Borowik blednący (Butyriboletus fechtneri) - Ekologia.pl
Ekologia.pl Wiedza Atlas grzybów Grzyby grzyby podstawkowe pieczarniaki borowikowce borowikowate borowik Borowik blednący
Indeks nazw
Szukaj lub wybierz według alfabetu
A B C D E F G H I J K L Ł M N O P Q R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż

Borowik blednący (Butyriboletus fechtneri)

Nazywana/y także: borowik Fechtnera, borowik żółtobrązowy podgatunek blednący
Borowik blednący, Gerhard Koller / CC BY-SA
Spis treści
Wstęp

Borowik blednący to rzadki i ginący w skali Europy grzyb z rodzaju Butyriboletus, obejmującego formy pośrednie między typowymi maślakami a typowymi borowikami .

Sezon

Borowik blednący wytwarza owocniki od czerwcalipca do końca września, rzadziej do października jeżeli jesień jest wyjątkowo gorąca, ale i wilgotna.

Występowanie

Rozmieszczenie borowika blednącego wymaga dalszych badań. Do niedawna uważano go tylko za lokalną formę borowika żółtobrązowego czyli przyczepkowego. Występuje w Europie (od Hiszpanii na zachodzie po Ukrainę na wschodzie włącznie, do Łotwy i Finlandii na północy), na Cyprze oraz Maroku. Dane o obecności w Izraelu dotyczyły innego gatunku. W Polsce obserwowano go ostatnio w świętokrzyskim i Pieninach.

Borowik blednący niemal zawsze tworzy mikoryzy z przedstawicielami rodziny bukowatych: bukiem, dębem oraz kasztanem jadalnym. Wyjątkowo obserwowano go pod lipami. Preferuje gleby alkaliczne, wapienne, a miejsca widne, mocno nagrzewające się.

Wygląd

Owocniki borowika blednącego prezentują się nader różnorodnie. Jak przystało na przedstawiciela Butyriboletus łączą w sobie cechy maślaków, borowików i szatanów. O delikatnej, włóknisto-jedwabistej konsystencji.
Kapelusz o gładkich brzegach, u młodych egzemplarzy półokrągły, u starszych łukowato-płaski. Wierzch kapelusza goły, gładki, lśniący. Kolor zmienia się z bladosiwego lub srebrzystego, niemal białawego, na blado beżowy (stąd dzisiejsza nazwa gatunkowa: blednący). Ściśnięty ciemnieje, stając się brązowo-czerwony. Skórka kapelusza nieco wystaje poza rurki (1-2 mm) i nie daje się łatwo odseparować od miąższu. Mleczka brak.
Rurki borowika blednącego (b. Fechtnera) wykrojone, barwy żółtej, przy nóżce wycięte, bardzo długie 15-25 mm. U młodych owocników w odcieniu cytrynowym, u starszych zielonożółte. Nacięte bądź nadgryzione przebarwiają się na sinozielono.
Pory drobniutkie, w takim samym kolorze co rurki. Równie łatwo też się przebarwiają.
Trzon początkowo jajowaty, potem walcowaty, centralny i pełny w przekroju. Na powierzchni nóżki charakterystyczna, delikatna siateczka. Dół nóżki pierścieniowaty, zwykle o zatartej siateczce. Pochwy oraz pierścienia brak.
Miąższ o ledwo wyczuwalnym, ale przyjemnie grzybowym smaku i woni. W kapeluszu oraz górze trzonu barwa miąższu słabo złocista, bladawa; tuż pod kapeluszem brązowa; w dole trzonu karminowo purpurowa. Blisko rurek nóżka nierzadko niebieszczeje.
Wysyp spor oliwkowy. Zarodniki borowika blednącego brązowożółte, gładkie, mierzą zwykle 10-16 µm na 5-6 µm, mają kształt wrzeciona. Cystydy są bulwiaste, ewentualnie butelkowate lub wrzecionowate, osiągając 10-15 × 4-6 µm.
Gigantyczna zmienność kształtów oraz barw nóżki, kapelusza i miąższu, tudzież dokładnie pośredni między typowymi borowikami, a typowymi maślakami charakter wielu cech borowika blednącego sprawia, że nawet uczeni zajmujący się grzybami oraz doświadczeni grzybiarze mogą mylić borowika blednącego z wieloma innymi, nietypowymi członkami rodziny borowikowatych. Bywa mylony z: borowikiem szatanem Rubroboletus satanas, zwłaszcza formą wiosenną (głogową) forma crataegi, z borowikiem płowym Lanmaoa fragrans (syn. Hemileccinum impolitum), borowikiem korzeniastym Caloboletus radicans, borowikiem gładkotrzonowym vel b. Queleta Suillellus queletii, borowikiem ciemnobrązowym Boletus aereus, a zwłaszcza pozostałymi członkami rodzaju Butyriboletus: borowikiem żółtobrązowym (przyczepkowym) B. appendiculatus, borowikiem królewskim B. regius i różownikiem B. fuscoroseus.

Właściwości

Borowik blednący to smaczny grzyb jadalny, ale zasługuje na ochronę z uwagi na swą rzadkość w Polsce i całej Europie. Początkującym grzybiarzom grozi także pomylenie go z trującymi członkami rodziny borowikowatych.

Zastosowanie

Obecnie brak z uwagi na rosnącą rzadkość. Dawniej borowik blednący bywał jadany. Przyrządzano go tak samo jak inne smaczne koźlarze, borowiki czy maślaki.

Okres występowania
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
X
XI
XII
Bibliografia
  1. Arora D., Frank J. 2014.; "Clarifying the butter Boletes: a new genus, Butyriboletus, is established to accommodate Boletus sect. Appendiculati, and six new species are described."; Mycologia 106 (3): 464–480.;
  2. Assyov B. 2012.; "Revision of Boletus section Appendiculati (Boletaceae) in Bulgaria with a key to the Balkan species."; Turkish Journal of Botany 36 (4): 408-419.;
  3. Gerhardt E. 2006.; "Grzyby. Wielki ilustrowany przewodnik. Ponad 1000 opisanych gatunków."; Wyd. Klub dla Ciebie, Warszawa.;
  4. Gumińska B., Wojewoda W. 1988.; "Grzyby i ich oznaczanie."; PWRiL, Warszawa.;
  5. Holec J., Beran M. 2006.; "Červený seznam hub (makromycetů) České republiky. Red list of fungi (macromycetes) of the Czech Republic."; Příroda 24 (1): 282.;
  6. Krieglsteiner G., Andreas Gminder A., Wulfard Winterhoff W. 2000.; "Die Großpilze Baden-Württembergs. Band 2: Ständerpilze: Leisten-, Keulen-, Korallen- und Stoppelpilze, Bauchpilze, Röhrlings- und Täublingsartige."; Ulmer Verlag, Stuttgart.;
  7. Loizides M., Bellanger J., Assyov B., Moreau P., Richard F. 2019.; "Present status and future of boletoid fungi (Boletaceae) on the island of Cyprus: cryptic and threatened diversity unraveled by 10-year study."; Fungal Ecology 41 (13): 65–81.;
  8. Mikšik M. 2012.; "Rare and protected species of boletes of the Czech Republic."; Field Mycology 13 (1): 8–16.;
  9. Nuhn M., Binder M., Taylor A., Halling R., Hibbett D. 2013.; "Phylogenetic overview of the Boletineae."; Fungal Biology 117 (7–8): 479–511.;
  10. Škubla P. 2007.; "Wielki atlas grzybów."; Dom wydawniczy Elipsa, Poznań.;
  11. Snowarski M. 2010.; "Grzyby. Seria: Spotkania z przyrodą."; MULTICO Oficyna Wydawnicza, Warszawa.;
  12. Wei H., Li H., Wang L., Ding H., Hu C., Zeng F., Cheng J. 2014.; "Molecular recognition of species in Boletus sect. Appendiculati."; Mycosystema 33 (2): 242-253.;
  13. Wojewoda, W., Ławrynowicz, M., 2006.; "Czerwona lista grzybów wielkoowocnikowych w Polsce."; Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, Kraków.;
4.9/5 - (14 votes)
Subscribe
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments