Pingwin cesarski – opis, występowanie i zdjęcia. Ptak pingwin cesarski ciekawostki
Ekologia.pl Środowisko Przyroda Pingwin cesarski – opis, występowanie i zdjęcia. Ptak pingwin cesarski ciekawostki

Pingwin cesarski – opis, występowanie i zdjęcia. Ptak pingwin cesarski ciekawostki

Pingwin cesarski jest już medialną gwiazdą. Wsławiony głośnym filmem dokumentalnym „Marsz pingwinów” z 2005 r. stał się symbolem wytrwałości i romantyzmu, które mogłyby zawstydzić niejednego człowieka. Niewiele jest też na świecie zwierząt, które byłyby w stanie wytrzymać warunki będące dla pingwinów cesarskich chlebem powszednim.

Pingwiny cesarskie to najwyższy gatunek pingwinów, fot. Dennis Stogsdill/Shutterstock

Pingwiny cesarskie to najwyższy gatunek pingwinów, fot. Dennis Stogsdill/Shutterstock
Spis treści


Na całym świecie jest 18 gatunków pingwinów zamieszkujących wyłącznie Półkulę Południową – od Antarktydy po Afrykę, Australię i Amerykę Południową. Pingwin cesarski (Aptenodytes forsteri) jest spośród nich największy, najlepiej poznany i darzony największą sympatią z racji na swoje wyjątkowe usposobienie.

Pingwin cesarski to cesarz Antarktydy

Pingwiny cesarskie spotykane są wyłącznie na Antarktydzie. Rzadko przy tym zapuszczają się na ląd, spędzając większość życia na lodzie stałym, czyli trwale zmarzniętej tafli morza, najczęściej przylegającej do nabrzeża. Na białym tle stanowią iście imponujący wygląd z dumnie wyprostowaną sylwetką, eleganckim czarnym frakiem, złotawym gardłem oraz żółtymi plamami wokół smoliście czarnej głowy. Dodajmy, że raz na rok ptaki linieją plackami i wówczas nie prezentują się tak szykownie.

Najwyższe osobniki sięgają nawet 120 cm długości (od wierzchołka dzioba do końca ogona) i ważą do 45 kg, co zapewnia im pozycję w rankingu 10 największych ptaków świata. Obie płcie są wizualnie dość podobne, choć samce bywają cięższe – i nic dziwnego z racji na wyzywania, jakie ich czekają.

Kolorystyka pingwina nie jest bynajmniej dziełem przypadku ani wyszukanego gustu Matki Natury. Biały jak śnieg brzuch to kamuflaż dopasowany do zimowego krajobrazu, natomiast czarny grzbiet pozwala wtopić się w tło morskich głębin. A paradoksalnie nawet cesarz ma się czego bać – lamparty morskie oraz orki atakują bezlitośnie, w wodzie i na lodzie.

Pingwin cesarski jako nurek i wspinacz

Jak większość wielkich ptaków, pingwin cesarski nie lata, ani trochę. Jego baryłkowate ciało w powietrzu byłoby jedynie szybko spadającym balastem. Nie oznacza to jednak wcale, że brakuje mi zwinności. Przede wszystkim jest bowiem doskonałym pływakiem. W rzeczy samej gatunkowa nazwa łacińska Aptenodytes oznacza „bezskrzydły nurek”.

Morze jest wszak dla pingwina cesarskiego jednym źródłem pożywienia. W menu figurują oczywiście przede wszystkim ryby, ze szczególnym naciskiem na antary polarne, czyli gatunek, któremu niestraszne żadne zimno. Poza tym cesarz nie gardzi krylem i kalmarami, a dziennie potrafi skonsumować nawet 2-3 kg pożywnego białka (do 6 kg przed sezonem lęgowym). Aby je zdobyć skacze na główkę z tafli lodu i niczym pocisk penetruje wodę na niebywałych głębokościach od 150 do 250 m. Absolutny rekord zanurzenia odnotowany przez naukowców to 565 m po poziomem morza! Podziwu godne są również osiągi czasowe – według różnych źródeł najdłuższe odnotowane polowanie pod wodą trwało 28-32 minuty!

Jak to w ogóle możliwe? Po pierwsze, kości pingwina nie tylko nie są puste, jak u latających ptaków, ale mają wyjątkowo wysoką gęstość, która wytrzyma ciśnienie nawet 40 razy wyższe niż na powierzchni. Po drugie, wyspecjalizowana hemoglobina w krwi cesarza pozwala chwilowo „wyłączyć” większość organów wewnętrznych, aby zminimalizować pobór tlenuSerce bije wówczas zaledwie 15-20 razy na minutę!

I na lądzie, a raczej lodzie, pingwiny cesarskie nie są jednak całkiem bezradne. Oprócz zabawnego dreptania przemieszczają się również tzw. ruchem toboganowym, ślizgając się na brzuchu i odpychając nogami. W skokach i wychodzeniu na powierzchnię pomaga im powietrze sprytnie gromadzone w piórach na kuprze, które działa niczym napęd odrzutowy.

Wreszcie, ptasi imperatorzy z Antarktydy posiedli również zdolność wspinania się pod pionowe niemal klify lodowe. Dzięki temu są w stanie zakładać kolonie na wyżej położonych półkach lodowcowych – strategia ta może okazać się kluczowa już w najbliższych latach.

Kolonia pingwinów cesarskich z młodymi, fot. vladsilver/Shutterstock

Monogamia z terminem ważności

O pingwinach cesarskich można usłyszeć, że dobierają się w pary na całe życie. Nie jest to jednak koniecznie prawdą – według naukowych obserwacji zaledwie 15% jest sobie wiernych „póki śmierć je nie rozłączy”. Aby oddać im cześć i honor należy jednak podkreślić, że w danym sezonie lęgowym samiec i samica praktykują bezwarunkową monogamię.


Potrzeba przedłużenia gatunku staje się dla pingwinów oczywista około 4-5 roku życia (zazwyczaj dożywają maksymalnie 20 lat). Wtedy to gnane najsilniejszym zewem natury udają się w marsz, który mógłby mieć podobna oglądalność do Tour de France. Ptaki dzielnie wędrują nawet 50-120 km w kierunku lądu, aby w nadbrzeżnych koloniach złożyć jaja. Marsz rozpoczyna się na początku antarktycznej zimy i obfituje w dramatyczne momenty – nie tak łatwo jest pokonać bezpiecznie lodowe przestworza.

Przy temperaturach sięgających -40°C, które człowieka odrzuciłyby od jakichkolwiek amorów, pingwin cesarski rozpoczyna swoje zaloty. Samce obchodzą cierpliwie kolonię, przystając od czasu do czasu, składając dziób na piersi i wydając z siebie pełny pożądania skrzek. Choć nie jest to słowicza serenada, samica daje się dość szybko przekonać. Czasem chętnych jest więcej i naukowcom udało się już zaobserwować całkiem zajadłe bitki między rywalkami. Okładają się one bezlitośnie skrzydłami, które de facto służą za płetwy, i potrafią rzucać jedna drugą na kolana, a ściślej na brzuch.

Gdy różnice zostaną pokonane i para jest już zdecydowana na wspólną przygodę rodzicielską, zaczyna się piękny pingwini taniec. Czarno-białe ptaki stoją naprzeciwko siebie i niczym w zwierciadle odwzorowują romantyczną choreografię. Po finalnym ukłonie przychodzi pora na kopulację, która jest krótka acz treściwa. W rezultacie samica w maju lub czerwcu składa jedno pojedyncze jajo ważące blisko 500 g. Sporą część tej wagi stanowi skorupka – wyjątkowo silna i odporna na nieszczęśliwe zdarzenia.

Tabela przedstawiająca fakty o pingwinie cesarskim; opracowanie własne

Dzielny pingwini ojciec

Złożenie jaja wbrew pozorom nie jest wcale takie proste fizjologicznie. Samica pingwina cesarskiego jest zadaniem mocno wyczerpana, więc przekazuje przyszłego potomka ojcu i wyrusza w morze, podładować baterie. Sam transfer jaja ze stóp na stopy jest sztuką, która debiutantom nie zawsze wychodzi i czasem skorupka pęka. Pingwiny nie budują wszak gniazd (nie mają z czego), a inkubacja odbywa się po prostu na lodzie.

Obarczone wielką odpowiedzialnością samce tulą się więc do siebie, przytrzymując przyszłość rodziny między stopami a brzusznym fałdem skórnym. W tej pozycji trwają około 65-75 dni wydłużając swój post związany z marszem i zalotami do nawet 4 miesięcy. Pomagają im oczywiście pokaźne zasoby tłuszczu, ale i tak utrata wagi jest znaczna, nawet 12 kg.

To poświęcenie ma jednak swoje uroki. To bowiem wytrwały ojciec jest świadkiem wyklucia się 300-gramowego pisklaka. W oczekiwaniu na powrót matki samiec podaje głodnemu potomkowi „mleko”, czyli białkowo-tłuszczową wydzielinę z własnego przełyku. Takie karmienie trwa nawet do tygodnia, do chwili, gdy powraca samica z żołądkiem pełnym na wpół strawionych ryb. Teraz to tata odchodzi na miesięczną ucztę, a mama zajmuje się opieką.

W ten sposób cesarscy rodzice zmieniają się w roli żywiciela, odbywając podróże w promieniu nawet 500 km od kolonii, aby tylko wykarmić swoje pisklę. I na tym etapie pingwiniego życia nie brakuje dramatów. Zdarza się, że jeden z dorosłych nie wraca, a wtedy drugi musi opuścić potomka, aby zdobyć pożywienie. Sierotka będzie wówczas błąkać się, poszukując schronienia – czasami zostanie zaadoptowana przez inną matkę, która sama straciła młode, ale w większości przypadków nie przeżyje z powodu głodu, mrozu lub ataku petrelców olbrzymich. Niestety, tylko 19% młodych pingwinów cesarskich dożywa pierwszych urodzin.

Pingwiny cesarskie przystosowane są do najtrudniejszych zimowych warunków, fot. Risto Raunio/Shutterstock

Pingwin cesarski jest gatunkiem mrozoodpornym

Mimo że pingwiny kojarzą się z zimą, żaden inny gatunek nie ma obszarów lęgowych w najmniej przyjaznych dla życia warunkach na Ziemi. Na wybrzeżach Antarktydy szaleją wiatry o prędkości nawet 150 km/h, a temperatury spadają często poniżej -20°C. W jaki sposób samiec wysiadujący jajo może przetrwać tą lodową gehennę bez jedzenia i schronienia?

Odpowiedź jest złożona i dobrze pokazuje genialna naturę procesu adaptacji. Pingwin cesarski jest w stanie utrzymać stałą temperaturę ciała (aż 39°C) przede wszystkim dzięki izolacji z gęstych piór i trzycentymetrowej warstwy tkanki tłuszczowej. Pomaga też ruch – pływanie, chodzenie oraz drżenie ciała. Sekretną bronią przed mrozami jest jednak zdolność do zwiększenia tempu rozkładu tłuszczów za pomocą specjalnych enzymów. Można powiedzieć, że czarno-biały cesarz jest panem swego metabolizmu.

Kolonie pingwina cesarskiego są bliskie zagrożenia

Pingwiny cesarskie póki co uznawane są za gatunek bliski zagrożenia wyginięciem (NT). Dzięki obserwacjom z kosmosu udało się oszacować liczbę kolonii na 66. Daje to ok. 265-278 tysięcy par lęgowych.

Niestety, perspektywy nie są ani różowe, ani nawet przesadnie białe. Badanie przeprowadzone w 2023 r. sugeruje, że przy aktualnym tempie zmian klimatycznych aż 90% dzisiejszych kolonii pingwina cesarskiego może stanąć przed groźbą unicestwienia z powodu stale malejącej warstwy lodu. Od 2015 r., gdy zaczął dominować prąd El Nino, w niektórych obszarach najbardziej południowego kontynentu zaobserwowano całkowitą klęskę łęgową; w innych populacja zmniejszyła się nawet o 50%. Według szacunków z Instytutu Oceanograficznego Woods Hole w 2100 r. na Antarktydzie pozostanie zaledwie 100 cesarskich par zdolnych do rozrodu!

Ekologia.pl (Agata Pavlinec)
Bibliografia
  1. „TOP 10 FACTS ABOUT EMPEROR PENGUINS” WWF, https://www.wwf.org.uk/learn/fascinating-facts/emperor-penguins, 19/09/2023;
  2. “Antarctic Icon: 44 Facts About the Emperor Penguin” OceanwideExpeditions, https://oceanwide-expeditions.com/blog/the-emperor-of-antarctica, 19/09/2023;
  3. “Emperor penguin” BioExpedition, https://www.bioexpedition.com/emperor-penguin/, 19/09/2023;
  4. “Emperor penguin facts” Fact Animal, https://factanimal.com/emperor-penguin/, 19/09/2023;
  5. “Emperor Penguins” Woods Hole Oceanographic Institution, https://www.whoi.edu/know-your-ocean/ocean-topics/ocean-life/sea-birds/emperor-penguins/, 19/09/2023;
4.6/5 - (13 votes)
Subscribe
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments