Zanieczyszczenie wód w Polsce - rodzaje, przyczyny i zapobieganie zanieczyszczeniom wód

O zanieczyszczeniu wód mówimy wówczas, gdy w  ich składzie w zwiększonej ilości występują substancje chemiczne, bakterie i mikroorganizmy, które nie są jej naturalnymi składnikami. Zmiany właściwości fizycznych, chemicznych i bakteriologicznych wód spowodowane są wprowadzaniem substancji nieorganicznych (stałych, ciekłych, gazowych), organicznych i radioaktywnych.



Zanieczyszczenie wody, fot. shutterstockZanieczyszczenie wody, fot. shutterstock
  1. Rodzaje oraz źródła zanieczyszczenia i degradacji gleb
  2. Jakość wód w Polsce

Rodzaje oraz źródła zanieczyszczenia i degradacji gleb

Ze względu na pochodzenie zanieczyszczenia wód dzielimy na naturalne i sztuczne. O naturalnym zanieczyszczeniu mówimy, gdy woda zawiera roztwory domieszek soli, gazów, substancji organicznych i drobnoustrojów.

Najmniej domieszek zawiera woda z opadów atmosferycznych, najwięcej woda morska i wody podziemne, zanieczyszczone złożami naturalnymi. Wraz z rozwojem miast i przemysłu zaczęły dominować zanieczyszczenia sztuczne, pochodzące ze ścieków, spływy z terenów rolniczych i składowisk odpadów komunalnych. Zanieczyszczenia sztuczne możemy także podzielić na biologiczne (bakterie, wirusy, grzyby, glony) i chemiczne (oleje, benzyna, smary, ropa, nawozy sztuczne, pestycydy, kwasy, zasady).

Główną przyczyną degradacji wód są ścieki odprowadzane z kanalizacji przemysłowych i komunalnych. Są to tzw. zanieczyszczenia punktowe i obejmują wody zużywane w zakładach produkcyjnych i usługowych. Charakteryzują się wysokim stężeniem i są odprowadzane w sposób zorganizowany. Do zanieczyszczeń punktowych należą również wody użyte do celów higienicznych i gospodarczych, z gospodarstw domowych, zakładów pracy i placówek publicznych, wody deszczowe i roztopowe.

Inną grupę stanowią zanieczyszczenia obszarowe, spłukiwane z terenów rolniczych i leśnych. Należą do nich nawozy i pestycydy, środki ochrony roślin, które są niezwykle groźne z uwagi na wysokie stężenie substancji chemicznych i brak mechanizmów kontroli.

Do zanieczyszczeń tego typu zaliczamy także odpływy przemysłowe z terenów bez systemów kanalizacyjnych oraz odpływy ze składowisk komunalnych. Około jedna trzecia zanieczyszczeń wód pochodzi z atmosfery. Wody opadowe absorbują pyły i gazy znajdujące się w powietrzu, po czym przenikają do gleby lub trafiają bezpośrednio do zbiorników wodnych. Zanieczyszczenia z opadów atmosferycznych przenikają do wód gruntowych, skąd mogą przedostawać się do wód powierzchniowych.

Na stan wód negatywnie wpływają zanieczyszczenia ze źródeł pasmowych, czyli szlaków komunikacyjnych i środków transportu. Są to zanieczyszczania związkami ołowiu ze spalin oraz zanieczyszczenia spłukiwane z dróg.

Największym zagrożeniem dla wód gruntowych są zanieczyszczenia pochodzące z przemysłu i z terenów rolniczych, na których stosuje się wspomniane wyżej nawozy sztuczne i środki ochrony roślin. Z kolei dla wód lądowych największe niebezpieczeństwo stanowią związki pochodzące z odpadów domowych, odchodów oraz ścieków przemysłowych. Niezwykle groźne są tu chemiczne środki w postaci syntetycznych detergentów, które nie ulegają biologicznemu rozkładowi oraz związki rtęci i ołowiu, co wynika z szerokiego zastosowania tych metali w przemyśle.

W celu minimalizacji wpływu zanieczyszczeń na wody powierzchniowe i grunty stosuje się zabieg oczyszczania ścieków. Proces polega na  usuwaniu ze ścieków osadów i substancji rozpuszczonych w wodzie. Zależnie od rodzajów zanieczyszczeń korzysta się z metod mechanicznych, fizycznych, chemicznych lub  biologicznych.

Lądowe źródła stanowią 44% zanieczyszczeń trafiających do morza. Na skażenie mórz i oceanów wpływa również przemysł wydobywczy ropy naftowej oraz transport morski. Są one odpowiedzialne za  12% zanieczyszczeń wód. Odpady powstałe przy wydobyciu i produkcji ropy są usuwane wprost do wody, a czyszczenie zbiorników odbywa się bezpośrednio na morzu. Zanieczyszczenia z tych źródeł są większe niż pochodzące z wycieków ropy na skutek katastrof.
Zrzut ścieków do Wisły pod Warszawą, fot. shutterstock

Jakość wód w Polsce

W Polsce ocenę jakości wód przeprowadza się na podstawie monitoringu czystości rzek, czyli pomiarów Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska. Według oceny jakości z 2002 roku w klasie nie odpowiadającej normom znalazło się aż 14,2% wód.
Na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z 11 lutego 2004 roku, klasyfikacji wód dokonuje się w pięciostopniowej skali (Dz. U. z 2004 r. Nr 32, poz. 284), co jest zgodne z Ramową Dyrektywą Wodną UE.

Prawie każde wykorzystanie wody powoduje jej zanieczyszczenie. Można jednak je zminimalizować poprzez budowę oczyszczalni ścieków, składowanie odpadów w miejscach do tego przeznaczonych,  sadzenie drzew w okolicach zbiorników, zakładanie filtrów na wodę.
Coraz powszechniejszym zanieczyszczeniem w wodach jest plastik, fot. shutterstock
Ekologia.pl
Ocena (3.7) Oceń:
Pasaż zakupowy