Mleczaj płowy (Lactarius helvus) - Ekologia.pl
Ekologia.pl Wiedza Atlas grzybów Grzyby grzyby podstawkowe pieczarniaki gołąbkowce gołąbkowate mleczaj Mleczaj płowy
Indeks nazw
Szukaj lub wybierz według alfabetu
A B C D E F G H I J K L Ł M N O P Q R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż

Mleczaj płowy (Lactarius helvus)

Nazywana/y także: mleczaj jedwabisty, mleczaj lubczykowy, grzyb maggi
Mleczaj płowy. Źródło: Wikimedia. org
Spis treści
Wstęp

Mleczaj płowy to pospolity w Polsce, lekko trujący grzyb, zaliczany do rodziny gołąbkowatych (Russulaceae) i podrodzaju (sekcji) Colorati w obrębie rodzaju mleczaj Lactarius. Choć dawniej zastępowano nim przyprawy nie należy używać go do potraw, gdyż jest toksyczny.

Sezon

Owocniki mleczaja płowego znaleźć można od czerwca do października, najczęściej w końcu lata.

Występowanie

Mleczaj płowy pozostaje dość częsty w strefach klimatu borealnego i umiarkowanego Eurazji (Europa, Syberia, obie Koree, Japonia) oraz Ameryki Północnej, przy czym na północy i wschodzie pospolitszy jest na południu i zachodzie. Tam trafia się rzadko, głównie na torfowiskach wysokogórskich jako pozostałość zlodowaceń.

Jest partnerem mikoryzowym świerka, sosny, jodły, rzadziej brzozy i buka. Preferuje gleby o mocno kwaśnym odczynie, jałowe, mokre, torfy, bielice, gleje lub wyługowane gleby brunatne. Często trafia się na torfowiskach wysokich i przejściowych, w kożuchu mchów torfowców. Unika natomiast podłoży wapiennych i gipsowych, jeżeli już się na nich pojawi to tylko na pokrytych grubą warstwą kwaśnej próchnicy bądź torfu.

Wygląd

Owocniki mleczaja płowego bywają średnie lub duże, z kapeluszem o średnicy 4-15 cm, na trzonie grubym na 5-30 mm, a wysokim na 4-13 cm.

Kapelusz przypomina swym płowo szarym bądź ochrowo-płowo-czerwonym kolorem wyprawioną skórę. Powierzchnię ma pofałdowaną, a brzegi podwinięte, potem się rozprostowujące ale nie do końca.

Blaszki m. płowego ustawione są gęsto, ostro zakończone, zwykle z międzyblaszkami. Nieco zbiegają i rozwidlają się przy nóżce, formując anastomozy. Najpierw są kremowo białe, na starszych owocnikach różowo ochrowe, szaro ochrowe lub cytrynowo ochrowe.

Nóżka równogruba (walcowata), koloru kapelusza, ma drobno łuseczkowatą powierzchnię, a u nasady pokryta bywa grzybnią. Za młodu jędrna i pełna, w dojrzałych owocnikach pusta. Pochwy i pierścienia nie posiada.

Miąższ mleczaja płowego odznacza się charakterystycznym, bananowym odcieniem żółci, a fakturą grubą i nieco łamliwą. W pierwszej chwili w smaku bywa łagodny, przyjemnie korzenny jak lubczyk, kozieradka, cykoria albo maggi, dopiero potem zostawia ostry posmak. Pachnie mocno i miło korzennymi przyprawami, jakby maggi, lubczykiem albo kozieradką. Po wysuszeniu owocnika woń się utrwala.

Mleczko tego mleczaja jest wodniste i białawe. Wydziela się skąpo, z najstarszych owocnikach często wcale. Pachnie korzennie tak samo jak miąższ.

Wysyp spor jest u m. płowego kremowy. Zarodniki odznaczają się szeroko jajowatym kształtem oraz wyraźnie brodawkowatą powierzchnią (z brodawkami i łącznikami tworzącymi razem siateczkę). Osiągają 6,5 na 5,5-6,5 μm. Cystyd mało, można je dostrzec głównie na ostrzach blaszek.

Do mleczaja płowego najpodobniejsze są mleczaje: fioletowy L. lilacinus i kamforowy L. camphoratus. Mleczaj fioletowy pachnie cykorią, a nie maggi lub kozieradką; kapelusz ma suchszy i bardziej matowy w dotyku; w odcieniu raczej lilia rdzawym; poza tym występuje w innych siedliskach od płowego: w lasach łęgowych. Mleczaj kamforowy jest znacznie drobniejszy od płowego; a kapelusze ma ciemniejsze, a pachnie bardziej kamforą lub modrzewiową żywicą niż maggi.

Właściwości

Mleczaj płowy absolutnie nie powinien być zbierany z racji lekko toksycznych właściwości i obrzydliwego smaku. Zjedzony wywołuje wymioty, biegunkę i mdłości.

Zastosowanie

Brak obecnie zastosowań dla mleczaja płowego z uwagi na jego toksyczne właściwości.

Okres występowania
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
X
XI
XII
Bibliografia
  1. Arora D. 1986.; "Mushrooms demystified: a comprehensive guide to the fleshy fungi."; Ten Speed Press, Berkeley.;
  2. Benjamin D. 1995.; "Mushrooms: poisons and panaceas - a handbook for naturalists, mycologists and physicians."; WH Freeman and Company, New York.;
  3. Blank I., Schieberle P. 1993.; "Analysis of the seasoning-like flavour substances of a commercial lovage extract."; Flavour and Fragrance Journal 8(4): 191-195.;
  4. Bon M. 2005.; "Pareys Buch der Pilze."; Franckh-Kosmos Verlag, Stuttgart.;
  5. Breitenbach J., Kränzlin F. 2005.; "Pilze der Schweiz. Beitrag zur Kenntnis der Pilzflora der Schweiz. Band 6: Russulaceae. Milchlinge, Täublinge."; Mykologia, Luzern.;
  6. Camazine S., Lupo A. 1984.; "Labile Toxic Compounds of the Lactarii: The Role of the Laticiferous Hyphae as a Storage Depot for Precursors of Pungent Dialdehydes. Mycologia."; Mycological Society of America 76, 2: 355-358.;
  7. Cetto B. 1979.; "Der große Pilzführer. vol. 1."; BLV Verlagsgesellschaft, München-Bern-Wien.;
  8. Fluck M. 1996.; "Jaki to grzyb? Oznaczanie, zbiór, użytkowanie."; Oficyna Wyd. „Delta W-Z”, Warszawa – Mladijska Knjiga, Lubljana, Słowenia.;
  9. Gerhardt E. 2006.; "Grzyby. Wielki ilustrowany przewodnik. Ponad 1000 opisanych gatunków."; Wyd. Klub dla Ciebie, Warszawa.;
  10. Gumińska B., Wojewoda W. 1985.; "Grzyby i ich oznaczanie."; PWRiL, Warszawa.;
  11. Heilmann-Clausen J. 1998.; "The genus Lactarius. Fungi of Northern Europe."; The Danish Mycological Society, Espergærde.;
  12. Klemm G. 1961.; "Beobachtungen über den Verlauf einer Massenvergiftung mit dem Bruchreizker Lactarius helvus Fries."; Mycologisches Mitteilungsblatt 5: 1-4.;
  13. Lohmeyer T., Kũnkele U. 2006.; "Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie."; Wyd. Parragon, Warszawa.;
  14. Mirek Z. 2006. (ed.); "Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski."; Instytut Botaniki PAN im. W. Szafera, Kraków.;
  15. Phillips R. 2010.; "Mushrooms and Other Fungi of North America."; Firefly Books, Buffalo.;
  16. Rapior S., Fons F. , Bessièreb J-M., Bessièreb A. 2000.; "The fenugreek odor of Lactarius helvus."; Mycologia 92(2): 305-308.;
  17. Russell B. 2006.; "Field Guide to Wild Mushrooms of Pennsylvania and the Mid-Atlantic."; Penn State Press, State College.;
  18. Skirgiełło A. 1998.; "Mleczaj (Lactarius). w: Grzyby (Mycota), tom 25. Podstawczaki (Basidiomycetes), gołąbkowce (Russulales), gołąbkowate (Russulaceae), gołąbek (Russula)."; Wyd. Naukowe PWN, Warszawa-Kraków.;
  19. Škubla P. 2007.; "Wielki atlas grzybów."; Dom wydawniczy Elipsa, Poznań.;
  20. Wojewoda W. 2003.; "Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski."; Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, Kraków.;
4.8/5 - (17 votes)
Subscribe
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments