Gąska zielonożółta (Tricholoma sejunctum) - Ekologia.pl
Ekologia.pl Wiedza Atlas grzybów Grzyby grzyby podstawkowe pieczarniaki pieczarkowce gąskowate gąska Gąska zielonożółta
Indeks nazw
Szukaj lub wybierz według alfabetu
A B C D E F G H I J K L Ł M N O P Q R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż

Gąska zielonożółta (Tricholoma sejunctum)

Nazywana/y także: gąska oddzielona, bedłka oddzielona, czarnobiałka oddzielona, prośnianka oddzielona, prośnianka zielonożółta, siwiatka oddzielona
Gąska zielonożółta
Spis treści
Wstęp

Gąska zielonożółta to szeroko rozprzestrzeniony na świecie grzyb trujący, ale rzadki i ginący w Europie przedstawiciel rodziny gąskowatych Tricholomataceae. Trafiła na tzw. czerwone listy gatunków grzybówwymierających m.in. w Polsce, Niemczech, Anglii, Danii oraz Holandii.

Sezon

Gąska zielonożółta tworzy owocniki od sierpnia do października.

Występowanie

Gąska zielonożółta to grzyb szeroko rozprzestrzeniony na Półkuli Północnej (Eurazja i Ameryka Północna), pospolity w Korei, ale rzadki w wielu państwach europejskich.

Występuje w lasach różnych typów. Związki mikoryzowe zapewne tworzy z wieloma rodzajami drzew: świerkiem, sosną, grabem, bukiem i dębem.

Wygląd

Owocniki gąski zielonożółtej średnich rozmiarów, z kapeluszami średnicy 30-80 mm, a trzonami grubymi na 10-30 mm a wysokim na 40-90 mm, kleiste w dotyku, zwłaszcza w dni mgliste i deszczowe.

Kapelusz żółtozielony (stąd nazwa), w wielorakich odcieniach zieleni wpadającej czasem w szarości i żółte brązy, zwykle ciemniejszy i wybrzuszony na szczycie, błyszczący, lepki w dotyku. U młodych owocników dzwonkowaty z podwiniętym skrajem, u starszych gąsek spłaszczony o brzegach wyprostowanych. Skórka drobno łuskowata, z promieniście rozchodzącymi się włókienkami, łatwo oddziela się od kapelusza.

Blaszki gąski zielonożółtej są szerokie, ząbkowato wykrojone, białe, ze złocistymi ostrzami, gęsto upakowane.

Nóżka zwykle jest masywna, do późnej starości owocnika pełna i jędrna, prawie walcowata, ale zgrubiała u podstawy i zakrzywiona. Pokrywające ją włókienka nadają jej niekiedy żółto-zielony kolor. Na starość staje się czasem siwo różowa lub lekko zielona. Pierścienia nie ma.

Miąższ mięsisty, kremowobiały, tylko tuż pod kapeluszem żółtawy bądź żółto zielonkawy. Nie zmienia koloru po nacięciu lub zmiażdżeniu. Smakuje przykro, gorzkawo. Gorycz miąższu tejże gąski wzrasta z wiekiem owocnika i z czasem żucia. Pachnie mąką i ogórkami.

Wysyp spor gąski zielonożółtej biały. Zarodniki jajowate lub niemal okrągłe, szkliste, gładkie i nieamyloidalne, ze sporą kropelką oleju. Osiągają zwykle 5,0-7,5 x 4-6 µm. Cystyd ani sprzążek nie stwierdzono.

Gąskę zielonożółtą najłatwiej pomylić się ze znanym i lubianym dawniej, aczkolwiek nie polecanym dziś do zbioru grzybem jadalnym: zielonką Tricholoma equestre. Zielonka jednak pojawia się na suchszych, mniej żyznych, mocno piaszczystych siedliskach pod sosnami. Prócz tego odznacza się wyraźniej żółtymi blaszkami od g. zielonożółtej. Również gąska mydlana T. sapponaceum może być łudząco podobna do zielonożółtej. Grzyby te różnią się zapachem i barwą miąższu (mydlanym i czerwonawym u mydlanej, a mączno-ogórkowym i kremowym, jedynie pod kapeluszem zielono-żółtawym u zielonożółtej).
Najniebezpieczniejszymi grzybami podobnymi do g. zielonożółtej są jednak muchomory o zielonkawych owocnikach, zwłaszcza zielonawy (dawniej: sromotnikowy) Amanita phalloides. Dlatego należy zwracać baczną uwagę na ewentualną obecność pochwy i pierścienia na trzonie!

Właściwości

W Polsce gąska zielonożółta uważana za trującą, aczkolwiek bywa zjadana w Chinach, nawet USA. W Junanie nazywają ją grzybem gryczanych klusek, gdyż ma smakować jak nudle z gryczanej mąki.

Zastosowanie

Z powodu swej toksyczności oraz przykrego smaku gąska zielonożółta nie jest zbierana w Polsce i krajach sąsiednich. W Korei Południowej bada się dość mocno enzymy fibrynolityczne tejże gąski. Fibrynoliza jako fizjologiczny, kaskadowy proces rozkładu zakrzepu krwi chroni zdrowych ludzi przed zakrzepami. Stąd pewne enzymy gąsek, w tym zielonożółtej, mogą mieć potencjał leków przeciwzakrzepowych.

Okres występowania
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
X
XI
XII
Bibliografia
  1. Snowarski M. 2010.; "Grzyby. Seria: Spotkania z przyrodą."; Wyd. MULTICO Oficyna Wydawnicza, Warszawa.;
  2. Wojewoda W. 2003.; "Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski."; Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, Kraków.;
  3. Ammirati J., Trudell S. 2009.; "Mushrooms of the Pacific Northwest."; Timber Press, Portland.;
  4. Arora D. 1986.; "Mushrooms demystified: a comprehensive guide to the fleshy fungi."; Ten Speed Press, Berkeley.;
  5. Bessette AE., Bessette AR., Roody W., Trudell S. 2012.; "Tricholomas of North America. A mushroom field guide."; University of Texas Press, Austin.;
  6. Bon M. 2005.; "Pareys Buch der Pilze."; Franckh-Kosmos Verlag, Stuttgart.;
  7. Breitenbach J., Kränzlin F. 2005.; "Pilze der Schweiz. Beitrag zur Kenntnis der Pilzflora der Schweiz. Band 6: Russulaceae. Milchlinge, Täublinge."; Mykologia, Luzern;
  8. Cetto B. 1979.; "Der große Pilzführer, vol. 1."; BLV Verlagsgesellschaft, München-Bern-Wien.;
  9. Denchev C., Assyov B. 2010.; "Checklist of the larger basidiomycetes in Bulgaria."; Mycotaxon 111: 279-282.;
  10. Dimou D., Zervakis G., Polemis E. 2008.; "Mycodiversity studies in selected ecosystems of Greece. Macrofungi from Abies cephalonica forests and other intermixed tree species (Oxya Mt., central Greece)."; Mycotaxon 104: 39-42.;
  11. Christensen M., Heilmann-Clausen J. 2013.; "The genus of Tricholoma."; Fungi of Northern Europe vol. 4. Svampetryk.;
  12. Çinar H., Sermenli H., Işiloğlu M. 2014.; "Some critically endangered species From Turkey."; Fungal Conservation (4): 26-28.;
  13. Comandini O., Ingeborg H., Rinaldi A., Kuyper T. 2004.; "Uniting Tricholoma sulphureum and T. bufonium."; Mycological Research 108 (10): 1162-1171.;
  14. Dähncke R. 2004.; "1200 Pilze in Farbfotos."; AT Verlag, Aarau.;
  15. Deng H., Yao Y. 2005.; "Revision of three species of Tricholoma reported from China."; Mycotaxon 92: 77-84.;
  16. Dickinson C., Lucas J. 1982.; "VNR’ color dictionary of mushrooms."; Van Nostrand Reinhold, New York.;
  17. Gerhardt E. 2006.; "Grzyby. Wielki ilustrowany przewodnik. Ponad 1000 opisanych gatunków."; Wyd. Klub dla Ciebie, Warszawa.;
  18. Heilmann-Clausen J., Christensen M., Frøslev T., Kjøller R. 2017.; "Taxonomy of Tricholoma in northern Europe based on ITS sequence data and morphological characters."; Persoonia. Molecular Phylogeny and Evolution of Fungi 38: 38-57.;
  19. Kim J. 2002.; "Purification and Characterization of Fibrinolytic Enzyme from Tricholoma sejunctum."; Biomedical Science Letters 8, 4: 245-250.;
  20. Kim J., Cho, S. 2004.; "Characterization of a Fibrinolytic Metalloenzyme from a Wild Mushroom, Tricholoma sejunctum."; The Korean Journal of Mycology 32, 2: 119-124.;
  21. Krieglsteiner G., Gminder A., Winterhoff W. 2000.; "Die Großpilze Baden-Württembergs. vol. 3: Ständerpilze. Blätterpilze I."; Ulmer Verlag, Stuttgart.;
  22. Laux H. 2001.; "Der große Pilzführer."; Kosmos, Halberstadt.;
  23. Lohmeyer T., Kũnkele U. 2006.; "Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie."; Wyd. Parragon, Warszawa.;
  24. McKnight V., McKnight K. 1987.; "A field guide to mushrooms: North America."; Houghton Mifflin, Boston.;
  25. Miller H., Miller O. 2006.; "North American mushrooms: a field guide to edible and inedible fungi."; Falcon Guide, Guilford.;
  26. Murata H., Babasaki K., Miyazaki Y., Yamada A. 2002.; "Genetic evidence that two types of retroelements evolved through different pathways in ectomycorrhizal homobasidiomycetes Tricholoma spp."; Bioscience, Biotechnology, and Biochemistry 66, 9: 1880-1886.;
  27. Škubla P. 2007.; "Wielki atlas grzybów."; Dom wydawniczy Elipsa, Poznań.;
4.6/5 - (7 votes)
Subscribe
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments