GLEBY PŁOWE. Definicja pojęcia - gleby płowe, gleby lessivés
Ekologia.pl Wiedza Encyklopedia gleby płowe
Definicja pojęcia:

gleby płowe

Spis treści

Gleby płowe — Gleby płowe, gleby lessivésgleby występujące w strefie klimatu umiarkowanego, cechujące się dobrze wykształconym profilem glebowym z charakterystycznym układem poziomów genetycznych powstającym wskutek grawitacyjnego przemieszczania cząstek koloidalnych (gł. minerałów ilastych) w głąb profilu przez wodę opadową.

Występowanie gleb płowych

Gleby płowe są glebami charakterystycznymi dla strefy wilgotnego klimatu umiarkowanego. Występują w zachodniej i środkowej części Europy, na obszarze północno-wschodnich stanów i północno-zachodniego wybrzeża Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, w północno-wschodnich Chinach i północnej Japonii, w południowej części Chile oraz na niektórych obszarach Nowej Zelandii.

W Polsce gleby płowe stanowią zajmują ok. 52% powierzchni kraju; występują głównie na terenach lessowych i na glinach morenowych. Gleby płowe powstałe z gliny występują w północnej i środkowej części Polski; gleby powstałe gliny zwałowej występują głównie w rejonach podgórskich na południu kraju.

Rozmieszczenie gleb płowych na kuli ziemskiej, źródło: wikimedia.org

Proces powstawania gleb płowych

Gleby płowe powstają z utworów lessowych, utworów pyłowych wodnego pochodzenia, glin zwałowych, piasków zalegających na glinie oraz piasków ciężkich. Gleby te wykształcają się zwykle na obszarach porośniętych przez wielogatunkowe lasy liściaste i mieszane. Kwaśny odczyn i dobra przepuszczalność wodna gleby, wilgotne środowisko (odpowiednia ilość opadów atmosferycznych) oraz obecność głębokich i porowatych skał osadowych sprawiają, że dominującym procesem glebotwórczym na tych obszarach jest proces przemywania (proces płowienia, fr. lessivage).


Przemywanie polega na grawitacyjnym przemieszczaniu cząstek koloidalnych (gł. minerałów ilastych) w głąb profilu glebowego przez wsiąkającą wodę opadową. Początkowa faza obejmuje przemieszczanie w głąb profilu węglanów, wolnych związków żelaza oraz jonów wapnia (Ca2+) i magnezu (Mg2+). Po wymyciu tych jonów dochodzi do peptyzacji koloidów glebowych i w głąb profilu zaczynają przemieszczać się minerały ilaste wraz z wolnym żelazem i niewielką ilością glinu.

Wskutek zachodzących procesów profil glebowy różnicuje się na dwie wyraźne warstwy:

  • jaśniejszą (jasnobeżową) warstwę górną pozbawioną frakcji minerałów ilastych, cechującą się lżejszym uziarnieniem,
  • ciemniejszą (brunatną) warstwę dolną zawierającą większą ilość drobnych cząstek ilastych, cechującą się bardziej zbitą i wyraźną strukturą w porównaniu do warstwy górnej.

Gleba płowa, źródło: wikimedia.org

Cechy charakterystyczne gleb płowych

Gleby płowe powstają na różnorodnych utworach macierzystych, przeważnie na pyłach, glinach lekkich oraz piaskach gliniastych. Skała macierzysta cechuje się brakiem bądź bardzo niewielką zawartością węglanu wapnia (wskutek wyługowania w pierwszych fazach procesu przemywania).


Profil glebowy gleb płowych jest dobrze wykształcony i zróżnicowany na następujące poziomy genetyczne:

  • powierzchniowy, ciemnoszary poziom próchniczny – ochric (A),
  • górny, jasnopłowy poziom wymywania o lżejszym uziarnieniu (poziom eluwialny) – luvic (Et),
  • dolny, brunatny poziom wymycia o cięższym uziarnieniu (poziom iluwialny) – poziom diagnostyczny argic (Bt),
  • skała macierzysta – C.

Gleby płowe charakteryzują się lekko kwaśnym odczynem; pH przyjmuje wartości w zakresie 4,0-6,0. Nasycenie kompleksu sorpcyjnego gleby kationami zasadowymi w poziomach powierzchniowych wynosi ok. 30-60%, w poziomach głębszych jest wyższe, sięgając 50-90% w poziomie iluwialnym.

Profil glebowy, źródło: shutterstock

Podtypy gleb płowych

Gleby płowe, wraz z czerwonymi i żółtymi glebami obszarów subtropikalnych, zgodnie z podziałem systematycznym FAO-UNESCO zaliczane są do luwisoli (tzw. gleb przemytych).

Gleby płowe dzielą się na następujące podtypy:

Znaczenie gleb płowych

Gleby płowe cechują się dobrymi i bardzo dobrymi właściwościami rolniczymi. Są glebami wartościowymi i żyznymi; są powszechnie wykorzystywane pod uprawę zbóż (m.in. pszenicy, owsa, żyta, prosa, kukurydzy), buraków cukrowych, ziemniaków, rzepaku, grochu, koniczyny oraz lucerny. Gleby płowe wymagają właściwej uprawy i odpowiedniego nawożenia, a także przeciwdziałania postępującemu procesowi przemywania oraz erozji (w przypadku gleb powstałych na utworach lessowych).

Indeks nazw
Szukaj lub wybierz według alfabetu
A B C D E F G H I J K L Ł M N O P Q R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
Znaki ekologiczne
Euroliść
Euroliść
4.6/5 - (19 votes)
Subscribe
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments