Nadkwasota żołądka – czy domowe sposoby są skuteczne?

Kwaśność ludzkiego żołądka to ewolucyjna przewaga, która zapewniła naszemu gatunkowi przetrwanie. Niestety, co za dużo, to nie zdrowo, a nadmiar kwasów żołądkowych, czyli nadkwasota żołądka, to problem, który nie tylko jest nieprzyjemny, ale bywa i niebezpieczny. Jak rozpoznać nadkwasotę żołądka i czego nie jeść w przypadku choroby?

Przed około 4 milionami lat nasi przodkowie postanowili stanąć na dwóch nogach. Dziś możemy być z tego faktu dumni, ale w owych czasach był to dość ryzykowny ruch. Jak bowiem dogonić czworonożne zwierzęta na dwóch kończynach i to początkowo dość niestabilnych? Dopiero z czasem okazało się, że pomóc może tylko mózg i sprytne wynalazki broni oraz zasadzek. Póki co pierwszy dwunożny człowiek musiał jednak nauczyć się jeść padlinę, nierzadko oczywiście lekko nadpsutą.  Rezultaty często były tragiczne w skutkach, więc w ramach ewolucji Homo sapiens zmyślnie obniżył poziom pH w swym żołądku, aby lepiej niszczyć drobnoustroje w żywności. Po kilku milionach lat i kompletnej zmianie diety doprowadziło go to właśnie do nadkwasoty.

Co to jest nadkwasota żołądka?

Pod pojęciem nadkwasoty rozumiemy stan, w którym żołądek produkuje nadmierne ilości kwasu chlorowodorowego. Jego stężenie jest na tyle wysokie, że nie tylko skutecznie niszczy patogeny chorobotwórcze, które mogłyby zasiedlić jelita, ale może również szkodzi własnym tkankom. O nadkwasocie żołądka mówimy, gdy poziom pH w górnej części układu pokarmowego spada poniżej 2.

Objawy nadkwasoty żołądka

Nadprodukcja kwasów żołądkowych może skrywać się za dość ogólnymi symptomami asocjowanymi z dużą ilością problemów gastrycznych. Należą do nich przede wszystkim dyskomfort odczuwany w obrębie żołądka, przede wszystkim, gdy jest on pusty. Dodatkowo chorzy skarżą się na występowanie zgagi i/lub biegunki, zazwyczaj przewlekłej. Typowe są również mdłości i wymioty oraz uczucie wzdęcia. W dłuższym okresie pacjenci narzekają na niechęć do jedzenia i mogą tracić na wadze.

Jak rozpoznać nadkwasotę żołądka? Lekarz stawiają zwykle diagnozę na podstawię symptomów oraz badań takich pH-metria przełyku lub gastroskopia. Badania są o tyle istotne, że pozwalają wykluczyć lub potwierdzić ewentualne komplikacje nadkwasoty żołądka. Niestety, z czasem działanie kwasu może wyrządzić wewnętrzne szkody, w tym przede wszystkim wrzody żołądka, będące de facto formą zaawansowanej nadżerki błony śluzowej naszego trawiącego organu. Inne możliwe powikłania nadkwasoty obejmują krwawienia z układu pokarmowego oraz chorobę refluksową przełyku.

Skąd się bierze nadkwasota żołądka? Przyczyny schorzenia.

W wielu przypadkach trudno jest jednoznacznie określić co powoduje nadkwasotę żołądka u danego pacjenta. Do sugerowanych przyczyn należą:

• Infekcja bakterią H. pylori, asocjowaną z chorobą wrzodową żołądka. Niestety, jest to czynnik mało specyficzny, gdyż według szacunków nawet 50% jest nią zakażonych, choć nie musi wcale przejawiać symptomów.
• Zaprzestanie przyjmowania leków takich jak blokery H2 oraz inhibitory pompy protonowej, które mogły zostać przepisane przez lekarza z różnych względów.
• Blokada lub zwężenie ujścia żołądka.
• Przewlekła niewydolność nerek.
• Zespół Zollingera-Ellisona (ZES), czyli rzadka przypadłość wywołana nowotworem umiejscowionym w trzustce lub dwunastnicy, który wydziela zwiększone ilości gastryny.

Sam fakt, że pacjent ma zdiagnozowaną nadkwasotę żołądka, nie oznacza jeszcze musi cierpieć na jedną z powyższych dolegliwości. Czasami w przypadku nadkwasoty żołądka przyczyny pozostają nieznane.

Jak leczyć nadkwasotę żołądka? Domowe sposoby

Podobnie jak w przypadku innych dolegliwości gastrycznych zmiana sposobu odżywiania może przynieść ulgę w przebiegu nadkwasoty żołądka. Dietę warto przede wszystkim ograniczyć, wykluczając pokarmy zbyt tłuste, słone, kwaśne i pikantne. Niewskazane są również orzechy, słodycze, warzywa strączkowe, kapusta. Dania łagodniejsze w smaku nie prowokują tak wysokiej produkcji kwasu żołądkowego, przez co symptomy mogą zelżeć. Konieczne jest również wykluczenie palenia papierosów oraz konsumpcji alkoholu. Generalnie, gastrolodzy zalecają zwiększyć udział białka i warzyw w codziennym jadłospisie, w szczególności zaś drobiu, ryb i chudego nabiału.

Jednocześnie roztwór kwasu chlorowodorowego w żołądku warto aktywnie rozcieńczać, zwiększając ilość płynów, przede wszystkim niegazowanej wody. Ulgę przynieść mogą również łagodzące i rozkurczowe napary z mięty, rumianku, melisy, arcydzięgla oraz ostropestu. Niektórym pacjentom ulgę przynoszą również roztwory na bazie siemienia lnianego.

W aptekach dostępne są również bez recepty leki zobojętniające w formie mleczek i tabletek do ssania. Dzięki zawartości soli magnezu lub aluminium ograniczają one pH żołądka, a dodatkowo chronią błonę śluzową. Preparaty takie mogą być stosowane jedynie w krótkim okresie.

Uwaga:
Bólów brzucha w przebiegu nadkwasoty nie należy pod żadnym pozorem „leczyć” za pomocą ibuprofenu lub kwasu acetylosalicylowego. Oba te leki działają bardzo niekorzystnie na osłabioną już i tak błonę śluzową żołądka.

Nadkwasota żołądka: leczenie farmakologiczne

Domowe sposoby na nadkwasotę żołądka rzadko okazują się w 100% skuteczne. W ogromnej większości wypadków są one polecane raczej jako wspomaganie leczenia farmakologicznego. To ostatnie obejmuje przede wszystkim leki znane jak inhibitory pompy protonowej (PPI), które obniżają poziom produkcji kwasów żołądkowych. Ponadto w przypadku zdiagnozowanej infekcji H.pylori pacjentom zwykle zaleca się kilkutygodniową antybiotykoterapię  w celu pozbycia się patogenu – niestety, praktyka pokazuje, że nawroty zakażenia bywają dość częste, zwłaszcza, jeśli zainfekowani są również inni członkowie rodziny. Wreszcie, jeśli pacjent cierpi na ZES lub zaawansowaną chorobą wrzodową wymagane mogą być również rozwiązania chirurgiczne.

Nadkwasota żołądka – najczęściej zadawane pytania

Jak rozpoznać nadkwasotę żołądka?
    
Na nadkwasotę żołądka wskazują takie symptomy jak przewlekłe bóle brzucha, zgaga, biegunki, wzdęcia i nudności. Diagnozę potwierdzić można za pomocą gastroskopii i/lub pomiaru pH w przełyku.

Co jeść przy nadkwasocie żołądka?
   
Dieta na nadkwasotę żołądka powinna być bogata w chude mięso i nabiał, jaja, białe, najlepiej czerstwe pieczywo, oleje roślinne oraz warzywa takie jak dynia, cukinia, marchew, szpinak, ziemniaki, buraki.

Jak leczyć nadkwasotę żołądka domowymi sposobami?

Oprócz diety pomóc może również zwiększona ilość płynów, napary ziołowe, regularna gimnastyka usprawniająca trawienie i unikanie leżenie po jedzeniu.