Wędrówki ptaków - przykłady, opis i ciekawostki. Jakie ptaki migrują z Polski?

Wielka ptasia wędrówka w zasadzie rozpoczyna się już w lipcu. Pierwszymi podróżnikami wyruszającymi w cieplejsze strony świata są ptaki siewkowe. Czajki, biegusy, bekasy, brodźce tułają się z łąki na łąkę, by uszczknąć dla siebie smakowitych kąsków. Uwielbiają przebywać także na błotnistych brzegach jezior bądź stawów, gdzie swoimi długimi dziobami sięgają po ukryte pod grubą warstwą piachu skorupiaki czy skąposzczety stanowiące ich przysmak. Kto jest wśród nich?
Zobaczcie!



Biegus zmienny, fot. Kacper KowalczykBiegus zmienny, fot. Kacper Kowalczyk
  1. Biegus zmienny
  2. Czajka
  3. Kszyk
  4. Rycyk

Biegus zmienny


Zachowanie:
Podczas przelotów to najliczniejszy oraz najczęściej spotykany biegus. Ptaki te w większych grupach przebywają na łachach płynących rzek lub zbiorników wodnych czy to jezior, czy stawów, czy zbiorników retencyjnych, z których okresowo woda zostaje spuszczona. Tam żerują w stadach liczących od kilkunastu do kilkudziesięciu, a nawet kilkuset osobników. Ptaki wsadzają dziób w ziemię i wydłubują drobne skorupiaki, które stanowią trzon ich diety. W razie niebezpieczeństwa jeden z ptaków stojących na straży, alarmuje inne, żerujące w tym czasie osobniki, po czym całe stado odlatuje w bardziej bezpieczne miejsce. Gdyby doszło do ataku drapieżnika, wówczas ptaki lecąc stosują mnóstwo uników wyglądających bardzo spektakularnie.

Wygląd:
Biegus zmienny jak sama nazwa wskazuje ma bardzo zmienne upierzenie. Inną szatą mogą pochwalić się osobniki dorosłe w okresie godowym, inną w okresie spoczynkowym, a osobniki młodociane też mają jeszcze inne upierzenie. Zacznijmy od szaty godowej osobników dorosłych. Wierzch ciała jest rdzawy, spód biały, a na piersi widnieje duża czarna plama, której próżno szukać u innych ptaków z tego rodzaju. W szacie spoczynkowej biegus zmienny ma szare upierzenie wierchu oraz wyraźnie biały spód ciała, a dużej czarnej plamy na piersi brak. Osobniki młodociane z kolei mają rdzawoszary grzbiet oraz zaczątki plamy na piersi, która choć niewyraźna to jednak widoczna nawet z dalekich odległości.
Fot. Kacper Kowalczyk

Czajka


Zachowanie:
Czajki w czasie jesiennej wędrówki lubią robić przystanki na polach uprawnych, zwłaszcza wtedy, gdy te są zaorane. Wówczas łatwiej im wybierać ich ulubiony pokarm, a ten to przede wszystkim drobne zwierzęta. Dżdżownice, larwa owadów, ślimaki czy nawet malutkie oseski drobnych gryzoni. Ptaki gromadzą się w stada liczące niekiedy kilka tysięcy, wśród których oprócz nich także można spotkać szpaki bądź kwiczoły, a jeśli ktoś ma bardzo wprawne oko to nawet dostrzeże rzadszą siewkę złotą albo jeszcze rzadszą siewnicę. W przypadku niebezpieczeństwa czajki przelatują w bardziej bezpieczne miejsce lub bezpośrednio atakują drapieżnika, podobnie jak mają to w zwyczaju podczas okresu lęgowego, gdy bronią swoich piskląt.
Wygląd:
Czajka jest jednym z większych ptaków siewkowych w Polsce (poza mewami czy kulikiem wielkim oczywiście). Ma zwartą sylwetkę, którą zaburza nieco zawadiacki czubek zbudowany z pęczka piór na głowie. Brzuch oraz pierś są białe. Wierzch ciała ciemny z zielonkawym połyskiem, a do tego na głowie czarno-biały charakterystyczny wzorek. Same są nieco większe od samic, ale podczas jesiennych obserwacji tych ptaków jest to trudno zauważalne i nie ma praktycznie żadnego znaczenia. Ptaki młodociane mają bardziej matowe upierzenie. Tę różnicę już widać patrząc przez lunetę, ale to nie wszystko, co je odróżnia od reszty stada. Osobniki młodociane mają również nieco krótszy czubek. To jest zauważalne dla każdego wnikliwego obserwatora, nawet tego nie posiadającego zbyt dużego doświadczenia w obserwacjach terenowych.
Stado kszyków, fot. Kacper Kowalczyk

Kszyk


Zachowanie:
Podczas wędrówek ptaki gromadzą się w stada liczące przeważnie po kilkadziesiąt osobników. Bardzo rzadko bywa tak, że kszyki tworzą większe skupiska. Miałem kiedyś okazję obserwować takie na jeziorze Jeziorsko w centralnej Polsce. Stado liczyło wówczas ponad 100 osobników, nigdy później większego nie widziałem. Podczas obserwacji, kszyki są mocno zajęte żerowaniem. Zanurzają swoje długie dzioby w wodzie, w której brodzą i sprawiają wrażenie bardzo mocno zajętych postawionym przed nimi zadaniem zdobycia pokarmu. Gdy nadlatuje niebezpieczeństwo jak na jedną komendę odlatują, tam gdzie bezpieczniej. Tak jednak czynią na otwartych przestrzeniach w miejscach, gdzie próżno szukać jakiś zakamarków, w których można było się schować. W środowiskach trawiastych wyczekują odpowiedniego momentu na ucieczkę, a ich domeną jest zastyganie w bezruchu, no chyba że uznają zagrożenie za bardzo duże, wtedy podrywają się do lotu w ostatniej chwili strasząc przy tym potencjalnego wroga podobnie jak bażanty czy derkacze. Gdy niebezpieczeństwo minie, ptaki z powrotem wracają do swoich czynności.
Wygląd:
Upierzenie kszyka to mozaika barw czarnej, brązowej, żółtej i białej, wraz z ich przeróżnymi odcieniami. Pod spodem ptak jest biały i na bokach ma ciemnobrązowe plamkowanie, które wywodzi się z piersi o takim samym układzie barw. Inny, bardzo podobny bekas, dubelt ma niemal całkowicie nakrapiany brzuch wraz z piersią, a poza tym jest zdecydowanie większy i gdy rozłoży ogon, posiada na nim dwie białe plamki po bokach przedzielone rdzawobrązowym paskiem ciągnącym się od tułowia. Kszyk z kolei ogon ma cały rdzawobrązowy z tworzącym zakończenie sterówek białym paskiem. W locie kszyk ma na skrzydłach dwa charakterystyczne białe paski, których u dubelta brak. W praktyce terenowej te szczegóły często są niezauważalne, a oba ptaki można ze sobą pomylić. Głowa kszyka składa się z dwóch rodzajów pasków – kremowych oraz ciemnobrązowych. Kremowy pasek idący przez środek głowy dzieli ją na pół. Z głowy wychodzi bardzo długi dziób, dłuższy niż u innych ptaków siewkowych, co na tle pozostałych przedstawicieli tego rzędu wyróżnia bekasy w ogóle, a oprócz tego krępa, silnie zbita sylwetka może wskazywać nam na kszyka.
Rycyk, fot. Kacper Kowalczyk

Rycyk


Zachowanie:
W czasie jesiennych wędrówek niczym nadzwyczajnym nie jest spotkanie pojedynczego rycyka, aczkolwiek ptaki wolą trzymać się w stadach liczących po kilkanaście lub kilkadziesiąt ptaków. Rycyki przeważnie korzystają z brzegów rzek czy też jezior, w których jesienią została spuszczona woda, jako odpowiednich żerowisk. Ich sposób pozyskiwania jedzenia jest identyczny jak pozostałych ptaków z tego rzędu, czyli wciskanie długiego dzioba w glebę, tą bardziej miękką jej część, by wydłubać z niej smakowite, drobne bezkręgowce. W starej nazwie rycyka widnieje przedrostek „szlamnik” – to doskonale oddaje charakter tych ptaków podczas wędrówek, bowiem najczęściej przerzucają właśnie szlam, tylko po to by dostać się do ulubionego jedzenia. Wyraźnie zaniepokojone ptaki unoszą głowy do góry oraz charakterystycznie pokrzykują „kwit, kiwit, kiwit…” ostrzegając resztę stada o nadchodzącym zagrożeniu.
Wygląd:
Ptak o wysmukłej sylwetce, dość duży, ale nie zwarty, o bardzo długim dziobie. Wierzch ciała to mieszanka czarnego, brązowego oraz rdzawego. Dziób cały żółty, a głowa wraz z szyją oraz piersią rdzawe. Na białym brzuchu znajdują się podłużne brązowe plamki. Do tego na ogonie charakterystyczne białe paski przechodzące na skrzydła. Na jesieni dochodzi do zmiany szaty z godowej, którą powyżej opisałem, na spoczynkową. Ta jest cała szara, przy czym ogon pozostaje ten sam. Podobny do rycyka jest szlamnik, z tym że dziób ma mniejszy, cały czarny i wygięty lekko do góry. Szlamniki w okresie przelotów są spotykane na wybrzeżu. W szacie godowej zarówno głowa, szyja jak i brzuch mają ciemnordzawe upierzenie bez jakichkolwiek plamek. W szacie spoczynkowej szlamnik ma cały szary wierzch ciała, ale jest on łuskowany i nie taki jednolity jak w przypadku rycyka.
Ekologia.pl (Kacper Kowalczyk)
Ocena (3.7) Oceń: