, jak i na balkonie czy tarasie, wykorzystując w tym celu wiszące kosze, podwyższone stojaki na rośliny czy kwietniki montowane na ścianach. Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, aby plektrantus umieścić na podłodze, parapecie czy meblach. Soczysto zielone kaskady dodadzą uroku każde aranżacji!

Szczególnie poleca się uprawiać komarzycę w donicach umieszczonych w oknie sypialni, na tarasie czy patio – wszędzie tam, gdzie chętnie korzystamy z uroków świeżego powietrza, a gdzie dokuczają nam komary. Dla człowieka zapach biało-zielonych liści nie jest bowiem w żadne sposób przykry, ale wielu jest zdania, że jest wręcz przyjemny.

Jeśli chodzi o wielogatunkowe kompozycje doniczkowe, komarzycę szczególnie chętnie zestawia się z podobnym wizualnie koleusem, kolorową żurawką, a także kwitnącymi pelargoniami czy begoniami.

Najciekawsze odmiany komarzyca

Plektrantus występuje na rynku europejskim w co najmniej kilkunastu różnych kultywarach. Opisana wyżej biało-zielona odmiana „Variegata” jest jedną z najpopularniejszych. W donicach uprawia się jednak także jasnozielony Plectranthus australis, a do bardziej dekoracyjnych okazów należy na przykład odmiana „Nico” o znacznie większych liściach odznaczających się uroczym fioletowym spodem oraz bardziej kompaktowym pokroju, który zawdzięcza znacznie krótszym pędom. Ponadto, godne uwagi są również odmiana „Cilatus” z nieregularnymi liśćmi w białe plamki, „Elf” o grubym listowiu w jaśniejszym i ciemniejszym odcieniu zieleni oraz niezwykle urocza, bo trójbarwna odmiana „Green Mountain” z mozaiką żółtych, białych i zielonych tonów.
Ekologia.pl (Agata Pavlinec)

Bibliografia

  1. Susan Paterson; “Swedish Ivy Care: How To Grow A Swedish Ivy Houseplant”; data dostępu: 2021-10-01
  2. CandideGardening; “White-Edged Swedish Ivy”; data dostępu: 2021-10-01
  3. MyGardenLife ; “Plectranthus 'Variegata' (Plectranthus coleoides)”; data dostępu: 2021-10-01
  4. Better Homes&Gardens; “Plectranthus”; data dostępu: 2021-10-02
  5. Hollie Carter; “Swedish Ivy Guide: How to Grow & Care for Plectranthus australis”; data dostępu: 2021-10-01
Ocena (2.3) Oceń: